نبیل: د ایران پر وړاندې د امریکا د پوځي اقدام احتمال ډېر جدي دی
د افغانستان د ملي امنیت پخوانی رییس رحمت الله نبیل وایي، له امریکا او سیمې څخه د رسنیو د خبرونو او د امریکايي سیاستوالو د دریځونو له مخې داسې ښکاري چې د امریکا متحده ایالاتو له خوا د ایران پر ضد د پوځي اقدام احتمال ډېر جدي دی.
نبیل د سې شنبې په ورځ پر اېکسپاڼه ویلي چې د دې اقدام په عملي کېدو کې ځنډ د شا تګ معنا نه لري، بلکې کېدای شي د لا پراخ چمتووالي نښه وي، څو یو لا دروند او سخت برید ترسره شي.
نبیل زیاتوي چې دا فشارونه ښايي د دې لپاره وي چې د ایران مشران اړ کړي، څو د سیمې، اسراییل او په سیمه کې د امریکا د ګټو په اړه په خپله سیاسي او امنیتي ستراتیژۍ کې بنسټیز بدلون راولي.
نبیل د ګرینلډ په اړه هم څرګندونې کړې دي.
هغه ویلي: «د ګرینلنډ پر موضوع د اروپا او امریکا ترمنځ نرم او کنټرول شوی اختلاف کېدای شي یا په دې پړاو کې د عامه افکارو د غولولو رول ولوبوي او یا هم د دې لپاره وکارول شي چې اروپا د امریکا د دې پوځي اقدام په اړه همغږې او متحدې کړي.»
هغه وایي، ایران ته د امریکا پیغام رواښانه دی «یا دې خپل محاسبات او چلند بدل کړي او یا به په نږدې راتلونکي کې د لا سترو لګښتونو بیه پرې کړي.»
دا په داسې حال کې ده چې د ایران دننه د لاریون کوونکو پر وړاندې د حکومت تاوتریخوالي له امله د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران حکومت ته ګواښونه کړي چې د تاوتریخوالي د نه درولو په صورت کې به اقدام وکړي. اوس د ګڼو ایرانیانو په شمول زیات شمېرخلک د امریکا برید ته په تمه دي.
تر دې وړاندې سپینې ماڼۍ ویاندې کارولین لوېوت ویلي و چې له ټرمپ پرته بل هېڅوک نهپوهیږي، چې د ایران په اړه به څه پرېکړه کیږي. هغې زیاته کړې: «ولسمشر ډېر انتخابونه لري او د تل په څېر به هغه پرېکړې وکړي چې د امریکا او نړۍ په ګټه وي».
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
