په چیلي کې اورلګېدنې لږترلږه ۱۸ کسان مړه کړي

له دغه الوتکو سره د اسراییل د هوايي ځواک د الوتکو شمېر ۴۸ ته لوړ شو. د اسراییل پوځ ویلي، چې دغه درېیو الوتکو له امریکا څخه د اسراییل سوېل ته الوتنې کړې او د دغه هېواد د هوايي ځواک له ۱۱۶ او ۱۴۰ سکواډرونونو سره به یوځای شي.

په راپور کې راغلي، چې دغه درې الوتکې د اسراییل د ۵۰ اېف-۳۵ الوتکو د غوښتنې برخه دي. د ۲۰۲۵کال د مارچ او اپرېل تر میاشتو پورې نورې شپږ اېف-۳۵ الوتکې هم اسراییل ته رسېدلې وې.

اسراییل پلان لري، چې د روان زېږدیز کال تر پایه د «اډیر» په نوم د دغه الوتکو شمېر ۵۰ ته ورسوي. د اسراییل او امریکا ترمنځ د پېرود تړونونو له مخې؛ تمه کېږي چې په راتلونکو کلونو کې ټولټال ۷۴ اېف-۳۵ جنګي الوتکې اسراییل ته وسپارل شي.

اېف-۳۵ جنګي الوتکې په امریکا کې لاکهیډ مارتین شرکت جوړوي او دا د نړۍ له تر ټولو پرمختللو جنګي الوتکو څخه شمېرل کېږي، چې ټېکنالوژي یې د امریکا په لاس کې ده.

اورلګېدنه د اېم اې جناح سړک پر سر په ګل پلازه کې د شپې پر لسو بجو پیل شوې وه، چې له امله یې د ودانۍ څو برخې نړېدلې دي. ځایي امنیتي مسوولینو ویلي، چې اور وژونکو تر ۳۳ ساعتونو وروسته اور مهار کړی او په سیمه کې لا هم د ژغورنې عملیات روان دي.

د چارواکو په خبره؛ د ژغورنې په وروستیو عملیاتو کې یې د یوه ماشوم په ګډون د درېیو کسانو مړي موندلي او ځایي روغتون ته یې انتقال کړي دي. په سیمه کې لا هم ګڼ خلک د خپلو دوستانو د موندلو په لټه کې دي.

پولیسو ویلي: «د ورکو کسانو د کورنیو د شمېرې یې ترلاسه کړې او د ۲۰ څخه د زیاتو کسانو د موبایل پته د ګل پلازه دننه ښودل شوې ده». د پاکستان ولسمشر او لومړي وزیر د سند ځایي چارواکو ته لارښوونه کړې، چې د مرستې رسولو لپاره ټول امکانات په کار واچوي.

بل خوا بیا په یوې جلا پېښه کې ځینو افغان سوداګرو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د تېرې جمعې په ورځ د کراچۍ په سوداګریز بندر کې په سوداګریزو توکو بار د افغان سوداګرو ۹۸ کانټینره سوځېدلي دي. افغان سوداګرو د دغه اورلګېدنې زیان پنځه مېلیونه ډالر اټکل کړی.

ځینو افغان سوداګرو ویلي، که څه هم پاکستاني چارواکي د افغان سوداګرو د کانټینرو سوځېدل د اورلګېدنې پېښه بولي؛ خو دوی له دې اړخه ډاډمن نه‌دي او شونې ده، چې په قصدي ډول سوځول شوي وي.

د هسپانیا د دولتي رسنیو د راپور له‌مخې، یو چټک اورګاډی چې تر ۳۰۰ ډېر سپرلۍ په‌کې سپاره وو، له حرکت څخه یو ساعت وروسته یې ۳ وروستي واګونونه له پټلۍ ووتل او له مقابل لوري څخه له بل راتلونکي چټک اورګاډي سره وجنګېدل، چې له امله یې هغه بل اورګاډی هم له پټلۍ واوښت.

د هسپانیا د ټرانسپورټ وزیر اسکار پوینته په خپله اېکس‌پاڼه لیکلي، له دغې پېښې وروسته د یادې پټلۍ ټول رېل ګاډي بېرته خپلو لومړیو تمځایونو ته ګرځول شوي دي.

د دغه هېواد پاچا او ملکه یې چې اوس په اتن کې دي د یادې پېښې د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي کړې او ټپیانو ته یې د روغتیا هیله څرګنده کړې ده.

ویل کېږي، چې دا د مرګ‌ژوبلې وروستۍ شمېرې نه‌دي او ښايي د مرګ‌ژوبلې کچه تر دې هم لوړه شي.

د دغې غونډې په څنډه کې یو شمېر مدني فعالانو او هنرمندانو د یوې سمبولیکې صحنې په تمثیل کولو سره هڅه وکړه، چې د هغې ځوانې ښځې انځور نندارې ته وړاندې کړي، چې د خپل ورور مړی یې په غېږ کې نیولی و؛ هغه انځور چې د تنظیموونکو په وینا، د ایران پر خلکو د تپل شوي رنځ، خپګان او تاوتریخوالي انعکاس دی.

د «ندای ایران» ټولنې په اعلامیه کې راغلي دي: «د اسلامي جمهوریت رژیم یو ځل بیا په یو بوږنوونکي جنایت لاس پورې کړ؛ داسې جنایت چې هم د وژل شویو کسانو د نه منلو وړ شمېر او هم د کارول شوي تاوتریخوالي د شدت او ډول له اړخه بې‌ساری دی. د انټرنټ او ارتباطي شبکو پرې کول او خبري کلابندي لا هم د دې خنډ ګرځي چې د دې وژنې اصلي څېره په بشپړه توګه نړۍوال په خپلو سترګو وګوري».
په اعلامیه کې پر دې ټینګار شوی: «موږ له ایرانیانو او فرانسوي وګړو وغوښتل چې راټول شي ترڅو هغه لږ خبرونه چې هر یوه ترلاسه کړي دي، په یو دوستانه فضا کې له یو بل سره شریک کړي».
د دې غونډې موخه د قربانیانو د یاد ژوندی ساتل، د خبري چوپتیا ماتول او د نړۍ د عامه پوهاوي راجلبول بلل شوې، ترڅو د ایرانیانو د ځپلو او تاوتریخوالي اړخونو ته پام واړول شي.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، دا بلنې شاوخوا ۶۰هېوادونو ته لېږل شوې دي، خو تر اوسه یوازې هنګري، چې د ټرمپ نږدې متحد بلل کېږي، په ښکاره ډول د ګډون ملاتړ اعلان کړی دی. نور حکومتونه له عامه دریځ نیولو ډډه کوي او ځینو چارواکو په پټه د دې طرحې پر پایلو اندېښنې څرګندې کړې دي.

د دغه نوښت له مخې، د «سولې بورډ» مشري به د ټول عمر لپاره د ډونالډ ټرمپ پر غاړه وي او د کار پیل به یې د غزې د جګړې له موضوع څخه وشي، چې وروسته به نورو نړیوالو شخړو ته هم وغځول شي.

د طرحې په مسوده کې راغلي، چې د غړو عادي دوره درې کاله ده، خو هغه هېوادونه چې د بورډ د لګښتونو لپاره یو میلیارد ډالر ورکړي، کولای شي دایمي غړیتوب ترلاسه کړي.

سپینې ماڼۍ ویلي، دا طرحه د هغو شریکو هېوادونو لپاره ده چې د سولې، امنیت او سوکالۍ لپاره ژوره ژمنتیا لري، خو سره له دې، لا هم ګڼ هېوادونه د دې نوښت پر شفافیت او نړیوالو اغېزو پوښتنې لري.