ډونالډ ټرمپ: د ګرینلنډ په اړه د یوې هوکړې پر چوکاټ سلا شوي یو

دا په داسې حال کې ده، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سویس په داووس ښار کې د نړۍوال اقتصادي فورم کې وینا وکړه.

ګراهام پر اېکس‌پاڼه د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې لومړۍ) لیکلي، چې ولسمشر ټرمپ په سمه توګه پرېکړه وکړه چې د ګرینلنډ د تړون لپاره د ځواک کارول له اجنډا څخه وباسي. هغه زیاته کړه، چې ټرمپ د ګرینلنډ په اړه ډېر پیاوړی او پر ځای دلیل وړاندې کړ چې د دغه ټاپو قانوني مالکیت که امریکا ته منتقل شي، نو د هېواد دفاعي وضعیت به په بنسټیز ډول بدل شي.

هغه وویل، چې د مالکیت په صورت کې ولسمشر ټرمپ چمتو دی د قطبي دفاع سیستمونه غښتلي کړي، نه یوازې د امریکا لپاره، بلکې د ناټو او اروپايي متحدینو د ګډ امنیت قوي کولو لپاره هم.

ټرمپ د چهارشنبې په ورځ په سویس کې د داووس نړۍوال اقتصادي فورم په غونډه کې وویل، چې د ګرينلنډ د ترلاسه کولو لپاره ځواک نه کاروي، خو زیاته یې کړه چې هېڅ بل هېواد د ډنمارک دا سیمه نه‌شي خوندي کولی.

ټرمپ وویل: «خلکو فکر کاوه چې زه به ځواک وکاروم، خو زه ځواک کارولو ته اړتیا نه لرم. زه نه غواړم ځواک وکاروم».

ګراهام هیله څرګنده کړه، چې ډنمارک به له امریکا سره په دې برخه کې همکاري وکړي ترڅو د ناټو لپاره یو ستر امنیتي ګام پورته شي.

سناتور ګراهام د ولسمشر ټرمپ هغه څرګندونه هم مهمه وبلله چې حماس ته یې د بې‌وسلې کېدو لپاره درې اوونۍ وخت ورکړی دی. هغه وویل، که چېرې حماس دا غوښتنه ونه مني، نو اسراییل ته به بشپړ واک ورکړل شي چې دغه ډله له‌منځه یوسي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د چهارشنبې په ورځ وویل، چې په راتلونکو درېیو اوونیو کې به څرګنده شي چې ایا د فلسطین وسله‌واله ډله خپلې وسلې سپاري که نه او خبرداری یې ورکړ، چې که یاده ډله دا کار ونه‌کړي، نو پر ضد به یې اقدام وشي.

هغه وویل: «دا هغه څه دي چې هغوی پرې هوکړه کړې ده. هغوی باید دا کار وکړي او موږ به په راتلونکو دوو یا درېیو ورځو کې او ان په راتلونکو درېیو اوونیو کې پوه شو چې ایا دوی دا کار کوي که نه».

ګراهام د اوکراین په اړه وویل، چې ولسمشر ټرمپ ورته اهمیت ورکوي، خو ټینګار یې وکړ چې اروپا باید خپل رول لا پیاوړی کړي.

هغه وویل، ټرمپ غواړي د وینې تویېدنه پای ته ورسوي او دواړه خواوې زېلېنسکي او پوتین باید د خبرو مېز ته نږدې شي.

هغه همداراز وویل، چې د راتلونکي لپاره باید روښانه او بې‌ابهامه امنیتي تضمینونه موجود وي څو د بل خطرناک یرغل مخنیوی وکړي. دا تضمینونه باید هم واقعي وي او هم د امریکا کانګرس له خوا تصویب شي.

د سوریې پوځ وویل، دا برید هغه مهال شوی چې سرتېرو د یوې نیول شوې پوځي اډې ساتنه کوله چې په‌کې چاودېدونکي توکي موجود و.

د سوریې ډیموکراتیک ځواک چې پخوا په سوریه کې د امریکا اصلي متحد و، وویل چې دوی هېڅ برید نه دی کړی او چاودنه هغه مهال رامنځته شوې، چې سوریایي سرتېرو چاودېدونکي توکي لېږدول. دې ډلې د سوریې پوځ تورن کړی، چې په څو سیمو کې یې پر بریدونو سره اوربند مات کړی دی.

پوځ د سې‌شنبې په ورځ وویل، چې د سوریې له ډیموکراتیکو ځواکونو سره یوې هوکړې ته رسېدلی، چې له مخې به یې هغوی د څلور ورځیني اوربند پر مهال د مرکزي دولت په چوکاټ کې د یوځای کېدو پلان مني؛ که داسې ونه‌کړي، نو د سوریې ډیموکراتیک ځواکونه به له برید سره مخ شي.

ټرمپ دا څرګندونې د سویس په داوس ښار کې د نړیوال اقتصادي فورم له غونډې وروسته د پوښتنو او ځوابونو پر مهال وکړې.

هغه وویل: «دا هغه څه دي چې هغوی پرې هوکړه کړې ده. هغوی باید دا کار وکړي. او موږ به په راتلونکو دوو یا دریو ورځو کې او حتمي په راتلونکو دریو اونیو کې پوه شو چې ایا دوی دا کار کوي که نه.»

ټرمپ زیاته کړه: «که هغوی دا کار ونه کړي، نو ډېر ژر به له منځه یووړل شي. هغوی به ډېر ژر ختم شي.»

ټرمپ وویل: «خلکو فکر کاوه چې زه به ځواک وکاروم، خو زه ځواک کارولو ته اړتیا نه لرم. زه نه غواړم ځواک وکاروم».

هغه دغه څرګندونې په داسې وخت کې وکړې چې د هغه د ګرينلنډ د پېرلو هڅې له اروپا سره د اړیکو په ترینګلتیا تمامې شوې دي.

ټرمپ دا موضوع «یوه وړه غوښتنه» او د «یخ ټوټه» وبلله او ویې ویل چې د ګرينلنډ ترلاسه کول به د ډنمارک او امریکا په ګډون ناټو ته ګواښ نه وي.

هغه زیاته کړه: «زه غواړم سملاسي خبرې اترې وکړم چې د امریکا له خوا د ګرينلنډ د اخیستلو موضوع بیا وڅیړل شي».

د ناټو مشرانو خبرداری ورکړی چې د ټرمپ د ګرينلنډ ستراتیژي کولی شي د اتحادیې توازن ګډوډ کړي، په داسې حال کې چې د ډنمارک او ګرينلنډ مشرانو د امریکا د زیات حضور لپاره بېلابېلې لارې وړاندیز کړې دي.

ټرمپ په غونډه کې وویل: «موږ د نړیوال خونديتوب لپاره یوه یخه ټوټه غواړو، خو هغوی یې نه راکوي».

ټرمپ پلان لري چې یاد بورډ د غزې شخړې څخه پیل او وروسته نورې نړیوالې شخړې هم حل کړي.

تر اوسه یوازې څو هېوادونو لکه هنګري، اسراییل، ترکیې، کوسوو او متحده عربي اماراتو په دې بورډ کې غړیتوب منلی دی.

د رویټرز د راپور له مخې، د بورډ د غړیتوب یوه مسوده ښيي چې که کوم هېواد غواړي له درې کالو څخه زیات د غړو په توګه پاتې شي، باید یو میلیارد ډالر مرسته وکړي.

یو شمېر اروپايي مشران اندېښمن دي، چې د ټرمپ د سولې بورډ به د ملګرو ملتونو رول تر سیوري لاندې راولي، له همدې امله یې تر دې مهاله له دغه وړاندیز سره محتاطانه چلند کړی.