داوود ناجي: طالبان د «ټي ټي پي» د ملاتړ لپاره د افغانستان خلک قرباني کوي

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې د یادو نشه يي توکو په تور د نیول شویو کسانو په اړه جزییات نه دې ورکړل شوي.

طالبان یاد نشه‌ يي توکي پرداسې مهال له منځه وړي، چې د ملګرو ملتونو د نشه يي توکو او جرایمو د څار دفتر ویلي، چې سږکال کار د تېر کال په پرتله په افغانستان کې د کوکنارو کر شل سلنه کم شوی دی، خو د مصنوعي نشه يي توکو او په ځانګړې توګه د مېتامفټامینو (شیشې) تولید او قاچاق ورځ تر بلې د ډېریدو په حال کې دی.

د یادې ادارې په وینا؛ له هغې راوروسته چې په افغانستان کې طالبانو د تریاکو پر کرکیله بندیز لګولی، د مصنوعي نشه‌يي توکو تولید او قاچاق د پام وړ زیاتوالی موندلی دی. د راپور له مخې؛ د دغه توکو د نیولو قضیې په افغانستان او شاوخوا سیمو کې د ۲۰۲۴کال تر پایه د ۲۰۲۳کال د درېیمې ربعې پرتله شاوخوا ۵۰ سلنه ډېرې شوې دي.

حلیم فدایي په اېکس لیکلي، د مخکني جمهوري نظام له‌خوا به چې اعلامیه خپره شوه «د افغانستان خاوره به د بل هېچا پر ضد نه کارول کېږي»، نو په پاکستان کې ناستو طالب‌مسلک شیخانو به «کفري» بلله.

هغه لیکلي:«دوی ویل چې ستاسو دا عمل کفري دی، ځکه تاسې د مظلومو مسلمانو خلکو غوښتنو ته رسېدګي نه کوئ او دایې هم ویل چې اسلام کې سرحدونه نشته.»

فدایي ټینګار کړی چې اوس هم طالبان له پاکستان او نورو هېوادونو ته همدا ډاډورکوي، هماغه څه چې پخوا یې رد کړي وو او دا تکرار هغه تغیر ښيي چې «نن یوازې ملا په قدرت کې دی او بس.»

هغه همدارنګه د ترکیې د خبرو یادونه کړې او ویلي یې دي چې «ظاهرا د ترکیې خبرې ناکامې شوې»، خو لیکلي یې دي که جګړه وشوه، نو جګړه یوازې په وسلو نه ګټل کېږي، بلکې د جګړې عامل د خلکو، شعارونو او انګیزو په بدلولو کې دی.

فدایي دا هم لیکلي:«جګړه وسلې او مهمات نه کوي، جګړه د وسلې ترشا سړي او بیا د سړو تر شاه انګیزه کوي.»

په ضمن کې فدایي خپل واضح دریځ هم څرګند کړی: «زه نه د جګړې او نه د طالب پلوی یم»، خو خبرداری یې ورکړی چې که حالات داسې پرمخ لاړ شي چې پاکستان له طالبانو سره په یو لوري وي او د طالبانو مخالف ځواکونه ته پناه ورکړي، ممکن جګړه خطرناکه لار غوره کړي.

فدایي ویلي، طالبان باید پر پاکستان تمرکز پرېږدي او «له ټولو مخالفو افغانانو سره عاجل بین‌الافغاني مذاکرات» پیل کړي ترڅو داخلي اختلافات حل او یو مشروع، د ولس د خوښې حکومت رامنځته شي.

هغه وایی:«مخکې له دې چې افغانان د پاکستان غېږې ته ور ټېل شي، خپله او د خپل حاکمیت غېږ ورته خلاصه کړئ او د پخوانیو حکومتونو غلطي مه کوئ.»

فدایي اندېښمنه څرګندوي چې که طالبان خپل چلند همداسې وساتي، نو وروستۍ قرباني به افغانان وي، او په نهایت کې د جګړې زیان به د ملت پر اوږه وي؛ هغه طالبان ته سپارښتنه کوي چې خپل داخلي شخړې له خبرو سره حل کړي نه له بهرنیو متقابل عملونو.

د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد نن شنبه د (لړم ۱۷مه) یو خبري کنفرانس کې وویل چې د ترکیې په استانبول کې د خبرو وروستی پړاو د سیمې د حالاتو د روښانتیا سبب شو، خو په عین وخت کې یې روښانه کړه چې په پاکستان کې ځینې ځانګړي پوځي کړۍ د افغانستان د بې‌ثباتۍ څخه تل ګټه پورته کړې ده.

هغه وویل:«متأسفانه په پاکستان کې ځینو خاصو پوځي کړیو ته په افغانستان کې مرکزي قوي حکومت، امنیت، پرمختګ او په عموم کې سوله او ثبات ښه نه ایسي، ځکه دوی تل د افغانستان له ناامنۍ، اشغالونو، مهاجرتونو او مجبوریتونو څخه ګټه پورته کړې.»

مجاهد ټینګار وکړ چې د TTP قضیه نوې نه ده او د ۲۰۰۲ کال راهیسې په پاکستان کې موجوده ده.

نوموړي په پاکستان کې د بېلابېلو پوځي عملیاتو لنډ تاریخ یاد کړ او ویې‌ویل چې د تیرو کلونو عملیاتو لوی شمېر پښتانه کډوال شوي دي.

د هغه په وینا، دا پېښې د «طالبانو له راتګ سره تړلې ستونزه نه ده» بلکې د پاکستان دننه سیاست او پوځي تګلارو نتیجه ده.

د طالبانو ویاند زیاته کړه چې له واکمنۍ وروسته امارت د هغو قبایلي کډوالو د وضعیت د ښه کولو لپاره عملي ګامونه پورته کړي دي. کورونه یې له ډیورنډ کرښې لرې مرکزي سیمو ته انتقال شوي، کمپونه یې جوړ شوي، د وسلو ګرځولو مخه یې نیول شوې او د ستونزو د حل لپاره یې یو اصلاحي کمیسیون جوړ شوی.

مجاهد وویل:«د طالبانو حکومت به د ټولو هغو هڅو او اقداماتو تود هرکلی وکړي چې په پایله کې يې دغه کډوال خپلو سیمو ته ستانه شي.»

په عین وخت کې، مجاهد څرګنده کړه چې طالبان پوره مسولیت لري چې له خپلې خاورې څخه د بل هېواد په چارو کې د مداخلې اجازه ورنه کړي او هر ډول داسې هڅه به ودرول شي.

هغه وویل:«طالبان لا هم ځان مسول ګڼي چې له خپلې خاورې څخه چاته د بل هېواد په چارو کې د مداخلې اجازه ورنه کړي؛ بلکه مخه یې ونیسي.»

مجاهد په پاکستان کې د پوځي کړیو او د هغوی د تېرو عملیاتو بېلابېلو نمونو ته اشاره وکړه، د ۲۰۰۲ کال څخه تر ۲۰۱۴ او وروسته پورې عملیات او د هغوی د بشري اغېزو یادونه یې وکړه، او ویل یې چې دا پېښې د پاکستان داخلي ستونزې دي چې له اوږدې مودې راهیسې روانې دي.

ده په ډاګه کړه چې طالبان د سیمې او دواړو هېوادونو ترمنځ د خبرو دوام ته ژمن دي او که کوم اړخ د مخامخ خبرو لاره غوره کړي، ورسره د مسایلو د حل زمینه برابره شوې ده.

په پای کې مجاهد ټینګار وکړ چې «دا موضوع باید له واقعیتونو او تاریخي شواهدو سره وڅېړل شي» او د سیمې هېوادونه باید د ګډو مذاکراتو له لارې د ثبات او امنیت لپاره کار وکړي، نه دا چې په یو اړخیزو تورونو او تبلیغاتو سره د ستونزو پېچلتیا نوره هم زیاته شي.

هغه زیاتوي، د کوریډورونو جوړول د سیمې سټراټیژیکو سیالیو برخه ده چې پاکستان ته هم مهمې پایلې لرلی شي.

خرم په اېکس لیکلي چې د اسیایې مرکزي هېوادونو او ټرمپ ترمنځ د سپینې ماڼۍ ناسته د سیمه‌ییزو سټراټیژیکو پلانونو بشپړتیا څرګندوي. هغه یادونه کړې چې د اذربایجان او ارمنستان ترمنځ د اګست میاشتې موافقه او د «TRIP» په نوم د دهلیز رسمي کول، د نخجوان او اذربایجان اړیکه ټینګوي او د ارمنستان له لارې ایران سره اړیکې محدودوي.

هغه وايي: «د شوروي بلاک سقوط نړۍ یوقطبي کړه، خو اوس د چین، روسیې، ایران، BRICS او SCO په زیاتېدونکي رول سره نړۍ ورو ورو څو قطبي کېږي، هر ځواک هڅه کوي د خپلې نفوذ ساحه تثبیت کړي، او کوریدورونه په همدې ستراتیژۍ کې ځانګړې اهمیت لري.»

خرم د سیمې په امنیتي وضعیت هم تبصره کړې او ویلي دي چې پاکستان د افغانستان په وړاندې دښمني کوي او د نړۍوالو ستراتیژیکو پلانونو برخه ګرځېدلی.

هغه ټینګار کړی چې د کوریډورونو او ستراتیژیکو پروژو اغېزې به نه یوازې سیمه‌ییز هېوادونه، بلکې د افغانستان په امنیت او اقتصاد هم مستقیمې اغېزې ولري.

نوموړي همدا رنګه یادونه کړې چې د هند او اسراییل نفوذ په سیمه کې د سټراټیژیکو تړونونو لکه ابراهیم تړون پراختیا کې څرګند دی او د چین او روسیې اقدامات هم باید په پام کې ونیول شي.

خُرم وايي، چې د چین او روسیې محاصره په افغانستان او پاکستان کې له لاسوهنې پرته نه بشپړیږي او دلته ښايي د واخان دهلیز په نظر کې وي ، چې پاکستان به ډېر زیان ترې ویني.

نوموړی وايي، چې په دې توګه په سیمه کې مهم تغییرات پر وړاندې دي او روښانه ده، چې چین او روسیه هم لاس تر زنې نه کښنیني.

خرم د افغانستان لپاره د سیمه‌ییزو سیالیو او امنیتي فشارونو د جدي پاتې راتلونکي خبرداری ورکړی دی.

اصف دوراني شنبه د (لړم ۱۷مه) تازه اېکس پوسټ کې څرګنده کړې چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ روانه شخړه یوازې د خبرو دوام او متقابل تفاهم له لارې حل کېدای شي.

نوموړی وايي: «که خبرې وځنډول شي، د دواړو هېوادونو دښمنان ترې ګټه پورته کوي.»

هغه همدارنګه د ګاونډیانو د رول په اړه وویل چې هېڅ هېواد باید د خبرو له فرصت څخه انکار ونه کړي، ځکه چې تاریخ ښوولې چې د مخنیوي په صورت کې ستونزې زیاتېږي.

د دوراني په وینا، د خبرو دوامدار جریان د ستونزو د هواري لپاره ضروري دی او د دوامدارې اړیکې جوړول د دواړو هېوادونو د ثبات او امنیت لپاره مهمه لار ده.

دغه څرګندونې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د وروستیو شخړو او د ستونزو د هواري په اړه د بحثونو په منځ کې شوې دي، چې دواړه هېوادونه په سیمه‌ییزو او نړیوالو خبرو کې تر اوسه کومې مثبتې پایلې ته ندي رسیدلي.