د بشري مرستو له لارې؛ جرمني وايي چې لا هم په افغانستان کې فعال پاتې دی

ملالې یوسفزۍ له شپیګل جرمنۍ ورځپاڼې سره په مرکه کې له۲۰۲۱ کال راهیسې د ښځو پر وړاندې د طالبانو سیستماتیکو تېریو ته اشاره کړې او وايي، « له طالبانو سره د اړیکو عادي کول تېروتنه ده».

نوموړې ویلي، چې هېڅ حکومت باید دا کار ونه کړي.

یوسفزۍ وايي، چې « څنګه کېدای شي د افغانستان د ښځو د حقونو په برخه کې کومه معامله وشي؟ له طالبانو سره د اړیکو عادي کول د ښځو د ظلم عادي کولو معنا لري».

د یوسفزۍ په وینا، « دا یوه تېروتنه ده، خیانت دی، دا دوه‌مخیتوب دی».

طالبان له ۲۰۲۱ کال راهیسې په افغانستان کې ښځې په سیستماتیکه توګه ځوروي او بندیزونه پرې لګوي.

سره له دې، د جرمني د کورنیو چارو وزیر د سپتمبر په پای کې اعلان وکړ چې غواړي له طالبانو سره د افغانانو د اخراج په اړه خبرې وکړي. نوموړي خپل دوه استازي د اکتوبر په لومړیو کې کابل ته ولیږل او طالبانو اعلان وکړ، چې له جرمني پلاوي سره یې خبرې اترې مثبتې وې.

ملالې یوسفزۍ د افغان ښځو د وضعیت په تړاو وویل، « ښځې ډېری له خپلو کورونو نه شي وتلای. دوی پارکونو ته نه شي تلای. له نارینه دوستانو سره نه شي لیدلای. حتا که د کورنۍ نارینه غړی ورسره نه وي، د ډاکټر لیدو اجازه نه لري».

هغې له جرمني غوښتنه کړې چې له طالبانو سره پر خپل چلند بیاکتنه وکړي او خپله تګلاره تغییر کړي.

د طالبانو د دفاع وزارت له لوري په خپاره شوي وضاحت کې ویل شوي، چې له پاکستاني پلاوي سره په مذاکراتو کې یو پر بل د بریدنو نه ملاتړ باندې توافق شوی دی.

طالبانو ویلي، چې له یادو مسایلو پرته پر بله هېڅ موضوع هوکړه نه ده شوې.

د طالبانو د دفاع وزارت یاد وضاحت پر داسې مهال خپور کړی، چې د طالبانو او پاکستاني پلاوي ترمنځ مذاکراتو وروسته د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف له رسنیو سره خبرو کې ویلي، چې په دوحه کې د طالبانو د دفاع وزیر سره شوې هوکړه محرمه ده.

د خواجه اصف له یادو څرګندونو وروسته د اوربند هوکړې د منځپانګې نه خپرېدو په تړاو ګڼې پوښتنې رامنځته شوي او د تېر نظام ځينو چارواکو د طالبانو دغه چاره د ملګرو ملتونو د منشور د ۱۰۲یمې مادې پر خلاف وبلله.

د یاد وزارت په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې په روان کال (۱۴۰۴ ) کې په ټول هېواد کې ۶۸۱ متریک ټنه ځمکني توتان تولید شوي، چې دا د تېر کال په پرتله ۹ سلنه زیاتوالی ښيي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې سږکال په ټولیز ډول ۱۰۸۱ هکټاره ځمکه باندې په شپږو ولایتونو کې ځمکني توتان کرل شوي او د بلخ، هرات او ننګرهار ولایتونه د دې مېوې د ډېرو حاصلاتو له امله په لومړي کتار کې راځي.

تېر کال په افغانستان کې ۵۷۵ هکټاره ځمکه د ځمکني توتانو د کرکېلې لپاره ځانګړې شوې وه، چې له هغې څخه ۶۲۲ متریک ټنه حاصل ترلاسه شوی و.

د وزارت په وینا، د بلخ، هرات او ننګرهار ترڅنګ، د بدخشان، پنجشیر او دایکندي ولایتونو بزګرانو هم دغه مېوه کرلې ده.

ځمکني توتان د افغانستان له ارزښتناکو کرنیزو محصولاتو ګڼل کېږي، چې د مناسب اقلیم له امله یې کرنه او پراختیا په وروستیو کلونو کې چټکه شوې ده.

د طالبانو کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ وزارت وایي، هڅې روانې دي چې د بزګرانو د ملاتړ، د شنو خونو د جوړولو او د تخنیکي روزنو له لارې د دې مېوې کرنه او ترویج لا پراخ کړي.

د طالبانو کورنیو چارو وزارت د چارشنبې په ورځ پر اېکس‌پاڼې لیکلي چې په سوځول شویو نشه یي توکو کې، ۱۲۶۴ کیلو ګرامه تاریاک، ۱۱۰ کیلو ګرامه چرس، ۹۵ کیلو ګرامه شیشه، ۴۲ کیلو ګرامه هیرویین،۲۵۳۱۴ نشه یي ګولۍ، ۴۵۹ لیټره الکولي مشروبات، ۵۸ لیټره تخمر شوي ممیز او نور نشه یي توکي شامل وو.

همدا راز یاد وزارت ویلي چې پولیسو یې د څو بېلابېلو عملیاتو په ترڅ کې، ۲۳ تنه د غلا او قاچاق په تړاو په نیمروز، غزني، هرات او خوست ولایتونو کې نیولي دي.

د راپورونو له مخې؛ د کډوالو درې پنډغالي چکدره، سمرباغ او تیمرګره په رسمي ډول تړل شوي دي. ښاغلي صافي ویلي، چې په کوز دېر کې د پولیسو چارواکو د افغان کډوالو مشرانو سره په لیدنه کې له هغوی سره له ځنډ پرته د وتلو مسله شریکه کړې ده.

سیمه‌ییزو چارواکو همداراز ویلي، که څوک غواړي په خپله خوښه افغانستان ته ستانه شي؛ نو له خپلو مېنو تر تورخم پورې به ورته د ټرانسپورټ اسانتیاوې هم برابرې شي. د راپورونو پربنسټ؛ شاوخوا ۴۵۰۰ افغانې کورنۍ په کوز دېر کې مېشتې وې؛ خو په وروستیو کې ځینې یې افغانستان ته ستنې شوې دي.

په ورته وخت کې پاکستاني رسنیو ویلي، چې د پښتونخوا ایالتي حکومت د افغان کډوالو د لېږد لپاره د لازیاتو مالي امکاناتو برابرولو غوښتنه هم کړې ده. دا په داسې حال کې ده، چې په وروستیو څو ورځو کې په ټول پاکستان کې د افغان کډوالو د نیولو او ستنولو لړۍ پراخه او چټکه شوې ده.

تازه په لاهور کې ځايي چارواکو ویلي، چې په دغه ښار کې د بې‌اسناده افغان کډوالو د ستنولو لړۍ وروستي پړاو ته رسېدلې ده. له دې سره هم‌مهاله د ځینو هغو افغانانو د نیونې په اړه هم خبرونه ورکړل شوي، چې د اوسېدو قانوني اسناد لري.

تازه طالبانو ویلي، چې همدا پرون څه باندې درې زره ک له بېلابېلو لارو افغانستان ته ستانه شوي دي. د نړۍوالې ټولنې او په ځانګړي ډول د ملګرو ملتونو له غوښتونو سره، سره پاکستان او ایران د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ په کمساري ډول چټکه کړې ده.