یوه طالب چارواکي افغانستان انټرنشنل- پښتو ته پر کابل، کندهار او پکتیا ولایتونو د پاکستان هوايي بریدونه تایید کړل. دغه چارواکي په یادو درېیو ولایتونو کې د مشخصو ځایونو د په نښه کېدو په تړاو څه نهدي ویلي.
خو تر دې مخکې سرچینو په کندهار او کابل ولایتونو کې د نظامي مرکزونو له په نښه کېدو خبر ورکړی وو.
لا تر اوسه طالبانو او پاکستان په رسمي توګه د دغو بریدونو په تړاو څه نهدي ویلي.
د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ مشرې انالنا بربوک د پنجشنبې په ورځ (د کب ۲۱مه) په نیویارک کې له درې افغان ورزشکارانو او د ښځو د حقونو له فعالانو سره د افغانستان د بشري حقونو د وضعیت او په دغه هېواد کې د جنسیتي اپارتاید د رسمیت پېژندنې د کمپاین په اړه خبرې وکړې.
بربوک وویل، چې هغې تل د افغان ښځو د ملاتړ غږ پورته کړی او په هره دنده او مقام کې به د هغوی له غوښتنو ملاتړ ته دوام ورکړي.
د پارا المپیک سیالیو د مډال ګټونکې ذکیه خدادادي له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې وویل، چې د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلې له مشرې سره په لیدنه کې یې ترې غوښتي چې په افغانستان کې د جنسیتي اپارتاید د رسمیت پېژندلو له نړیوال کمپاین څخه ملاتړ وکړي.
انالنا بربوک چې مخکې د جرمني د بهرنیو چارو وزیره هم وه، پر خپلې اېکس پاڼه لیکلي، چې هغې له دغو افغان شخصیتونو سره «په افغانستان کې د جنسیتي عدالت لپاره د مبارزې او د سولې د راوستو لپاره د ورزش د کارونې» په اړه خبرې کړې دي.
هغې ټینګار کړړی، چې په هر مقام کې به د افغان ښځو د مبارزې او هڅو ملاتړ ته دوام ورکړي.
د طالبانو مالیه وزارت وايي، چې په تېرو درېیو اونیو کې یې په کندهار، نیمروز، فراه، هرات او هلمند ولایتونو کې له پاکستان او ایران څخه لسګونه زره کیلوګرامه واردېدونکي قاچاقي توکي نیولي دي.
د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې د مالیې وزارت د ګمرکونو عمومي ریاست د ګمرکونو د ګرځنده څار ډلو په تېرو درېیو اونیو کې د کندهار، نیمروز، فراه، هرات او هلمند ولایتونو په بېلابېلو سیمو کې لسګونه زره کیلوګرامه قاچاقي توکي نیولې دي.
طالبانو ویلي، چې قاچاقبرو غوښتل یاد توکي له ګمرکي محصول پرته افغانستان ته وارد کړي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې په یاده موده کې ۸۹۶۴۸ کیلو ګرامه انساني او حیواني درمل، خوراکي توکي، د سینګار توکي، د وسایلو پرزې او نور توکي نیولي دي.
طالبانو دا نه ده څرګنده کړې، چې د یادو قاچاقي توکو په تړاو یې څوک نیولي او که نه.
د طالبانو مالیې وزارت پر داسې مهال د زیاتو قاچاقي توکو له نیولو خبر ورکړی، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د روانې شخړې له امله د دواړو لورو ترمنځ له تېرو څو میاشتو راهیسې سوداګري په ټپه درول شوې او تازه پر ایران د امریکا او اسراییل له ګډو بریدونو وروسته د افغانستان په بازارونو کې د تېلو په ګډون د خوراکي توکو بیې خورا لوړې شوې دي.
د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد وایي، د امریکا هغه پرېکړه چې افغانستان یې د «برمته نیوونکو هېوادونو» په نوملړ کې شامل کړی، د دې لپاره ده، چې د طالبانو پر ضد د راتلونکو سناریوګانو لپاره پلمه برابره کړي.
مجاهد په یوې مرکه کې وویل، چې په افغانستان کې د امریکايي بندیانو موضوع «نه پېچلې ده او نه هم ډېره جدي ده». د هغه په وینا، دغه بندیان به یا د قضايي بهیر له لارې او یا هم د دواړو لورو ترمنځ د خبرو اترو له لارې ازاد شي. د طالبانو ویاند ټینګار وکړ، چې یوازې دوه امریکايي وګړي د دې ډلې په بند کې دي او د محمودشاه حبیبي د نیول کېدو خبره یې رد کړه.
خو امریکاوایي، چې د دې هېواد درې وګړي د طالبانو په بند کې دي، چې په هغوی کې افغان توکمه امریکايي وګړی محمود شاه حبیبي هم شامل دی.
د امریکا بهرنیو چارو وزارت په دې وروستیو کې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د هغو هېوادونو په نوملړ کې شامل کړی چې د «برمته نیولو» تور پرې لګېدلی دی. د امریکا د بهرنیو چارو وزیر په وینا، طالبان د امریکايي وګړو له بندي کېدو څخه د سیاسي وسیلې په توګه کار اخلي.
د طالبانو ویاند د پنجشنبې په ورځ په کابل کې له یوه خصوصي ټلویزیون سره په مرکه کې دا څرګندونې رد کړې او ویې ویل، چې طالبانو هېڅکله د امریکايي وګړو له بندي کولو څخه سیاسي استفاده نهده کړې. هغه زیاته کړه: «موږ هېڅ ډول ناقانونه نیونې نهدي کړي. امریکايي وګړي د افغانستان د قوانینو د سرغړونې له امله نیول شوي دي».
مجاهد همدارنګه وویل، چې فشار او ګواښ د دې ستونزې حل لاره نهده.
د طالبانو ویاند یو ځل بیا ټینګار وکړ، چې دا موضوع نه ډېره جدي ده او نه هم داسې ده چې حل یې ناشونی وي، خو زیاته یې کړه، چې د امریکا لهخوا افغانستان د «برمته نیوونکو هېوادونو» په نوملړ کې شاملول او د بندیانو د موضوع لویه ښودنه، «د راتلونکو ځینو سناریوګانو لپاره پلمه جوړول» دي.
مجاهد روښانه نه کړه،چې د دغو سناریوګانو مطلب څه دی. خو ځینې شنونکي باور لري چې کېدای شي امریکا د طالبانو پر ضد کوم اقدام ترسره کړي.
د برمته نیونکو په چارو کې د امریکا د ولسمشر استازي اډم بولر ګواښ کړی، که طالبان بندي امریکايي وګړي خوشې نهکړي، نو له هغه برخلیک سره به مخ شي چې ایران ورسره مخ دی او دا مهال د امریکا له سختو هوايي بریدونو سره مخامخ دی.
مجاهد همدارنګه وویل، چې د طالبانو پر وړاندې د امریکا تګلاره لا هم د جګړې د دورې په شان ده. د هغه په خبره، دا چلند نه یوازې د بندیانو په موضوع کې، بلکې د بندیزونو، تور نوملړ او د ده په وینا «د سیمې د ناامنه کولو لپاره د پاکستاني جنرالانو د کارولو» په برخه کې هم لیدل کېږي.
د ایران د اسلامي جمهوریت نه سقوط
د طالبانو ویاند د مرکې په بله برخه کې د سیمې وروستیو بدلونونو ته اشاره وکړه او ویې ویل، چې «د ایران رژیم به سقوط ونه کړي». د هغه په وینا، ایران مخکې هم ورته ډېرې تجربې لرلې او یو پیاوړی پوځ لري.
مجاهد ټینګار وکړ، چې طالبان د ایران پر ضد د امریکا او اسراییل په جګړه کې لاسوهنه نهکوي، خو د جګړو له دوام څخه اندېښنه لري. هغه وویل: «موږ له دې جګړې اغېزمن کېږو. جګړه د حل لاره نه ده او هېڅ ګټونکی نهلري».
په داسې حال کې چې له ایران سره د شخړې کچه لوړه شوې، امریکا پر طالبانو خپل فشارونه زیات کړي دي. د امریکا ولسمشر، د بهرنیو چارو وزیر، د جګړې وزیر، په ملګرو ملتونو کې د امریکا استازي او امریکايي سناتورانو پرلهپسې له افغانستان څخه د وتلو او «له بګرام اډې څخه د تېښتې» په اړه څرګندونې کړې دي.
په ملګرو ملتونو کې د امریکا سفیر پرون وویل، که د بګرام پوځي اډه د امریکا په واک کې وای، نو واشنګټن به له هغې څخه پر ایران د برید لپاره کار اخیستی وای.
د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت وايي، په غزني کې یې په ۱۹۰۷ جریبه ځمکه کې د کډوالو د ښار ګوتي جوړولو لپاره د استوګنیزو نمرو د وېش بهیر پیل کړ.
یاد وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د پنجشنبې په ورځ (د کب ۲۱مه) یې په غزني ولایت کې د کډوالو لپاره د دایمي مېشتېدنې لپاره د استوګنیزو نمرو د وېش لړۍ پیل کړه.
په خبرپاڼه کې راغلي، د کډوالو لپاره جوړیدونکی ښارګوټی پر ۱۹۰۷ جریبه ځمکه جوړېږي او یاد ښار ګوټی به ۱۸۰۰ نمرې ولري.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت هڅه کوي، چې د یادې ډلې په خپله داخلي بودجه او امکاناتو راستنېدونکو کورنیو لپاره د استوګنې ترڅنګ د ژوند نور بنسټیز خدمات لکه سړکونه، د اوبو رسولو سیستم، برېښنا او عامه تاسیسات هم جوړ کړي.
د بشري حقونو نړیوال بنسټ په یوې تازه اعلامیه کې د خوست په عليشېر ولسوالۍ کې د ملکي وګړو پر کورونو توغندیز بریدونه غندلي دي. دې سازمان ویلي، چې پنجشنبه د کب (۲۱مه) سهار وختي پاکستاني عسکرو په توغندیزو بریدونو کې ۳ ماشومان وژلي او شپږ نور یې ټپیان کړي دي.
یاد بنسټ زیاته کړې، چې پر علي شېر ولسوالۍ پاکستاني عسکرو درنې وسلې کارولي چې د ملکي وګړو د خوندیتوب په تړاو یې جدي اندېښنې راپارولې دي. اعلامیه کې راغلي، د تفکیک د اصل له مخې، چې د نړیوال بشر دوستانه حقونو له بنسټیزو اصولو څخه ګڼل کېږي، د جګړې ښکېل لوري مکلف دي، څو د پوځي اهدافو او ملکي وګړو یا ملکي تاسیساتو تر منځ روښانه توپیر وساتي.
اعلامیه کې راغلي: «هر هغه برید چې د ملکي وګړو او جنګیالیو تر منځ توپیر ونهکړي یا څرګند ملکي سیمې په نښه کړي، کېدای شي جنګي جنایت وبلل شي».
د بشري حقونو نړیوال بنسټ ټینګار کړی، چې د خوست پېښه یوازنی مورد نهدی. د دې بنسټ په وینا، اسناد او شواهد ښيي چې په وروستیو کلونو کې د ډیورند کرښې ته څېرمه د پاکستان یو شمېر توپچي بریدونه ثبت شوي دي. په پکتیا، پکتیکا، خوست، ننګرهار او کونړ ولایتونو کې ملکي وګړي څو ځله له داسې توپچي بریدونو سره مخ شوي چې له امله یې خلک وژل شوي، ټپیان شوي، کورونه یې ویجاړ شوي او کورنۍ بېځایه شوې دي.
د بشري حقونو نړیوال بنسټ مشره جایومه اورګل وایي: «په کور کې د درېیو ماشومانو وژل کېدل یوه ټکان ورکوونکې تراژیدي ده او دا یادونه کوي چې کله د جګړې قوانین له پامه وغورځول شي، نو ملکي وګړي یې دروند قیمت پرې کوي. پر استوګنیزو سیمو بېتوپیره توپچي بریدونه په بشپړه توګه منعه دي. د دې برید په اړه باید سمدستي، بېطرفه او روڼ تحقیق ترسره شي او مسوول کسان باید حساب ورکولو ته اړ شي».
د بشري حقونو نړیوال بنسټ له ټولو اړخونو، په ځانګړي ډول د پاکستان او افغانستان له حکومتونو غوښتي چې د مارچ د ۱۲مې د خوست پېښه او ورته نورو بریدونو کې د ملکي وګړو د زیان ټول موارد په بېړنۍ توګه وڅېړي. همدا راز باید ډاډ ترلاسه شي چې هر هغه څوک یا پوځي واحد چې نړیوال بشري قوانین یې مات کړي وي، قانوني حساب و کتاب ته راوکاږل شي. اعلامیه کې زیاته شوې، چې ډیورند کرښې ته څېرمه د ملکي وګړو د خوندیتوب لپاره باید بېړني ګامونه پورته شي، په ځانګړي ډول په استوګنیزو سیمو کې د توپچي او چاودېدونکو وسلو کارول ودرول شي.
اعلامیه لیکي: «د بشري حقونو خپلواکو بنسټونو او د حقیقت موندنې پلاوو ته باید اجازه ورکړل شي چې سیمو ته لاسرسی ومومي، د دې بریدونو اغېزې ثبت کړي او وضعیت وڅاري».
دغه بنسټ همدارنګه ویلي، چې د قربانیانو له کورنیو او ټولو هغو افغان ملکي وګړو سره ولاړ دی چې لا هم د جګړې او تاوتریخوالي له پایلو سره مخ دي. د بشري حقونو بنسټ په پای کې له نړیوالې ټولنې غوښتي، چې د ملکي وګړو ساتنې ته لومړیتوب ورکړي.