میرویس عزیزي د فوټسال ملي لوبډلې ته یو میلیون افغانۍ اعلان شوې جایزه وسپارله

په کابل کې د ایران سفارت د سې شنبې په ورځ پر اېکس‌پاڼه لیکلي، د دغو پروژو په بشپړېدو سره به د چابهار بندر رول د ایران او افغانستان تر منځ د اقتصادي همکاریو په پراختیا کې لا پیاوړی شي.

په کابل کې د ایران د سفارت سرپرست علیرضا بیکدلي تازه د چابهار بندر او ازادې سوداګریزې سیمې څخه لیدنه کړې ده. نوموړي د یاد بندر د شهید بهشتي برخې او د ازادې سیمې د فعالیتونو وضعیت له نږدې وڅېړه.

د لیدنې پر مهال، بیکدلي د چابهار له چارواکو او د مېشتو افغان سوداګرو سره هم وکتل. د خبرو پر مهال د چابهار – میلک د لارې د توکو د لېږد د چټکتیا، اسانتیا او همغږۍ د زیاتوالي په اړه مفصل بحث وشو.

چابهار بندر د عمان سمندرګي په غاړه کې د اوبو له لارې د ایران یوازینی بندر دی، چې د نړۍوالو سوداګریزو لارو د نښلولو لپاره مهمه دروازه ګڼل کېږي.

دا بندر د هند لپاره افغانستان او منځنۍ اسیا ته د لاسرسي د بدیلي لارې په توګه ستراتیژیک اهمیت لري او د شمال ـ سوېل نړۍوال دهلیز INSTC یوه مهمه برخه ده.

د چابهار بندر د سیمې د وصل مهمه دروازه ده او د دې لارې پیاوړتیا به د افغانستان سوداګرۍ ته د پام وړ فرصتونه برابر کړي.

د یادولو وړ ده، چې د وړمې شپې په زلزله کې چې د افغانستان شمالي ولایتونه یې ولړزول، د بلخ او سمنګان په ګډون ګڼې سیمې زیانمنې شوې دي.

د لومړنیو راپورونو له مخې، په دې زلزله کې چې د ریښتر په کچه ۶،۳ درجې ثبت شوې، ۲۸ تنه مړه او ۹۴۵نور ټپیان شوي دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) ویلي، چې د زلزلې له امله په سمنګان او بلخ ولایتونو کې له ۹۰ ډېر کورونه ویجاړ شوي دي.

د طالبانو د بلخ والي ویاند ویلي، چې یاد ازبکستاني چارواکي دغه څرګندونې وړمه ورځ ماسپښین مهال په دغه هېواد کې له وفا سره په کتنه کې کړې دي.

قاسموف د طالبانو د بلخ والي ته دا هم ویلي، چې د ازبکستان ولسمشر دوی ته له افغانانو سره په دې برخه کې بشپړ اختیار ورکړی دی.

نوموړي ویلي، «موږ چمتو یو د افغانستان ټولې تازه مېوې وپېرو او یا یې هم له خپلو لارو نورو هېوادونو ته صادرې کړو».

د ازبکستان د سرخان دریا والي زیاته کړې، چې دوی د هوايي دهلېز او وسپینې پټلۍ له لارو هم نورو هېوادونو ته د افغانستان مېوې صادرولای شي.

د ازبکستان رسنیو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي، خو د افغانستان مېوې د پاکستان د تړلو دروازو له امله له خرابیدو سره مخ دي او افغان سوداګر هره ورځ شاوخوا یو میلیون ډالره زیان کوي.

د همنوا د نیول کېدو لامل د ویزې د نېټې پای ته رسېدل په ګوته شوي دي.

دا پېښه په داسې حال کې شوې چې پاکستان د افغان وګړو لپاره د ویزو د تمدید بهیر درولی دی او په دوامداره توګه د افغان کډوالو د نیولو او شړلو پروسه پرمخ وړي.

د کډوالو د شړلو دا لړۍ د بشري حقونو د نړيوالو سازمانونو او خبري ټولنو د سختو اندېښنو لامل شوې ده، ځکه زرګونه افغان خبریالان، مدني فعالان او ښځینه کارکوونکي د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته پاکستان ته بهر هېوادونو ته د تګ لپاره کډوال شوي دي.

بشري فعالان خبرداری ورکوي چې د افغان خبریالانو او مدني ټولنې د غړو نیول او شړل هغوی له جدي ګواښ سره مخ کوي، ځکه ډېری یې د افغانستان دننه د امنیتي ګواښونو له امله له خپل هېواده وتلي دي.

د فاطمه همنوا د نیول کېدو په تړاو تر اوسه د پاکستان حکومت یا د خبریالانو د دفاع کومې ټولنې رسمي غبرګون نه دی ښودلی.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت په لیک کې چې اغیزمنو او تر ګواښ لاندې کسانو ته استول شوی، ویل شوي، « د جرمني فدرالي حکومت پرېکړه کړې چې له خطر سره د مخ افغانانو لپاره د رضاکارانه کوربه‌توب پروګرامونه پای ته ورسوي».

د پاکستان د اوسني وضعیت له امله باید ټولې دوسیې د کال تر پایه بشپړې شي.

لیک زیاتوي، « له بده مرغه تضمین نشته چې ټولې دوسیې په وخت سره بشپړې شي».

د جرمني د کورنیو چارو وزارت وایي، هر څوک چې دا وړاندیز ومني، له پروګرام نه به ووځي.

د فوکس انلاین د رپوټ له مخې، دا اقدام د هغو دوسیو د پروسې د اسانه کولو لپاره دی چې له ډېر وخته راهیسې له اوږده ځنډ سره مخ دي.

د جرمني حکومت پلان لري په رضاکارانه ډول له دوسیو لاس اخېستونکو افغانانو سره یوځلي مالي مرستې وکړي، چې د کورنۍ د وضعیت له مخې څو زره یورو کیدای شي.

د یوې یوازې ښځې لپاره تر وتلو مخکې په پاکستان کې ۱۵۰۰ یورو او د نوي پیل لپاره ۵۰۰۰ یورو ورکول کېږي. د کورنیو لپاره دغه مبلغ لوړېدای شي، او په ځینو قضیو کې تر ۲۵۰۰ یورو تر وتلو مخکې او ۱۰ زره نورې وروسته هم ورکول کېدی شي.

سربېره پر دې، دوی ته به د توکو او د سفر لګښتونه هم ورکړل شي. دغه راز افغانستان ته له رسېدو وروسته به تر درې میاشتو پورې د استوګنې، خوړو، روغتیايي او رواني خدماتو په ګډون مرستې ورکړل شي.