ایران په کابل کې د دوشنبې ورځې برید وغانده

نوموړي زیاته کړه، هغه خبرې اترې چې د امریکا حکومت د قطر پلازمېنه دوحه کې له طالبانو سره ترسره کړې، له بنسټه ناسمې وې. د بولټن په وینا، ټرمپ باید د دې سترې تېروتنې پړه پر غاړه واخلي او د هغې د جبران لپاره عملي ګامونه پورته کړي.

جان بولټن همدارنګه وویل، د ده په اند که د ایران اسلامي جمهوریت ړنګ شي، ښايي داسې شرایط رامنځته شي چې طالبان هم په افغانستان کې د نسکورېدو له جدي ګواښ سره مخ شي. جان بولټن د ډونالډ ټرمپ د ولسمشرۍ په لومړۍ دوره کې د امریکا د ملي امنیت د سلاکار په توګه دنده ترسره کړې وه او هغه مهال د افغانستان او طالبانو په اړه د امریکا له تر ټولو سخت دریځو څېرو څخه شمېرل کېده.

بولټن په ښکاره ډول له طالبانو سره د مستقیمو خبرو مخالف و. د هغه په باور، له اوربند پرته خبرې، د امنیتي تضمینونو نشتوالی او د پوځي فشار د وسیلو پرېښودل، طالبانو ته مشروعیت ورکوي. هغه ټینګار کاوه، چې طالبان داسې نه وو چې ماتې نه منونکې یاغي ډله وي او امریکا دې مجبوره شي له هغوی سره خبرې وکړي.

نوموړي همدارنګه پر هغې هوکړه هم په کلکه نیوکې کولې، چې وروسته د دوحې پر تړون بدله شوه. بولټن دغه بهیر د امریکا سیاسي تسلیمېدنه بللې وه او خبرداری یې ورکړی و، چې له واقعي او کره تضمینونو پرته د امریکايي ځواکونو وتل به په افغانستان کې د شته نظام د ړنګېدو لامل شي.

دا په داسې حال کې ده، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ او یو شمېر نورو امریکایي چارواکو په ځلونو له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو پر څرنګوالي نیوکه کړې او د دې کار پړه یې د ولسمشر جو بایډن پر حکومت اچولې ده.

د متحده ایالاتو استازي ټام باراک ویلي، چې مدغم کېدل د سوریې د کردانو لپاره تر ټولو ستر فرصت دی.

هغه زیاته کړه چې د سوریې د ډیموکراتیکو ځواکونو اصلي موخه د اسلامي دولت جنګیالیو پر وړاندې متوازن ځواک رامنځته کول و چې اوس یې اغېز تر ډېره کم شوی دی او متحده ایالات په سوریه کې د اوږده وخت لپاره نه پاتې کیږي.

د سوریې د ډیموکراتیکو ځواکونو مشرانو ویلي چې دوی د دمشق حکومت سره د اوربند هوکړه قبوله کړې او که پر دوی برید ونه شي، هېڅ نظامي اقدام نه کوي.

د سوریې حکومت په یوه اعلامیه کې ویلي چې دوی له ډیموکراتیکو ځواکونو سره هوکړه کړې چې د حسکه ولایت د مدغم کولو پلان جوړ کړي، که نه دولتي ځواکونه به یې تر کنټرول لاندې سیمو ته ننوځي.

حکومت د څلور ورځني اوربند اعلان وکړ او د ډیموکراتیکو ځواکونو څخه یې غوښتنه وکړه چې د دفاع وزارت مرستیال لپاره یو نوماند معرفي کړي، څو د ادغام پروسه بشپړه شي

نبیل د سې شنبې په ورځ پر اېکس‌پاڼه ویلي چې د دې اقدام په عملي کېدو کې ځنډ د شا تګ معنا نه لري، بلکې کېدای شي د لا پراخ چمتووالي نښه وي، څو یو لا دروند او سخت برید ترسره شي.

نبیل زیاتوي چې دا فشارونه ښايي د دې لپاره وي چې د ایران مشران اړ کړي، څو د سیمې، اسراییل او په سیمه کې د امریکا د ګټو په اړه په خپله سیاسي او امنیتي ستراتیژۍ کې بنسټیز بدلون راولي.

نبیل د ګرینلډ په اړه هم څرګندونې کړې دي.

هغه ویلي: «د ګرینلنډ پر موضوع د اروپا او امریکا ترمنځ نرم او کنټرول شوی اختلاف کېدای شي یا په دې پړاو کې د عامه افکارو د غولولو رول ولوبوي او یا هم د دې لپاره وکارول شي چې اروپا د امریکا د دې پوځي اقدام په اړه همغږې او متحدې کړي.»

هغه وایي، ایران ته د امریکا پیغام رواښانه دی «یا دې خپل محاسبات او چلند بدل کړي او یا به په نږدې راتلونکي کې د لا سترو لګښتونو بیه پرې کړي.»

دا په داسې حال کې ده چې د ایران دننه د لاریون کوونکو پر وړاندې د حکومت تاوتریخوالي له امله د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران حکومت ته ګواښونه کړي چې د تاوتریخوالي د نه درولو په صورت کې به اقدام وکړي. اوس د ګڼو ایرانیانو په شمول زیات شمېرخلک د امریکا برید ته په تمه دي.

تر دې وړاندې سپینې ماڼۍ ویاندې کارولین لوېوت ویلي و چې له ټرمپ پرته بل هېڅوک نه‌پوهیږي، چې د ایران په اړه به څه پرېکړه کیږي. هغې زیاته کړې: «ولسمشر ډېر انتخابونه لري او د تل په څېر به هغه پرېکړې وکړي چې د امریکا او نړۍ په ګټه وي».

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې دا پېښه په کلکه غندي، د قربانیانو له کورنیو سره یې خواخوږي څرګنده کړې او ټپیانو ته یې بیړنۍ روغتیا غوښتې ده.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي د ترهګرۍ او بنسټپالنې هر ډول اعمال رد کړي دي.

ترکیې هم د پېښې د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي څرګنده کړې، د ټپیانو لپاره یې د بیړنۍ روغتیا هیله کړې او له افغان ولس نه یې خپل ملاتړ څرګند کړی دی.

د ګربز په وینا، دا اقدام د نافذه قوانینو د تطبیق، د افغانیو د حاکمیت د پیاوړتیا او د ملي اسعارو د ثبات د ساتنې په موخه ترسره شوی دی.

هغه زیاتوي چې تړل شوې صرافۍ به تر بل امر پورې مهر پاتې وي.

ګربز وایي یو ځل بیا د خوست ولایت ټولو سوداګرو، دوکاندارانو او صرافانو ته په جدي ډول خبرداری ورکړل شو، چې د بهرنۍ کرنسۍ استعمال، په ځانګړي ډول د پاکستانۍ کلدارې کارونه، په بشپړ ډول منع دي او هېڅ شخص یا سوداګریز مرکز ته اجازه نشته، چې په خپلو معاملاتو کې له افغانیو پرته بله کرنسي وکاروي.