طالبان وایي په هلمند کې یې د لسګونه ټنه ناقانونه توکو د واردولو مخه نیولې ده

د دغه کېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپين بولدک، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

په راپور کې راغلي، د تورخم له لارې ۳۱۴ کورنې چې د غړو شمېر یې ۱۷۲۸، د سپين بولدک له لارې ۲۴ کورنۍ، د اسلام کلا له لارې ۱۵، د بهرامچې له لارې ۱۴ او د ورېښمو پله له لارې ۱۳ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي.

په خبرپانه کې ویل شوي، چې د دغه کورنیو سره یې د نغدي مرستو ترڅنګ د روغتیا، مخابراتو، ترانسپورټ او نورو برخو کې مرستې کړې او خپلو مېنو ته یې لېږدولې دي. د دوشنبې په ورځ هم له دغه هېوادونو څخه ۳۴۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۷۶۱ کسانو ته رسېده؛ ستنې شوې وې.

له پاکستان او ایران نه د افغان کډوالو د ستنېدو لړۍ لاهم دوام لري او هره ورځ لسګونه کډوال افغانستان ته ستنېږي؛ خو ستانه شوي کډوال په سوړ ژمي کې د مرستو، امکاناتو او پاملرنې غوښتنه کوي.

د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام په یوه ویډیويي پیغام کې محمد نسیم عطایي وایي: «اافغانستان د سیمې په کچه د انرژۍ له نا امنۍ سره مخ دی. که د هېواد د انرژۍ تولید او مصرف ته وګورو، د دواړو ترمنځ لوی توپیر شته».

نوموړي زیاته کړې: «د ۲۰۲۰کال راهیسې د انرژۍ ټولیز مصرف له ۱۰۰سلنه زیات شوی؛ خو لاهم شته انرژي د هېواد د ټولو خلکو د ورځنیو اړتیاوو پوره کولو لپاره کافي نه‌ده». عطایي ټینګار کوي، چې د انرژۍ اړتیاوې په دوامداره توګه زیاتېږي، د نفوس زیاتوالی، د سوداګریزو فعالیتونو پراختیا او د اقتصاد په بېلابېلو برخو کې د فعالیتونو زیاتوالی هغه څه دي چې دغه اړتیا یې خورا زیاته کړې.

د ملګرو ملتونو پراختیایي پرورګام دغه اقتصاد پوه وایي، چې د انرژۍ امنیت د افغانستان د اقتصادي پرمختګ او د خلکو د ژوند د ښه کولو لپاره حیاتي اهمیت لري او باید پاملرنه ورته وشي.

ټرمپ د خپلې پخوانۍ دورې یادونه وکړه او ویې ویل، چې هغه هم له افغانستان نه امریکایي ځواکونه اېستل؛ خو دغه کار یې «په عزت او ځواک سره» کاوه. هغه وویل: «موږ واکمن وو او هغوی زموږ په وړاندې هېڅ نه‌شو کولای».

ټرمپ وویل، چې امریکا باید د بګرام پوځي اډه نه‌وای پرېښې؛ ځکه دا یوه لویه پوځي اډه ده چې سلګونه جریبه ځمکه یې لرله. هغه زیاته کړه، امریکا ګڼ پوځي تجهیزات طالبانو ته پرېښودل او دا یې «وحشت ناک» کار وباله. ټرمپ وویل، دا د شرم ځای دی چې هر کال پر «ناوړه» سړکونو د امریکا له پاتې شویو تجهیزاتو سره د طالبانو پریډ ګوري.

ټرمپ ویلي، هغه د خپلې پخوانۍ ولسمشرۍ په موده کې د امریکا پوځ بیا رغولی او هغه څه چې په افغانستان کې پاتې دي د بیارغونې د کچې پرتله خورا لږ وو. هغه وویل، چې د امریکایي پوځ بیارغونې ته به دوام ورکړي.

ډونالډ ټرمپ سپینې ماڼۍ ته تر بېرته ستنېدو مخکې او وروسته تل له افغانستان نه د امریکایي ځواکونو د وتلو په اړه د امریکا د پخواني ولسمشر جو بایډن پر ادارې نیوکې کړې دي.

د امریکایي ځواکونو له وتلو وروسته د امریکا ګڼ پرمختللي پوځي تجهیزات او وسلې په افغانستان کې پاتې شوې او د طالبانو لاس ته ورغلې دي. د امریکا د دفاع وزارت د راپور له مخې؛ د دغه تجهیزاتو ارزښت له ۷ مېلیارد ډالرو ډېر اټکل شوی دی. په‌دې کې پوځي موټرونه، پرمختللې وسلې، د بایومتریک دستګاوې او نور ټېکنالوژیک وسایل شامل وو.

طالبانو ځینې خراب امریکايي وسایل هم ترمیم کړي دي.

په کندهار کې د طالبانو رسنیز دفتر ویلي، چې په دغه ناسته کې د یاد ولایت لپاره د طالبانو والي ملاشیرین په مشرۍ د دغه ډلې د هرات والي نوراحمد اسلام جار، د بلخ والي یوسف وفا، د ننګرهار والي محمد نعیم اخند، د کندوز والي محمدخان دعوت، د کابل والي امین الله عبید او د پکتیا والي مهرالله حماد ګډون کړی وو.

د معلوماتو له مخې؛ طالب والیانو د امنیت، اقتصاد او سیاسي پرمختګونه په اړه ننګونې او سپارښتنې له ملاشیرین سره شریکې کړې. سرچینو ویلي، چې د ناستې دغه راپور به د طالبانو مشر ملاهبت الله اخوندزاده ته وړاندې شي.

په کندهار کې د طالبانو د والي دفتر ویلي، چې په دې ناسته کې «د امنیت پر ټنګښت، د امنیتي او ملکي چارو پر ښه تنظیم، د نشه‌يي توکو په وړاندې پر مبارزې، کډوالو ته د اسانتیاو پر برابرولو، د طالبانو امنیتي ځواکونو ته د روزنیزو سمینارونو پر جوړولو» خبرې شوې دي.

پر طالبانو د خپل منځي اختلافاتو د نیوکو او راپورونو تر خپرېدو وروسته دغه ډله په پرله‌پسې توګه د امنیتي او ملکي چارواکو ترمنځ د همغږۍ ناستې ترسره کوي. په ډېرو دغه ډول ناستو کې طالب مشران د خپل مشر پر «اطاعت او د فرمانونو پر منلو» ټینګار کوي.

ریچارډ لېنډسي پر اېکس پاڼه لیکلي، د کابل د چاودنې له امله د اوښتې مرګ‌ژوبلې خبر خواشینی کړی. هغه همداراز زیاته کړې، چې برېتانیا د ترهګرۍ هر ډول عمل غندي او په دې سختو شېبو کې د افغانستان د خلکو ملاتړ کوي.

دغه پېښه (دوشنبه د مرغومي ۲۹مه) شوې، چې له امله یې د یوه چینايي په ګډون ۷ کسان وژل شوي او ۱۳ نور ټپيان دي. په ټپيانو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي. داعش خراسان ډلې د کابل په شهرنو سیمه کې پر یوه چینايي رسټورانټ د «ځانمرګي برید» مسوولیت منلی دی.

د داعش خراسان څانګې ادعا کړې، په دغه برید کې یوشمېر چینایان، ولسي وګړي او همداراز هغه طالب ځواکونه چې په یاده سیمه کې یې د امنیت ساتنې مسوولیت لاره، وژل شوي او یاهم ټپیان شوي دي. یادې ډلې د کوم سند وړاندې کولو پرته د اوښتې مرګ ژوبلې شمېر ۲۵ بللی دی.