د کندهار په معروف ولسوالۍ کې پر کرښه د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ نښته شوې

د یادې سرچینې په وینا، پېښه د بم چاودنې له امله رامنځته شوې او د دې چاودنې د څرنګوالي او عاملینو د پېژندلو لپاره پلټنې روانې دي.

سرچینې وویل، چې د پېښې نور جزئیات به د څېړنو له بشپړېدو وروسته له رسنیو سره شریک شي.

په ورته وخت کې یوه بله سرچینه په دې پېښه کې د یوه چینايي وګړي د وژل کېدو خبر ور کوي.

په ورته وخت کې د کابل «ایمرجنسي» روغتون ویلي، چې د شهرنو له چاودنې وروسته ۲۰ کسان د دوی د جراحي مرکز ته لېږدول شوي دي، چې له دې ډلې اووه تنه روغتون ته د رسېدو پر مهال مړه شوي وو.

یاد روغتون وايي، د وژل شویو او ټپیانو شمېر لا هم لومړنی بلل کېږي او کېدای شي بدلون ومومي.

د افغانستان لپاره د ایمرجنسي روغتون مشر دیان پانیک ویلي: «تر اوسه ۲۰ کسان زموږ روغتون ته راوړل شوي دي. په ټپیانو کې څلور ښځې او یو ماشوم هم شامل دي».

ایمرجنسي روغتون ویلي، چې ټپیان ډېر ژوبل شوي او ځینې یې د جراحي لپاره تر ارزونې لاندې دي.

له دې وړاندې لږ تر لږه پنځو عیني شاهدانو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د کابل په شهرنو کې د چاودنې هدف چینايي وګړي وو.

په ویډیوګانو کې ښکاري، چې د چاودنې له امله د چاینیز نوډلز چینایي رستورانت تابلو او ځینې برخې ویجاړې شوې دي.

د جایزې د تنظیموونکو په وینا، زرکه یفتلي د یوې زړورې ښځې په توګه وستایل شوه، چې خپل ژوند یې د ښځو او ماشومانو د زده کړو د حق د دفاع لپاره وقف کړی دی. د زاید جایزې په اعلامیه کې راغلي، چې نوموړې د خپلو فعالیتونو له لارې په ټول افغانستان کې له سل زرو څخه زیاتو کسانو ته ښوونیز، ملاتړي او رواني ټولنیز خدمات برابر کړي او هغو ښځو او نجونو ته یې هیله وربښلې، چې په سختو شرایطو کې ژوند کوي.

زرکې یفتلي د دې جایزې د ترلاسه کولو په غبرګون کې ویلي، چې له دې ستاینې ډېره اغېزمنه شوې او دا یې د افغانستان د ښځو لپاره یو «پیاوړی او اوږدمهاله پیغام» بللی دی. د هغې په وینا، دا جایزه به په ځانګړي ډول هغو زده‌کوونکو ته الهام‌ بښونکې وي، چې په انلاین تعلیمي پروګرامونو او د سولې، امنیت او رهبرۍ اړوندو کورسونو کې برخه اخلي.

په همدې لړ کې د ارمنستان او اذربایجان ترمنځ د سولې هوکړه هم د زاید جایزې د ۲۰۲۶کال له ګټونکو بلل شوې ده. د دواړو هېوادونو پلاوي د ۲۰۲۵کال د اګست پر اتمه په متحده ایالاتو کې د تاریخي سولې تړون د لاسلیک له امله وستایل شول.

د ارمنستان لومړي وزیر نیکول پاشینیان د دې جایزې ترلاسه کول «لوی ویاړ» بللی او د اذربایجان ولسمشر الهام علي‌یف هم د دې جایزې پر اهمیت او د سوله‌ییز ګډ ژوند د ترویج پر رول ټینګار کړی دی.

د زاید جایزې د ۲۰۲۶کال ګټونکي د جنورۍ پر ۱۹مه اعلان شول او د دې جایزې د سپارلو مراسم به د فبرورۍ پر ۴مه، د انساني ورورولۍ له نړیوالې ورځې سره سم په ابوظهبي کې ترسره شي.

د زاید نړیواله جایزه د نړۍ په کچه اغېزناکو اشخاصو او بنسټونو ته د خبرو اترو، سولې او انساني کرامت د فرهنګ د ودې په موخه ورکول کېږي.

د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن‌المنکر وزیر خالد حنفي د عبدالله ابن مسعود جامعې د افتا او قضا د تخصص د فراغت په مراسمو کې ویلي چې علما، شیخان او قاضیان د شریعت له مخې مکلف دي، چې راتلونکی نسل هم مسلمان او متخصص و روزي.

نوموړي په خپلو خبرو کې ویلي، چې «باید داسې انجنیر او ډاکټر او متخصص جوړ شي، چې سپېڅلی مسلمان هم وي».

نوموړی زیاته کړې، چې د اسلام دښمنانو هڅه کړې د مسلمانانو ترمنځ اختلافات رامنځته کړي.

خالد حنفي د بغداد تاریخي مسایلو ته اشاره کړې او وايي، چې هلاکوخان د بغداد یو وزیر د مسلمانانو خلاف وکاراوه او اسلامي خلافت ورسره ړنګ شو.

د طالبانو دغه وزیر وايي، چې چنګیزخان ته یوه دیني عالم وویل، چې «که زه د خپل الله وفادار پاتې نه شم، نو زه به ستا له سپي بدتر وم» او زیاته کړې یې ده، چې له دې وورسته چنګیز خان ایمان راوړ او د عثمان په نامه بیا اسلامي نظام ټینګ شوی.

د چنګیزخان د دین په اړه تاریخي شواهد ښيي چې هغه د تنګري‌پالنې پیرو و، چې د مغولو دودیز باورونه وو او د «تلپاتې شنه اسمان» (تنګري) او د نیکونو د ارواوو په درناوي ولاړ و.

تاریخونه وايي، چې چنګیزخان د خپل ژوند په اوږدو کې اسلام یا بل کوم ابراهیمي دین نه دی منلی.

که څه هم د هغه تر واکمنۍ لاندې مغولي امپراتوري په دیني زغم پېژندل کیږي، خو خپله چنګیزخان مسلمان شوی نه و.

تاریخپوهان وايي چې د چنګیزخان ځینې لمسیان او د هغه د نسل نور واکمنان په وروسته پېړیو کې اسلام ته واوښتل، خو دا بدلونونه د چنګیزخان له ژوند څخه پېړۍ وروسته رامنځته شوي دي.

فصیح‌الدین «فطرت»، چې په رسمي سفر قطر ته تللی، نن د دوحې د نړیوال دفاعي نندارتون (دیمدیکس) د پرانیستې په مراسمو کې ګډون کړی و.

دیمدیکس د سیمې له مهمو دفاعي او پوځي نندارتونونو څخه شمېرل کېږي، چې هر کال د قطر په پلازمېنه دوحه کې ترسره کېږي. په دغه نندارتون کې د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو څخه د وسله والو ځواکونو لوی درستیزان، دفاعي وزیران، لوړپوړي پوځي چارواکي او د پوځي تجهیزاتو جوړوونکي شرکتونه ګډون کوي.

د طالبانو د دفاع وزارت ویلي، چې قاري «فطرت» د نندارتون تر څنګ د بېلابېلو هېوادونو له پوځي پلاویو او چارواکو سره لنډې لیدنې هم لرلې دي.

په یاد نندارتون کې د عصري پوځي تجهیزاتو، دفاعي ټکنالوژۍ او سمندري، ځمکنۍ او هوايي دفاع وسلې نندارې ته اېښودل کېږي. همدارنګه ګډونوال د نویو پوځي پرمختګونو او نړیوالو امنیتي بدلونونو په اړه معلومات ترلاسه کوي.

تېر کال هم د دیمدیکس په نندارتون کې د طالبانو د دفاع وزیر مولوي محمد یعقوب «مجاهد»، ګډون کړی و.

د چین سفارت په خبرتیا کې ویل شوي، چې د سخت امنیتي وضعیت له امله باید چینايي وګړي او شرکتونه په یادو سرحدي سیمو کې له خورا احتیاطه کار واخلي او هر څومره ژر چې کېږي، په منظم ډول له دې سیمو ووځي.

دا خبرداری وروسته له هغه خپریږي، چې د تاجکستان د ملي امنیت کمېټې د یکشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې څلور وسله‌وال کسان چې په یوې «ترهګرې ډلې» پورې تړلي وو، د افغانستان له خاورې د تاجکستان خاورې ته د اوښتو پر مهال د دغه هېواد د سرحدي ځواکونو له‌خوا ووژل شول.

بل خوا نن د کابل په شهر نو سیمه کې په چاودنه کې هم چینايي وګړي هدف ګرځول شوي دي.

تر دې وړاندې، د ۲۰۲۵کال د نومبر په ۲۶مه، د تاجکستان د ختلان ولایت په شمس‌الدین شاهین سرحدي ښار کې، چې افغانستان ته نږدې موقعیت لري، پر چینايي وګړو وسله‌وال برید شوی و. په یاد برید کې درې چینايي وګړي ووژل شول او یو بل ټپي شو.

د چین سفارت هغه مهال دا برید په کلکه وغنده او دا یې یو «جنایتکارانه عمل» وباله.

دغه راز، د تېر کال د نومبر په ۳۰مه په همدې سیمه کې بل وسله‌وال برید هم شوی و، چې له امله یې چینايي وګړو ته مرګ‌ژوبله واوښته او د چین سفارت یې د امنیتي خبرداري صادرولو ته اړ کړ.