د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د کونسلي چارو ادارې د افغانستان او ایران په ګډون د نړۍ ۲۳ هېوادونو ته د سفر په تړاو تر ټولو سخت خبرداری اعلان کړی دی. دغې ادارې پر امریکايي وګړو غږ کړی چې په هېڅ توګه دغو هېوادونو ته سفر ونه کړي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وايي، د خطر څلورمه کچه په دې مانا ده چې امریکايي وګړي باید دغو هېوادونو ته له سفر کولو په کلکه ډډه وکړي.
د دغې ادارې په وینا، یاد هېوادونه د خرابو امنیتي شرایطو او هلته د امریکايي وګړو د مرستې لپاره د سفارتي امکاناتو د نشتوالي له امله خورا خطرناک دي.
په هغو هېوادونو کې چې امریکا ورته د سفر د بندیز (څلورمه کچه) خبرداری ورکړی، لومړی نوم د افغانستان دی او همدارنګه په ترتیب سره ایران، شمالي کوریا، روسیه، اوکراین، عراق، سوریه، یمن، بېلاروس، برما، هایتي، لیبیا، سومالیا، سوډان او د افریقا د وچې یو شمېر نور هېوادونه لکه مالي، نایجر، بورکینافاسو او د کانګو دیموکراتیک جمهوریت شامل دي.
د جرمني په ټریر ښار کې د چارشنبې په ورځ یو افغان وګړي پوهنتون ته څېرمه یو ۲۲ کلن جرمنی محصل په چاقو وژلی دی. د راپور له مخې، دغه برید د راینلنډ-فالڅ ایالت د ټریر ښار په رابرټ شومان الې سړک کې د پوهنتون له ودانۍ څو سوه متره لرې شوی دی.
عیني شاهدانو بېړنيو خدماتو ته زنګ وهلی او پولیسو ته یې ویلي چې یوه چاقو په لاس کس یو بل تن وهلی او له سیمې تښتېدلی دی.
ژغورونکو هڅه وکړه چې د محصل ژوند وژغوري او روغتون ته یې ولېږداوه، خو د سختو ټپونو له امله لږ وروسته ومړ.
پولیسو له پېښې لږ وروسته شکمن افغان کس نیولی دی. ویل شوي چې شکمن کس په ټریر کې ثبت شوی دی.
د جرمني رسنیو د رپوټ له مخې، د برید اصلي انګېزه تر اوسه روښانه نه ده. د قتل ځانګړې څانګه د پېښې د څرنګوالي، د برید د هدف او د کارول شوې وسلې په اړه پلټنې کوي.
له دې وړاندې د باویریا ایالت په روهپولډینګ ښار کې هم یو افغان چاقو را اېستلی و. همداراز په ډریسدن ښار کې یو ترکي وګړي د «الله اکبر» له ویلو وروسته پر پولیسو د ټوپک ډزې کړې وې.
د ټریر پوهنتون پر خپله وېبپاڼه د خواشینۍ پیغام خپور کړی او ویلي یې دي چې «په ډېرې خواشینۍ او ژور خپګان مو خبر ترلاسه کړ چې زموږ د پوهنتون یو محصل د ۲۰۲۶ کال د جولای په ۱۵مه د وژنې قرباني شوی دی. د هغه له لاسه ورکول زموږ په ټولنه کې دردناکه تشه رامنځته کوي».
د ټریر سي ډي یوګوند هم په ټولنیزو رسنیو کې د خواخوږۍ پیغام خپور کړی او ویلي یې دي، چې « په دې هېواد کې یو بل وحشیانه چاقو برید وشو چې هېڅ توجیه نه لري او دا د بیړنیو اقداماتو اړتیا ښيي».
په جرمني کې د چاقو بریدونو له امله، چې په ګڼو پېښو کې یې افغان تابعیت لرونکي ښکیل بلل شوي، د افغانانو په ټولنه کې اندېښنې پیدا کړې دي. له دې وړاندې شوي بریدونه په غونډو او انفرادي ډول افغان ټولنې او افغان کډوالو غندلي دي او له قربانیانو سره یې خپلې خواخوږۍ ښودلې دي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویلي چې په بدخشان او ننګرهار ولایتونو کې یې لسګونه کیلوګرامه نشهيي توکي او زرګونه نشهیي ګولۍ نیولې دي. طالبانو د یادو نشهيی توکو په تړاو د ۱۳ کسانو د نیولو خبر هم ورکړی دی.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ پر خپل اېکس پاڼه لیکلي، چې د بدخشان په پُلبیګم او تشکان سیمو کې یې د عملیاتو پرمهال ۲۴۲ کیلوګرامه نشهيي توکي نیولي دي.
د طالبانو په وینا، د یادو نشهيي توکو په تړاو ۹ کسان هم نیول شوي دي.
همدارنګه د طالبانو یاد وزارت ویلي، چې د ننګرهار ولایت په غني خېلو ولسوالۍ کې یې ۴ تنه له ۴۴ زره او ۳۷۳ نشهيي ګولیو، ۲۸ کیلوګرامه چرسو، ۳۰ کیلوګرامه تاریاکو او یو میل کلاشنکوف سره نیولي.
طالبانو ویلي، نیول شویو کسانو پر خپل جرم اعتراف کړی او د دوسیو تر بشپړیدو وروسته به عدلي او قضايي ادارو ته وسپارل شي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په خپلو خبرونو او خبرپاڼو کې د پولیسو پر ځای د «شُرطې» نوم کارول پیل کړي دي. یاد وزارت د ملا هبت الله اخوندزاده د حکم له مخې تر دې مخکې د ترافیکو پولیسو په نوم کې هم تغییر راوستی او د عبور او مرور شُرطې په نامه یې نومولي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د پولیسو ځواکونو ته په خپلو رسمي خبرپاڼو کې د «ُشرطې» اصطلاح کارولې ده چې د افغانستان د پخوانیو امنیتي ادارو په رسمي ادبیاتو کې یې ساری نه لیدل کیږي.
دا بدلون د طالبانو له هغې تګلارې سره تړل کېږي چې غواړي د ادارو او ځواکونو نومونه د خپل مذهبي ادبیاتو او عربي ژبې له مخې تنظیم کړي.
د «شرطي» اصطلاح په عربي ادبیاتو کې د امنیت ساتونکي یا د نظم د ساتنې د مسووول لپاره کارول شوې ده.
طالبان له بیا واکمنېدو وروسته هڅه کوي چې د پخواني جمهوري نظام او تېرو ادارو ځینې رسمي اصطلاحات بدل کړي او پر ځای یې خپلې اصطلاحګانې دود کړي. دې ډلې له دې وړاندې د قول اردوګانو او ځینو ادارو نومونه هم بدل کړي دي.
ځینې شنونکي باور لري چې د ادارو د نومونو او اصطلاحاتو پرلهپسې او له اړتیا پرته بدلول له مذهبي لیدلوري د افغانستان د دولتي او اداري هویت د بیا تعریفولو هڅه ده، چې دا د هېواد له تاریخي اداري هویت سره فاصله نوره هم زیاتوي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت تر دې مخکې د ترافیکو پولیسو په نوم کې هم تغییر راوستی او د عبور او مرور شُرطې په نامه یې نومولي دي.
تر اوسه د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په رسمي ډول نه دي ویلي چې «شُرطه» به د پولیسو د رسمي نوم بشپړ ځای ناستی وي، خو دې ډلې د غبرګونونو د مخنیوي لپاره د تغییراتو یو غلی او تدریجي بهیر پیل کړی دی.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، د طالبانو کندهار والي ملا محمدشیرین اخوند د کندهار د امني، عبور او مرور شُرطې ځواکونو له مسوولانو غوښتي، چې د فساد د مخنیوي لپاره جدي اقدامات وکړي او نوي ځوانان تلاشي کړي، ځکه دده په وینا، « فساد په همدوی کې دی».
نوموړي د کندهار ولایت مقام د غونډو په تالار کې د طالبانو د شاوخوا ۸۰۰ نظامي منسوبینو په ګډون جوړ شوي سیمینار کې وویل چې مسوولان باید د خپلو ادارو په دننه کې د نظم، اصلاح او سالم مدیریت لپاره کار وکړي.
د طالبانو د کندهار والي د نظامي منسوبینو د اخلاقو، چلند او شخصي کړنو څارنه مهمه وبلله او یې ویل چې باید هغه کسان وپېژندل شي چې د دوی د ادارې له اصولو او ارزښتونو سره برابر عمل نه کوي.
هغه د طالبانو نظامي مسوولانو ته سپارښتنه کړې چې د منسوبینو د ټاکنې او استخدام پر مهال د ظاهر پر ځای د باور، اخلاص او وړتیا معیارونه په پام کې ونیسي.
دغه څرګندونې د هغه یو ورځني سمینار پر مهال وشوې چې د کندهار د امني، عبور او مرور شُرطې ځواکونو لپاره جوړ شوی و. په دې غونډه کې د طالبانود عدلیې وزیر مولوي عبدالحکیم شرعي، د ارشاد، حج او اوقاف وزیر شیخ مولوي نورمحمد ثاقب، د ارشاد، حج او اوقاف وزارت مسلکي معین حافظ مولوي محمدحامد حسیب او یو شمېر نورو چارواکو او دیني عالمانو ګډون کړی و.
په غونډه کې د طالبانو د عدلیې وزیر مولوي عبدالحکیم شرعي د ځینو چارواکو پر چلند نیوکه وکړه او ویې ویل چې یو شمېر وزیران د مجاهدینو پوښتنې ته نه ورځي، خو د کرکټ د ستورو د لیدو لپاره وخت پیدا کوي.
هغه د طالبانو د مشر شیخ هبتالله اخوندزاده د رول یادونه هم وکړه او ویې ویل چې که نوموړی نه وي، د امارت ځینې کسان به ډېر ژر خپل اوسنی طرز بدل کړي او «نېکټایۍ» به واچوي.
د طالبانو د عدلیې وزیر اشاره ظاهرا د طالبانو د کورنیو چارو وزیر ته ده، چې د کرکټ د یوه لوبغاړي شاپور ځدراڼ د فاتحې لپاره د هغه کور ته ورغلی و.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې په کندهار کې د طالبانو د نظامي منسوبانو په یوه سیمینار کې د ددې ډلې د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي ویلي، چې «که هبتالله اخوندزاده نه وي، د امارت ځینې وزیران به ډېر ژر نېکټایۍ واچوي».
د طالبانو د عدلیې وزیر مولوي عبدالحکیم شرعي د کندهار د امني، عبور او مرور شُرطې ځواکونو په یوه روزنیز سمینار کې ویلي، چې «که د اسلامي امارت مشر شیخ هبتالله اخوندزاده نه وي، د حکومت ځینې وزیران به ډېر ژر خپله اوسنۍ ظاهري بڼه بدله کړي او نېکټایۍ به واچوي».
شرعي دغه څرګندونې د سې شنبې په ورځ د کندهار ولایت مقام د غونډو په تالار کې د طالبانو د شاوخوا ۸۰۰ نظامي منسوبانو په سیمینار کې وکړې.
نوموړي، چې د مشرۍ د رول او د طالبانو د ادارې د اصولو د ساتنې په اړه خبرې کولې، د هبتالله اخوندزاده حضور د طالبانو د اوسنۍ ادارې د دوام او د چارواکو د التزام لپاره مهم وباله.
د سرچینو په وینا، د طالبانو د عدلیې وزیر همداراز وویل چې ځینې وزیران د «مجاهدینو» پوښتنې ته نه ورځي، خو د کرکټ د ستورو د لیدو او پوښتنې لپاره وخت پیدا کوي.
سرچینې وايي، چې د طالبانو د عدلیې وزیر اشاره د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني ته وه، چې د کرکټ د یوه لوبغاړي شاپور ځدراڼ د فاتحې لپاره د هغه کور ته ورغلی و. حقاني له دې وړاندې هم د ورزش د ستورو هرکلی کړی او هغوی یې ستایلي دي.
په دغه سیمینار کې د طالبانو د ارشاد، حج او اوقاف وزیر مولوي نورمحمد ثاقب، د ارشاد، حج او اوقاف وزارت مسلکي معین مولوي محمدحامد حسیب، د کندهار والي ملا محمدشیرین اخوند، د طالبانو د جهادي مدرسو عمومي رییس مولوي عبدالواحد طارق، د سترې محکمې نظامي مرستیال مولوي سردارمحمد ابوالفیضان، د مرکزي دارالافتا رییس شیخ مولوي خیرجان، د کندهار والي مرستیال ملا محمدصادق انقلابي او د طالبانو یو شمېر نورو چارواکو او دیني عالمانو ګډون کړی و.
په سیمینار کې د پلټنځایونو د اصولو، مسلکي دندو، له خلکو سره د چلند، د مسوولیت احساس، د شریعت د احکامو د رعایتولو او د نظامي منسوبانو د اخلاقي مکلفیتونو په اړه هم خبرې شوې دي.
ویناوالو له ګډونوالو غوښتي، چې خپل مسوولیتونه په رښتینولۍ ترسره کړي، له اختلافاتو او غیبت کولو ځان وساتي او د دیني زدهکړو، تقوا او د شریعت د پلیتابه لړۍ پیاوړې کړي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې دغه سیمینار ۱۱ ساعته جریان درلود او ګډونوالو د سیمینار تالار ته د ټیلیفون او کمرې د وړلو اجازه نه درلوده.
د طالبانو د عدلیې وزیر دغه څرګندونې داسې مهال دي، چې له دې وړاندې د حزب اسلامي د مشر ګلدبن حکمتیار د کور او دفتر د تخلیې او دغه راز د ځینو سوداګرو تر فشار لاندې راوستلو له امله هم د سراج الدین حقاني او شرعي ترمنځ د اختلافاتو رپوټونه ورکړل شوي دي.
سراجالدین حقاني، چې هممهاله د حقاني شبکې مشر هم دی، د طالبانو په دننه کې له هغو څېرو شمېرل کېږي چې ګومان کیږي ددې ډلې په پالیسیو کې د اصلاحاتو او په کوردننه او بهر د تعامل پلوی دی.
خو د شنونکو په باور، د طالبانو مشرتابه ته نږدې کسان، چې د لوړو زده کړو وزیر ندامحمد ندیم او د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي هم پکې شاملیږي، د حقاني د تعامل پلوه دریځونو مخالف دي.
په تېرو دریو کلونو کې هبت الله اخوندزاده په کابل او ولایتونو کې د حقاني شبکې فعالیتونه محدود کړي، ددې ډلې د بدري ۳۱۳ ځانګړې قطعې یوه برخه تجهیزات یې کندهار ته انتقال کړي او په ګومارنو کې یې هم د هغه صلاحیتونه کم کړي دي.
د ۲۰۲۵ کال په فبروري کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې هبت الله د سراج الدین حقاني ورور حافظ عزیزالدین حقاني د بدري ۳۱۳ قطعې د فعالیتونو له امله کندهار ته احضار کړی و او وروسته له دندې لرې شو.
طالبانو په وار وار په خپلو لیکو کې د اختلافاتو رپوټونه رد کړي دي.