د بریتانیا ځانګړي استازي په افغانستان کې د ټولشموله حکومت پر اړتیا ټینګار کړی

تر دې وړاندې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال حاجي رحمت الله نجیب‌ په مشرۍ هم یو پلاوی ترکیې ته په سفر تللي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي، ټاکل شوې ده چې په دې ناسته کې د پاتې مسایلو او د پلي‌ کېدو څرنګوالي په اړه مفصلې خبرې وشي.

د طالبانو او پاکستاني چارواکو ترمنځ د دوحې وروستۍ خبرې د قطر او ترکیې په منځګړیتوب ترسره شوې وې، چې موخه یې د دواړو هېوادونو ترمنځ اوربند او د وروستیو کړکېچونو حل ښودل شوی و.

د پاکستان د عوایدو فدرالي ادارې اعلان کړی، چې د اکتوبر له ۱۲مې راهیسې د دواړو خواوو د امنیتي ځواکونو ترمنځ د سختو نښتو وروسته، د افغانستان سره په لویو لارو کې د صادراتو او وارداتو ګمرکي تصفیه ځنډول شوې ده.

د خبرپاڼې له مخې، د امنیتي‌اندېښنو له کبله د تورخم، غلام خان، خرلاچي او انګور اډې په مرکزونو کې د ګمرک فعالیتونه بند شوي دي.

ډیری کارکوونکي په موقت ډول مرکزي دفتر ته لیږدول شوي، خو محدود شمېر تفتیش کوونکي او امنیتي سرتېري لا هم په همدې مرکزونو کې شته تر څو د وضعیت د عادي کېدو سره سم د سوداګرۍ تګ راتګ بیرته پيل او کارونه شروع کړي.

د فدرالي عوایدو ادارې ویلي، د شمالي سیمې د ګمرکونو ټول هغه وارداتي بارونه چې د بندېدو څخه مخکې رسیدلي وو تصفیه کړي.

په خبرپاڼه کې راغلي: «د تورخم، غلام خان، خرلاچي او انګور اډې په ګمرکونو کې، ټولټال ۳۶۳ وارداتي موټرونه چې د توکو اسناد یې ثبت کړې وې تصفیه شوي دي.»

تورخم، چې د شمالي سیمې ترټولو بوخته سوداګریزه لاره ده، شاوخوا ۲۵۵ صادراتي او ۲۴ وارداتي موټرونه په ټرمینل کې ولاړ دي، پداسې حال کې چې ۲۰۰ نور د جمرود- لنډي کوتل سړک په اوږدو کې بند پاتې دي.

د چمن په لار کې د پنځو وارداتي او پنځویشت صادراتي وسایطو تصفیه لا هم پاتې ده، ځکه سوداګر او صادروونکي لا تر اوسه سندونه نه دي ثبت کړي. له دې سره نږدې ۵۰۰ نور وسایط، چې د افغانستان د ترانزیت مالونه لېږدوي، هم د تورخم او چمن په لارو کې د تصفیې انتظار باسي.

پاکستان د لسو ورځو د بندېدو وروسته د پنجشنبې په ورځ د افغانستان د ترانزیت سوداګرۍ بهیر په جزوي ډول بېرته پیل کړ.

د روان کال په جون میاشت کې له اسراییل سره د ایران له جګړې وروسته تهران په یو مخیز ډول د افغانانو د اېستلو پرېکړه وکړه او ورسره په لنډه موده کې شاوخوا یو میلیون افغانان بېرته افغانستان ته ولېږدول شول.

په دغو رالېږدول شویو افغانانو کې ډېری یې اقتصادي کډوال و او په بېرته راتګ سره له سخت اقتصادي وضعیت سره مخ دي او د سرپناه د نه‌لرلو تر څنګ خواړه هم په ډېرې سختۍ سره پیدا کوي.

په ورته مهال کې د هرات د والي مرستیال مهاجر فراهي د جمعې په ورځ (د لړم ۲مه) په خپله اېکس پاڼه ویلي، چې د دغه ولایت صنعتي ښارګوټي له ایران څخه له یادو راستانه شویو ۱۳ زرو کسانو ته د کار زمینه برابره کړې ده.

فراهي وايي، «دا هغه شمېر دی چې د دوی لخوا مسقیم ثبت شوي کېدای شي، ډېری نور هم داسې کسان وي چې له رسمي ثبت پرته همدلته پر کار شوي وي.»

دا په داسې حال کې ده، چې د نړۍوالو بنسټونو په وینا، د افغانستان څه باندې نیمايي نفوس له فقر سره لاس او ګرېوان دي او په هېواد کې د کاري زمینو د نشتوالي له امله اړ دي چې د مزدورۍ لپاره په مرګونو او ناقانونه لارو نورو هېوادونو ته مخه کړي.

د راپورونو له‌مخې، طالبانو په دې وروستیو کې د تنقیص په نوم په دولتي ادارو کې له دندو د نورو مامورینو د لرې کولو بهیر هم پیل کړ او په دې سره په هېواد کې د بې روزګاره کسانو شمېر څو برابره لوړ شو.

مجاهد پر اېکس پاڼې لیکلي:«د طالبانو له خوا له پاکستاني اړخ سره د څو ورځې وړاندې دوحې د توافقنامې په تعقیب د کورنیو چارو وزارت مرستیال حاجي نجیب په مشرۍ یو هییت ترکیې ته روان شو.»

د نوموړي په وینا، ټاکل شوې ده چې په دې ناسته کې د پاتې مسایلو او د پلي‌کېدو څرنګوالي په اړه مفصلې خبرې وشي.

د طالبانو د حکومت او پاکستاني چارواکو ترمنځ د دوحې وروستۍ خبرې د قطر او ترکیې په منځګړیتوب ترسره شوې وې، چې موخه یې د دواړو هېوادونو ترمنځ د وروستیو کړکېچونو حل ښودل شوی و.

د رسنیو د ملاتړ دغه بنسټ په خپله اعلامیه کې ویلي، چې طالبان خپل ټول تبلیغاتي پروګرامونه د ازادو رسنیو له لارې په زور او جبر خپروي.

اعلامیه زیاتوي:«ټول خصوصي ټلویزیونونه، راډیوګانې او خبرې ادارې اوس د طالبانو له خوا د باختر اژانس او ملي ټلویزیون په څېر کنټرولیږي. د طالبانو له اجازې پرته هېڅ داسې مسایل نه خپریږي، چې د دې ډلې په زیان وي.»

په جلا وطنۍ کې د نی ادارې ویلي، چې د خصوصي رسنیو مسوولین د ویرې او خپلو شخصي او قومي ګټو له امله اړ شوي چې د طالبانو پلانونو پلي کولو ته غاړه کېږدي.

یاده اداره زیاتوي، طالبانو خصوصي رسنیو ته امر کړی، چې په خپلو راپورونو کې د یادې ډلې مشر ته «حفظ الله» پسوند او نورو طالب چارواکو ته هم ورته القاب وکاروي.

په جلا وطنۍ کې د نی ادارې د طالبانو له خوا پر خصوصي رسنیو کنټرول اندېښمنونکی بللی او وايي، چې د طالبانو یادې تګلارې افغان رسنۍ د له منځه تلو تر پولو رسولي دي.