د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت ویاند محمد اشرف حقشناس ویلي، چې د درنې واورې، توپان او د لید کچې د کمښت له امله د سالنګ لویه لاره نن سهار ۵ بجې د مساپر وړونکو او بار وړونکو موټرو د تګ راتګ لپاره تړل شوې ده.
د هغه په وینا؛ دغه پرېکړه د احتمالي ځاني تلفاتو او مالي زیانونو د مخنیوي په موخه شوې ده. نوموړي زیاته کړې، چې د سالنګونو د ساتنې او څارنې ریاست کارکوونکي بشپړ چمتووالی لري او د هوا د ښه کېدو او د توپان له کمېدو سره سم به د واورو پاکولو چارې پیل او یاده لاره به یو ځل بیا د تګ راتګ لپاره پرانیستل شي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ یو ځل بیا له افغانستان نه د امریکایي ځواکونو د وتلو له امله د جو بایډن پر ادارې نیوکه کړې. ټرمپ تېره ورځ په یوې خبري ناسته کې له افغانستان نه وتل او په کابل هوایي ډګر کې د ۱۳ امریکايي سرتېرو وژل «د امریکا په تاریخ کې تر ټولو کمزوری ټکی» وباله.
ټرمپ د خپلې پخوانۍ دورې یادونه وکړه او ویې ویل، چې هغه هم له افغانستان نه امریکایي ځواکونه اېستل؛ خو دغه کار یې «په عزت او ځواک سره» کاوه. هغه وویل: «موږ واکمن وو او هغوی زموږ په وړاندې هېڅ نهشو کولای».
ټرمپ وویل، چې امریکا باید د بګرام پوځي اډه نهوای پرېښې؛ ځکه دا یوه لویه پوځي اډه ده چې سلګونه جریبه ځمکه یې لرله. هغه زیاته کړه، امریکا ګڼ پوځي تجهیزات طالبانو ته پرېښودل او دا یې «وحشت ناک» کار وباله. ټرمپ وویل، دا د شرم ځای دی چې هر کال پر «ناوړه» سړکونو د امریکا له پاتې شویو تجهیزاتو سره د طالبانو پریډ ګوري.
ټرمپ ویلي، هغه د خپلې پخوانۍ ولسمشرۍ په موده کې د امریکا پوځ بیا رغولی او هغه څه چې په افغانستان کې پاتې دي د بیارغونې د کچې پرتله خورا لږ وو. هغه وویل، چې د امریکایي پوځ بیارغونې ته به دوام ورکړي.
ډونالډ ټرمپ سپینې ماڼۍ ته تر بېرته ستنېدو مخکې او وروسته تل له افغانستان نه د امریکایي ځواکونو د وتلو په اړه د امریکا د پخواني ولسمشر جو بایډن پر ادارې نیوکې کړې دي.
د امریکایي ځواکونو له وتلو وروسته د امریکا ګڼ پرمختللي پوځي تجهیزات او وسلې په افغانستان کې پاتې شوې او د طالبانو لاس ته ورغلې دي. د امریکا د دفاع وزارت د راپور له مخې؛ د دغه تجهیزاتو ارزښت له ۷ مېلیارد ډالرو ډېر اټکل شوی دی. پهدې کې پوځي موټرونه، پرمختللې وسلې، د بایومتریک دستګاوې او نور ټېکنالوژیک وسایل شامل وو.
طالبانو ځینې خراب امریکايي وسایل هم ترمیم کړي دي.
په کندهار کې د طالبانو والي ملاشیرین په مشرۍ د یادې ډلې د اوو زونونو والیانو د خپل مشر ملاهبت الله اخوندزاده د فرمانونو او حکمونو د تطبیق په اړه غونډه کړې. په دغه غونډه کې د نشهيي توکو د کښت، قاچاق، پېر او پلور پر مخنیوي او د امنیت پر ټینګښت هم بحث شوی.
په کندهار کې د طالبانو رسنیز دفتر ویلي، چې په دغه ناسته کې د یاد ولایت لپاره د طالبانو والي ملاشیرین په مشرۍ د دغه ډلې د هرات والي نوراحمد اسلام جار، د بلخ والي یوسف وفا، د ننګرهار والي محمد نعیم اخند، د کندوز والي محمدخان دعوت، د کابل والي امین الله عبید او د پکتیا والي مهرالله حماد ګډون کړی وو.
د معلوماتو له مخې؛ طالب والیانو د امنیت، اقتصاد او سیاسي پرمختګونه په اړه ننګونې او سپارښتنې له ملاشیرین سره شریکې کړې. سرچینو ویلي، چې د ناستې دغه راپور به د طالبانو مشر ملاهبت الله اخوندزاده ته وړاندې شي.
په کندهار کې د طالبانو د والي دفتر ویلي، چې په دې ناسته کې «د امنیت پر ټنګښت، د امنیتي او ملکي چارو پر ښه تنظیم، د نشهيي توکو په وړاندې پر مبارزې، کډوالو ته د اسانتیاو پر برابرولو، د طالبانو امنیتي ځواکونو ته د روزنیزو سمینارونو پر جوړولو» خبرې شوې دي.
پر طالبانو د خپل منځي اختلافاتو د نیوکو او راپورونو تر خپرېدو وروسته دغه ډله په پرلهپسې توګه د امنیتي او ملکي چارواکو ترمنځ د همغږۍ ناستې ترسره کوي. په ډېرو دغه ډول ناستو کې طالب مشران د خپل مشر پر «اطاعت او د فرمانونو پر منلو» ټینګار کوي.
د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لېنډسي د کابل د وروستۍ چاودنې له امله د اوښتې مرګژوبلې په اړه خواشیني ښودلې او ټینګار یې کړی، چې برېتانیا «ترهګري» غندي او د افغانستان د خلکو ترڅنګ ولاړه ده.
ریچارډ لېنډسي پر اېکس پاڼه لیکلي، د کابل د چاودنې له امله د اوښتې مرګژوبلې خبر خواشینی کړی. هغه همداراز زیاته کړې، چې برېتانیا د ترهګرۍ هر ډول عمل غندي او په دې سختو شېبو کې د افغانستان د خلکو ملاتړ کوي.
دغه پېښه (دوشنبه د مرغومي ۲۹مه) شوې، چې له امله یې د یوه چینايي په ګډون ۷ کسان وژل شوي او ۱۳ نور ټپيان دي. په ټپيانو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي. داعش خراسان ډلې د کابل په شهرنو سیمه کې پر یوه چینايي رسټورانټ د «ځانمرګي برید» مسوولیت منلی دی.
د داعش خراسان څانګې ادعا کړې، په دغه برید کې یوشمېر چینایان، ولسي وګړي او همداراز هغه طالب ځواکونه چې په یاده سیمه کې یې د امنیت ساتنې مسوولیت لاره، وژل شوي او یاهم ټپیان شوي دي. یادې ډلې د کوم سند وړاندې کولو پرته د اوښتې مرګ ژوبلې شمېر ۲۵ بللی دی.
د افغانستان د ازاده سیالیو او ووشو پخوانی ملي لوبغاړی عطاءالله قاضي تر شپږ میاشتني بند وروسته د پولنډ له یوه زندانه خوشې شو. د هغه ورور عزیز قاضي د دغه خبرې پخلی کړی او ویلي یې دي، چې نوموړی د یوه وکیل له ګومارلو وروسته خوشې شوی دی.
عطاءالله قاضي د پولنډ له پولې د ناقانونه تېرېدو پر مهال نیول شوی و او په دغه موده کې د هغه حقوقي وضعیت روښانه نه و. په پیل کې ټاکل شوې وه، چې نوموړی به درې میاشتې په بند کې پاتې شي؛ خو دغه موده تر شپږو میاشتو هم واوښته.
تر دې وړاندې سیدعزیز قاضي له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې ویلي و، چې دغه ۲۱ کلن ورزشکار د غاښونو او خولې له جدي ټپونو سره مخ شوی او د نامناسبه روغتیایي وضعیت او د لازمې پاملرنې د نشتوالي له امله یې روغتیایي حالت ښه نهدی.
د عزیز قاضي په وینا، د پولنډ پولیسو غوښتل چې عطاءالله قاضي بېرته افغانستان ته ولېږي؛ خو اوس تر خوشې کېدو وروسته محکمې له دې امله چې نوموړی افغانستان ته نهشي ستنېدای، پرېکړه کړې چې دغه لوبغاړی باید د پولنډ خاوره پرېږدي.
د افغانستان لپاره د برېټانیا ځانګړي استازي ریچارډ لینزي د سېشنبې په ورځ د (مرغومې ۳۰مه) اسلاماباد کې د طالبانو له سفیر سردار احمد شکېب سره لیدلي دي. لینزي ویلي، په دې ناسته کې یې د سیمې پر امنیتي مسایلو او پر افغان ښځو او نجونو د طالبانو د تګلارو پر اغېزو خبرې کړې دي.
دا لیدنه اسلاماباد ته د ریچارډ لینزي د سفر پر مهال شوې ده.
نوموړي همدارنګه په جلا ناسته کې د افغانستان لپاره د پاکستان له ځانګړي استازي محمد صادق خان سره هم ناسته کړې ده. دواړو لوریو د سیمې پر امنیتي اندېښنو، په ځانګړي ډول تر ډیورنډ کرښې هاخوا ترهګریزو بریدونو په اړه د نظرونو تبادله وکړه.
برېټانیا د لوېدیځو هېوادونو په څېر د طالبانو اداره په رسمیت نه پېژني، خو د خپل ځانګړي استازي له لارې د طالبانو له چارواکو او د سیمې له هېوادونو سره د ترهګرۍ پر ضد مبارزې، د بشري حقونو او بشردوستانه مرستو ته د افغانانو د لاسرسي په څېر موضوعاتو په اړه اړیکې ساتي.
د برېټانیا ځانګړي استازي سردار احمد شکېب «په پاکستان کې د طالبانو سفیر» بللی؛ دا د لندن د هغې تګلارې دوام ښيي، چې طالبان د واکمنې ډلې په توګه مني، نه د افغانستان د رسمي حکومت په توګه.
خو له بلې خوا یو شمېر بنسټونه او د بشري حقونو فعالان وایي، د طالبانو له استازو سره رسمي لیدنې د طالبانو د رژیم د عادي کولو په معنا دي.
په ورته وخت کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت څو ځله د دې ډلې د ادارې نړۍواله انزوا رد کړې او ویلي یې دي، چې د طالبانو اداره له بېلابېلو هېوادونو سره پراخې اړیکې لري، خو دغه هېوادونه د امریکا تر فشار لاندې د طالبانو له حکومت سره د رسمي اړیکو له اعلانولو ډډه کوي.
