د ۲۰۲۶ کال لپاره د زاید نړیواله جایزه د افغانستان د زده کړو فعالې زرکه یفتلي ته ورکړل شوې

د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن‌المنکر وزیر خالد حنفي د عبدالله ابن مسعود جامعې د افتا او قضا د تخصص د فراغت په مراسمو کې ویلي چې علما، شیخان او قاضیان د شریعت له مخې مکلف دي، چې راتلونکی نسل هم مسلمان او متخصص و روزي.

نوموړي په خپلو خبرو کې ویلي، چې «باید داسې انجنیر او ډاکټر او متخصص جوړ شي، چې سپېڅلی مسلمان هم وي».

نوموړی زیاته کړې، چې د اسلام دښمنانو هڅه کړې د مسلمانانو ترمنځ اختلافات رامنځته کړي.

خالد حنفي د بغداد تاریخي مسایلو ته اشاره کړې او وايي، چې هلاکوخان د بغداد یو وزیر د مسلمانانو خلاف وکاراوه او اسلامي خلافت ورسره ړنګ شو.

د طالبانو دغه وزیر وايي، چې چنګیزخان ته یوه دیني عالم وویل، چې «که زه د خپل الله وفادار پاتې نه شم، نو زه به ستا له سپي بدتر وم» او زیاته کړې یې ده، چې له دې وورسته چنګیز خان ایمان راوړ او د عثمان په نامه بیا اسلامي نظام ټینګ شوی.

د چنګیزخان د دین په اړه تاریخي شواهد ښيي چې هغه د تنګري‌پالنې پیرو و، چې د مغولو دودیز باورونه وو او د «تلپاتې شنه اسمان» (تنګري) او د نیکونو د ارواوو په درناوي ولاړ و.

تاریخونه وايي، چې چنګیزخان د خپل ژوند په اوږدو کې اسلام یا بل کوم ابراهیمي دین نه دی منلی.

که څه هم د هغه تر واکمنۍ لاندې مغولي امپراتوري په دیني زغم پېژندل کیږي، خو خپله چنګیزخان مسلمان شوی نه و.

تاریخپوهان وايي چې د چنګیزخان ځینې لمسیان او د هغه د نسل نور واکمنان په وروسته پېړیو کې اسلام ته واوښتل، خو دا بدلونونه د چنګیزخان له ژوند څخه پېړۍ وروسته رامنځته شوي دي.

فصیح‌الدین «فطرت»، چې په رسمي سفر قطر ته تللی، نن د دوحې د نړیوال دفاعي نندارتون (دیمدیکس) د پرانیستې په مراسمو کې ګډون کړی و.

دیمدیکس د سیمې له مهمو دفاعي او پوځي نندارتونونو څخه شمېرل کېږي، چې هر کال د قطر په پلازمېنه دوحه کې ترسره کېږي. په دغه نندارتون کې د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو څخه د وسله والو ځواکونو لوی درستیزان، دفاعي وزیران، لوړپوړي پوځي چارواکي او د پوځي تجهیزاتو جوړوونکي شرکتونه ګډون کوي.

د طالبانو د دفاع وزارت ویلي، چې قاري «فطرت» د نندارتون تر څنګ د بېلابېلو هېوادونو له پوځي پلاویو او چارواکو سره لنډې لیدنې هم لرلې دي.

په یاد نندارتون کې د عصري پوځي تجهیزاتو، دفاعي ټکنالوژۍ او سمندري، ځمکنۍ او هوايي دفاع وسلې نندارې ته اېښودل کېږي. همدارنګه ګډونوال د نویو پوځي پرمختګونو او نړیوالو امنیتي بدلونونو په اړه معلومات ترلاسه کوي.

تېر کال هم د دیمدیکس په نندارتون کې د طالبانو د دفاع وزیر مولوي محمد یعقوب «مجاهد»، ګډون کړی و.

د چین سفارت په خبرتیا کې ویل شوي، چې د سخت امنیتي وضعیت له امله باید چینايي وګړي او شرکتونه په یادو سرحدي سیمو کې له خورا احتیاطه کار واخلي او هر څومره ژر چې کېږي، په منظم ډول له دې سیمو ووځي.

دا خبرداری وروسته له هغه خپریږي، چې د تاجکستان د ملي امنیت کمېټې د یکشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې څلور وسله‌وال کسان چې په یوې «ترهګرې ډلې» پورې تړلي وو، د افغانستان له خاورې د تاجکستان خاورې ته د اوښتو پر مهال د دغه هېواد د سرحدي ځواکونو له‌خوا ووژل شول.

بل خوا نن د کابل په شهر نو سیمه کې په چاودنه کې هم چینايي وګړي هدف ګرځول شوي دي.

تر دې وړاندې، د ۲۰۲۵کال د نومبر په ۲۶مه، د تاجکستان د ختلان ولایت په شمس‌الدین شاهین سرحدي ښار کې، چې افغانستان ته نږدې موقعیت لري، پر چینايي وګړو وسله‌وال برید شوی و. په یاد برید کې درې چینايي وګړي ووژل شول او یو بل ټپي شو.

د چین سفارت هغه مهال دا برید په کلکه وغنده او دا یې یو «جنایتکارانه عمل» وباله.

دغه راز، د تېر کال د نومبر په ۳۰مه په همدې سیمه کې بل وسله‌وال برید هم شوی و، چې له امله یې چینايي وګړو ته مرګ‌ژوبله واوښته او د چین سفارت یې د امنیتي خبرداري صادرولو ته اړ کړ.

یادې ادارې، نن د دوشنبې په ورځ (د مرغومي ۲۹مه) په یو خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې دا بم د تېرو جګړو پاتې شونی و او د خلکو د راپور پر بنسټ کشف شوی.

د خبرپاڼې له مخې، د انجیل ولسوالۍ یو اوسېدونکی د خپل کور د جوړولو لپاره د کیندنې پر مهال له یاد بم سره مخ شوی و او وروسته یې سملاسي د پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې ته خبر ورکړی دی.

ادارې زیاته کړې، چې تر راپور وروسته د «هیلو ټرسټ» موسسې تخنیکي ټیمونه سیمې ته واستول شول او یاد بم یې د خوندیتوب له اصولو سره سم یوې غیرمسکوني سیمې ته ولېږداوه او هلته یې شنډ کړ.

لږ تر لږه پنځو عیني شاهدانو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د کابل په شهرنو کې د نننۍ چاودنې هدف چینايي وګړي وو.

په ویډیوګانو کې ښکاري، چې د چاودنې له امله د لانژو چینایي رستورانت تابلو او ځینې برخې ویجاړې شوېدي.

تر اوسه د چاودنې د ټپیانو او مرګ‌ژوبلې کره شمېر نه دی خپور شوی، خو شاهدان وایي چې په برید کې چینایي وګړي او ځینې افغان ملکي وګړي هم ټپیان شوي دي.