د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جوبایډن په دوره کې «د اتومات لاسلیک ماشین په وسیله» ټول لاسلیک شوي دستورات لغو اعلان کړل. ټرمپ ویلي، شاوخوا ۹۲ سلنه اسناد په همدې طریقې سره لاسلیک شوي دي.
ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ (د لیندۍ ۷مه) پر خپله ټولنیزه پاڼه لیکلي: «د بايډن ټول اجرايوي فرمانونه او سندونه چې د هغه لهخوا په مستقیم ډول نه وي لاسلیک شوي لغو کېږي.»
د ټرمپ په خبره، چې بایډن «د اتومات لاسلیک په پروسه» کې هیڅ رول نهدرلود. هغه ویلي که برعکس خبره وکړي «له دروغ ویلو» تورونو سره به مخ شي.
د افغانستان د ژغورنې لپاره د مقاومت عالي شورا په یوې اعلامیه کې په واشنګټن ډيسي د ملي ګارډ پر غړو برید غندلی او زیاته کړې یې ده:«دا د یو فرد کار دی او باید د یوه ملت د ګډ مسوولیت په توګه تعبیر نهشي.» شورا دا پېښه جنایت او ترهګریز عمل بللی دی.
دغې شورا د جمعې په ورځ (د لیندۍ ۷مه) په یوې اعلامیه کې ویلي: «د ترور او تاوتریخوالي اصلي سرچینه هغه فعالې ترهګرې شبکې دي، چې د طالبانو ډلې تر واک لاندې افغانستان کې یې ځالې جوړي کړي.»
دوی زیاته کړې، چې د نړۍ په ډېرو افراطي کړنو کې د الهام سرچینه همدغه ترهګریز جوړښتونه دي، چې د تېرو کلونو په ترڅ کې د طالب ډلې په لمن کې پیاوړې شوې ده.
شورا یاده پېښه غندلې او ویلي یې دي، چې دا ډول پېښې په هېڅ اخلاقي، حقوقي او سیاسي اصل کې د منلو نهدي.
یادې شورا له دې پېښې سره هم مهاله د کډوالۍ په تړاو د امریکا حکومت بېړنۍ چلند غیر عادلانه یاد کړی او په وینا یې، دا ډول اقدامات د ستونزې حل نهشي کیدلی.
په اعلامیه کې ویل شوي: «له ترهګرۍ سره د مبارزې لاره د مهاجرت پر دوسيو د محدوديتونو په لګولو کې نه را لنډېږي.»
دوی د امریکا له لوري د افغان کډوالۍ غوښتنلیکونو د سمدستي څېړنې پر ځنډېدو اندېښنه ښودلې: «دغه ډول پرېکړې کولای شي زرګونه بېګناه او زيان منېدونکي افغانان چې د طالبانو له منګولو خلاص شوي، يوه نوي انساني ناورين ته ټېل وهي.»
د ملي مقاومت شورا له امریکا حکومت څخه غوښتي: «د کډوالۍ په اړه په پریکړو کې باید د افغانستان د مظلومو خلکو او د طالبانو د ظالمې ډلې ترمنځ واضح توپیر وکړي؛ د مجرم پر ځای قرباني ته سزا ورنهکړي او په ځمکه کې د واقعیتونو په درک کولو سره، له هر هغې پالیسۍ څخه ډډه وکړي چې په غیر ارادي ډول طالبان پیاوړي کوي یا د افغانستان بې دفاع اتباع کمزوري کوي.»
د یادونې وړ ده، چې د تېرې چهارشنبې په ورځ د امریکا په پلازمېنه واشنګټن ډيسي کې یوه افغان د ملي ګارد پر غړو ډزې وکړې او دوه کسان یې ټپيان کړل، او بیا وروسته یوه یې چې بېکستروم نومېده په روغتون کې ساه ورکړه.
د کاناډا په تورنتو ښار کې د پښتون ژغورنې غورځنګ لسګونو غړو لاریون کړی او له نړیوالې ټولنې یې غوښتي چې د سیمې د روانو بشري او امنیتي ستونزو په اړه بېړني او عملي ګامونه پورته کړي. دوي زیاتوي چې د پاکستان پوځ او ادارو له لوري د پښتنو هدفي وژنې او بمبارۍ د پښتنو د نسل وژنې بڼه لري.
د پي ټي ایم غړو ویلي چې د ډیورنډ کرښې په دواړو غاړو کې پاکستاني پوځ بمبارۍ کړي چې د ملکي خلکو د مرګژوبلې او بېځایه کېدو سبب شوې دي.
دوی له ملګرو ملتونو، نړیوالو بشري سازمانونو او لوېدیځو هېوادونو وغوښتل چې په دې اړه پر پاکستان فشار زیات کړي او د ملکي خلکو د خونديتوب تضمین وکړي.
لاریونوالو زیاته کړې چې د پاکستان پوځ او د جاسوسې ادارې د پښتنو ځوانانو، علماوو، قومي مخورو او سیاسي اشخاصو هدفي وژنې کوي، چې دا د پښتونو د نسل وژنې یو منظم پلان دی.
دوی ټینګار کړې چې لسګونه پښتانه فعالان، د غورځنګ ملاتړي او عام وګړي لا هم په جبري ډول تری تم دي. دوی د نړیوالو څارونکو له لوري د یوه خپلواک تحقیقاتي میکانیزم غوښتنه وکړه ترڅو معلومه شي چې دغه کسان چېرته دي او د هغوی د کورنیو عدالت غوښتنې ختمې نه شي.
لاریون کوونکو په خپلو ویناوو کې وویل چې په پاکستان کې افغان کډوال د شکنجې، نیونې، زنداني کېدو او جبري شړلو له ګواښ سره مخ دي. دوی دا وضعیت د نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه وبلله او غوښتنه یې وکړه چې باید نړیواله ټولنه د دغې لړۍ د ودریدو لپاره جدي اقدام وکړي.
په هانګ کانګ کې د استوګنې په یوه لوی کمپلکس کې د مرګونې اورلګیدنې له امله د مړو شویو شمېر ۱۲۸تنو ته رسېدلی او لسګونه نور ټپیان دي. چارواکي دا پېښه د ښار د تېرو لسیزو تر ټولو ستره تراژیدي بولي.
شاوخوا ۲۰۰تنه لا هم لادرکه دي او ژغورنیز ټیمونه یې د لټون پر عملیاتو بوخت دي. اور چې د تایپو په سیمه کې په څو ودانیو خپور شوی و، د کنټرول لپاره یې نږدې ۴۲ساعته وخت ونیول شو.
د اور د لګېدو دقیق علت لا نه دی معلوم، خو لومړني راپورونه ښيي چې اور د ترمیم کېدونکو ودانیو له لاندې پوړونو پیل شوی او سوځېدونکو پوښونو او داربستونو په چټکۍ سره نورو برخو ته غځولی دی.
چارواکو ویلي چې په ټولو اته ودانیو کې د اور خبرداری ورکوونکي سیستمونه "غیر فعال" پاتې شوي چې د مړینې شمېر یې زیات کړی. پلټنې روانې دي او وېره شته چې د قربانیانو شمېر نور هم لوړ شي.
د افغانستان د بهرنیو چارو پخوانی وزیر محمد حنیف اتمر د امریکا په پلازمېنه واشنګټن کې د وروستي ترهګریز برید د غندلو ترڅنګ وايي، چې بریدګر د افغان ولس استازیتوب نشي کولای. اتمر وویل:« افغانانو پخپله د څلور نیمو لسیزو څخه زیات د ترهګرۍ، شخړو او بشري حقونو سرغړونې زغملي دي.»
د بهرنیو چارو پخوانی وزیر محمد حنیف اتمر نن جمعه د لیندۍ ۷مه په اېکس خواله رسنۍ لیکلي، چې د د دې ترهګریز عمل ځواب باید د اخلاقو، حکمت او ګډ مسؤلیت له مخې رهبري شي او د مرتکب او مرسته کوونکي دواړو لپاره بشپړ، شفاف تحقیقات اړین دي او موندنې یې باید عامه شي.
اتمر لیکلی:«په میلیونونو افغانان په اسیا، منځني ختیځ، اروپا، شمالي امریکا او اسټرالیا کې په سوله ییز ډول ژوند کوي او په مثبت ډول یې په ټولنه کې ونډه اخیستې ده. هیڅ داسې شواهد نشته چې د دوی ترمنځ د جرم کچه لوړه وي.
د یادونې وړ ده، چې د رحمان الله لکڼوال په نوم یوه افغان دوه ورځې وړاندې په واشنګټن کې د ملي ګارډ دوه عسکر په ډزو ټپیان کړل چې یوې یې د سختو ټپونو له امله په روغتون کې ساه ورکړې ده.
د ډونالډ ټرمپ حکومت د یادې پېښې په غبرګون کې پر افغانانو هر ډول د کډوالۍ پروګرامونه د نامعلومې مودې لپاره بند کړل او همدا راز تر ۲۰۲۱کال وروسته دغه هېواد ته د ورغلو افغانانو د قضیو بیا پلټنو امر یې کړی دی.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي په تاجکستان کې د ډرون څرخکې هغه برید غندلی چې پکې درې چینایي وګړي ووژل شول. په داسې حال کې چې تاجکستان اعلان کړی چې برید د افغانستان له خاورې ترسره شوی، د ایران د بهرنیو چارو وزارت په دې اړه کومه ځانګړې تبصره نه ده کړې.
د تاجکستان او چین له حکومتونو سره د غمرازۍ په څرګندولو سره د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند ټینګار وکړ، چې ایران د ترهګرۍ ټول ډولونه او څرګندونې په کلکه غندي.
هغه د ترهګرۍ د پدیدې د مخنیوي او په اغیزمنه توګه د مبارزې لپاره د څو اړخیزو همکاریو د پیاوړتیا پر اړتیا هم ټینګار وکړ.
د تاجکستان په ختلون ولایت کې د ډرون څرخکې برید کې لږ تر لږه درې چینایي وګړي ووژل شول.
طالبانو دا برید وغانده او ویې ویل چې دا پیښه د داسې ورانکارو کړیو کار دی چې هڅه کوي ګډوډي، بې ثباتي او د سیمې د هیوادونو ترمنځ بې باوري رامینځته کړي.