په کابل کې د جاپان سفارت ویلي، چې د زلزله ځپلو لپاره د یاد هېواد مرسته نن د شنبې په ورځ کابل هوايي ډګر ته ورسېده او د طالبانو تر واک لاندې سرې میاشتې او سور صلیب او سرې میاشتې فدراسیون ته یې تسلیم کړې ده. د جاپان سفارت ویلي، چې په یاده مرسته کې کمپلي او نور اړین توکي شامل دي.
د مخکني جمهوري نظام پر مهال د خوست والي حلیم فدایي ویلي، طالبان نن هغه غوښتنې له پاکستان سره تکراروي چې پخوا یې «کفر» بللې وې. نوموړي له طالبانو او پاکستانه غوښتي چې د جګړې پر ځای خپل اختلافات د خبرو له لارې حل کړي، ځکه د جګړې پایلې به د اسلام اباد د خوښې خلاف وي.
حلیم فدایي په اېکس لیکلي، د مخکني جمهوري نظام لهخوا به چې اعلامیه خپره شوه «د افغانستان خاوره به د بل هېچا پر ضد نه کارول کېږي»، نو په پاکستان کې ناستو طالبمسلک شیخانو به «کفري» بلله.
هغه لیکلي:«دوی ویل چې ستاسو دا عمل کفري دی، ځکه تاسې د مظلومو مسلمانو خلکو غوښتنو ته رسېدګي نه کوئ او دایې هم ویل چې اسلام کې سرحدونه نشته.»
فدایي ټینګار کړی چې اوس هم طالبان له پاکستان او نورو هېوادونو ته همدا ډاډورکوي، هماغه څه چې پخوا یې رد کړي وو او دا تکرار هغه تغیر ښيي چې «نن یوازې ملا په قدرت کې دی او بس.»
هغه همدارنګه د ترکیې د خبرو یادونه کړې او ویلي یې دي چې «ظاهرا د ترکیې خبرې ناکامې شوې»، خو لیکلي یې دي که جګړه وشوه، نو جګړه یوازې په وسلو نه ګټل کېږي، بلکې د جګړې عامل د خلکو، شعارونو او انګیزو په بدلولو کې دی.
فدایي دا هم لیکلي:«جګړه وسلې او مهمات نه کوي، جګړه د وسلې ترشا سړي او بیا د سړو تر شاه انګیزه کوي.»
په ضمن کې فدایي خپل واضح دریځ هم څرګند کړی: «زه نه د جګړې او نه د طالب پلوی یم»، خو خبرداری یې ورکړی چې که حالات داسې پرمخ لاړ شي چې پاکستان له طالبانو سره په یو لوري وي او د طالبانو مخالف ځواکونه ته پناه ورکړي، ممکن جګړه خطرناکه لار غوره کړي.
فدایي ویلي، طالبان باید پر پاکستان تمرکز پرېږدي او «له ټولو مخالفو افغانانو سره عاجل بینالافغاني مذاکرات» پیل کړي ترڅو داخلي اختلافات حل او یو مشروع، د ولس د خوښې حکومت رامنځته شي.
هغه وایی:«مخکې له دې چې افغانان د پاکستان غېږې ته ور ټېل شي، خپله او د خپل حاکمیت غېږ ورته خلاصه کړئ او د پخوانیو حکومتونو غلطي مه کوئ.»
فدایي اندېښمنه څرګندوي چې که طالبان خپل چلند همداسې وساتي، نو وروستۍ قرباني به افغانان وي، او په نهایت کې د جګړې زیان به د ملت پر اوږه وي؛ هغه طالبان ته سپارښتنه کوي چې خپل داخلي شخړې له خبرو سره حل کړي نه له بهرنیو متقابل عملونو.
د طالبانو حکومت د پاکستاني طالبانو د غورځنګ په اړه ویلي چې پاکستان کې ناامنۍ له ۲۰۰۲ کال وړاندې پیل شوې او د دغه هېوا په داخلي سیاست او پوځي اقداماتو پورې اړه لري. د طالبانو ویاند مجاهد زیاتوي چې دوی د سیمې له ګاونډیانو سره د خبرو دوام ته ژمن دي.
د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد نن شنبه د (لړم ۱۷مه) یو خبري کنفرانس کې وویل چې د ترکیې په استانبول کې د خبرو وروستی پړاو د سیمې د حالاتو د روښانتیا سبب شو، خو په عین وخت کې یې روښانه کړه چې په پاکستان کې ځینې ځانګړي پوځي کړۍ د افغانستان د بېثباتۍ څخه تل ګټه پورته کړې ده.
هغه وویل:«متأسفانه په پاکستان کې ځینو خاصو پوځي کړیو ته په افغانستان کې مرکزي قوي حکومت، امنیت، پرمختګ او په عموم کې سوله او ثبات ښه نه ایسي، ځکه دوی تل د افغانستان له ناامنۍ، اشغالونو، مهاجرتونو او مجبوریتونو څخه ګټه پورته کړې.»
مجاهد ټینګار وکړ چې د TTP قضیه نوې نه ده او د ۲۰۰۲ کال راهیسې په پاکستان کې موجوده ده.
نوموړي په پاکستان کې د بېلابېلو پوځي عملیاتو لنډ تاریخ یاد کړ او ویېویل چې د تیرو کلونو عملیاتو لوی شمېر پښتانه کډوال شوي دي.
د هغه په وینا، دا پېښې د «طالبانو له راتګ سره تړلې ستونزه نه ده» بلکې د پاکستان دننه سیاست او پوځي تګلارو نتیجه ده.
د طالبانو ویاند زیاته کړه چې له واکمنۍ وروسته امارت د هغو قبایلي کډوالو د وضعیت د ښه کولو لپاره عملي ګامونه پورته کړي دي. کورونه یې له ډیورنډ کرښې لرې مرکزي سیمو ته انتقال شوي، کمپونه یې جوړ شوي، د وسلو ګرځولو مخه یې نیول شوې او د ستونزو د حل لپاره یې یو اصلاحي کمیسیون جوړ شوی.
مجاهد وویل:«د طالبانو حکومت به د ټولو هغو هڅو او اقداماتو تود هرکلی وکړي چې په پایله کې يې دغه کډوال خپلو سیمو ته ستانه شي.»
په عین وخت کې، مجاهد څرګنده کړه چې طالبان پوره مسولیت لري چې له خپلې خاورې څخه د بل هېواد په چارو کې د مداخلې اجازه ورنه کړي او هر ډول داسې هڅه به ودرول شي.
هغه وویل:«طالبان لا هم ځان مسول ګڼي چې له خپلې خاورې څخه چاته د بل هېواد په چارو کې د مداخلې اجازه ورنه کړي؛ بلکه مخه یې ونیسي.»
مجاهد په پاکستان کې د پوځي کړیو او د هغوی د تېرو عملیاتو بېلابېلو نمونو ته اشاره وکړه، د ۲۰۰۲ کال څخه تر ۲۰۱۴ او وروسته پورې عملیات او د هغوی د بشري اغېزو یادونه یې وکړه، او ویل یې چې دا پېښې د پاکستان داخلي ستونزې دي چې له اوږدې مودې راهیسې روانې دي.
ده په ډاګه کړه چې طالبان د سیمې او دواړو هېوادونو ترمنځ د خبرو دوام ته ژمن دي او که کوم اړخ د مخامخ خبرو لاره غوره کړي، ورسره د مسایلو د حل زمینه برابره شوې ده.
په پای کې مجاهد ټینګار وکړ چې «دا موضوع باید له واقعیتونو او تاریخي شواهدو سره وڅېړل شي» او د سیمې هېوادونه باید د ګډو مذاکراتو له لارې د ثبات او امنیت لپاره کار وکړي، نه دا چې په یو اړخیزو تورونو او تبلیغاتو سره د ستونزو پېچلتیا نوره هم زیاته شي.
د افغانستان لپاره د پاکستان پخواني ځانګړي استازي اصف دوراني ویلي چې د روانو بنبستونو د هواري یوازینۍ لار د دوامدارو خبرو له لارې ممکنه ده. نوموړی ټینګار کوي چې دواړ ګاونډي هېوادونه باید هیڅکله د خبرو مخه ونه نیسي.
اصف دوراني شنبه د (لړم ۱۷مه) تازه اېکس پوسټ کې څرګنده کړې چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ روانه شخړه یوازې د خبرو دوام او متقابل تفاهم له لارې حل کېدای شي.
نوموړی وايي: «که خبرې وځنډول شي، د دواړو هېوادونو دښمنان ترې ګټه پورته کوي.»
هغه همدارنګه د ګاونډیانو د رول په اړه وویل چې هېڅ هېواد باید د خبرو له فرصت څخه انکار ونه کړي، ځکه چې تاریخ ښوولې چې د مخنیوي په صورت کې ستونزې زیاتېږي.
د دوراني په وینا، د خبرو دوامدار جریان د ستونزو د هواري لپاره ضروري دی او د دوامدارې اړیکې جوړول د دواړو هېوادونو د ثبات او امنیت لپاره مهمه لار ده.
دغه څرګندونې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د وروستیو شخړو او د ستونزو د هواري په اړه د بحثونو په منځ کې شوې دي، چې دواړه هېوادونه په سیمهییزو او نړیوالو خبرو کې تر اوسه کومې مثبتې پایلې ته ندي رسیدلي.
د تیر جمهوري نظام د چارو ادارې مشر فضل محمود فضلي وايي چې، یوازې د څو افرادو یا ډلو د واک ویش د حکومت مشروعیت نه تضمینوي او د بومي ولسي سیاسي بهیرونو پر وړاندې خنډ جوړوي. نوموړی زیاتوي چې ځینې سیاسيون د خپلو لنډمهاله ګټو لپاره د «ټولګډونه حکومت» جوړول توجیه کوي.
فضل محمود فضلي د اېکس پوسټ له لارې څرګنده کړې چې ځینې سیاسي فعالان د نړۍوالو کنفرانسونو په چوکاټ کې د ځان او خپلو ډلو د ګټو لپاره د حکومتي څوکيو د ویش هڅه کوي، خو په اصل کې د مشروع نظام د جوړښت او د اساسي قانون د چوکاټ ملاتړي نه دي.
هغه زیاته کړې چې ځیني نور بیا د څوکۍ د اشغال لپاره د «سیاسي زلزلې» د رامنځته کېدو هیلې کوي او ځینې نور د راولپنډۍ د ګارنیزیون قوماندانانو ته نږدې کیږي، څو د چاودنو او ورانیو له لارې په واک کې د ګډون لار پرانیزي.
فضلي ټینګار کړی چې دا ټولې لارې د ولسي سیاست ضد، پردۍ او د اوسني غیرمشروع حاکمیت ملاتړ کوي، نو ځکه مردوده دي او د ملي ثبات پر وړاندې ګواښوونکي دي.
روسیې د ډنیپرو ښار په مرکز کې د ډرون برید ترسره کړی، چې له کبله یو کس وژل شوی او د لسو تنو په ګډون دوه ماشومان ټپیان دي.
د ډنیپرو ښار د چارواکو په وینا، د روسيې ځواکونو د ډرون برید په ترڅ کې د ښار په یوه څو پوړیزه ودانۍ کې ځینې اپارتمانونه بشپړ ویجاړ شوي.
د اوکراین د دولتي بیړنیو خدماتو ادارې وویل چې، ددغه برید له امله شپږ تنه روغتون ته لېږدل شوي دي. د ډنیپرو ولایت والي، ولادیسلاو هایوانینکو، راپور ورکړ چې د ټپیانو په ډله کې یو دوه کلن او یو ۱۳ کلن ماشوم هم شامل دي.
د ژغورنې عملیات لا هم دوام لري او چارواکي وايي چې د ټپيانو شمېر ممکن زیات شي.