د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په داووس کې د نړۍوال اقتصادي فورم پرمهال ویلي، چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین «د سولې نړۍوال بورډ» بلنه منلې ده، خو پوتین د ټرمپ ادعا رد کړې او وايي چې د یادې بلنې په اړه غور کوي.
ټرمپ په داووس کې د نړۍوال اقتصادي فورم پرمهال د ناټو له مشر مارک روټه سره تر لېدنې وروسته خبریالانو ته وویل: «هغه ته بلنه ورکړل شوې، هغه منلې ده».
خو د ټرمپ له یادو څرګندونو سمدستي وروسته پوتین د روسیې د امنیت شوار ته ویلي، چې د بهرنیو چارو وزارت لا هم دغه وړاندیز ارزوي او په مناسب وخت کې به ورته ځواب ورکړي.
ټرمپ پلان لري، چې یاد بورډ د غزې شخړې حل څخه پیل او وروسته به نورې نړۍوالې شخړې هم حل کړي.
د خوړو نړۍوال پروګرام (WFP) خبرداری ورکړی، چې په ټیټ او منځني عاید لرونکو هېوادونو کې هره ورځ څه باندې ۱۰۰ مېلیونه ماشومان له لوږې کړېږي او په وږي نس ښوونځیو ته ځي. دې وضعیت د ماشومانو پر زدهکړو، روغتیا او راتلونکي ناوړه سیوری غوړولی دی.
د یاد سازمان په وینا، مېلیونونه ماشومان په تشه ګېډه ښوونځیو ته ځي، چې دغه لوږه د هغوی پر تمرکز، منظمې حاضرۍ او د زدهکړې پر وړتیا مستقیم منفي اغېز کوي. د خوړو نړۍوال پروګرام ټینګار کوي، چې په جګړهځپلو او ناامنو هېوادونو کې ماشومان د باثباته هېوادونو د خپلو همزولو پرتله، دوه برابره ډېر له زدهکړو بېبرخې پاتې کېږي.
په راپور کې راغلي، چې د ډېرو ماشومانو لپاره په ځانګړي ډول د نجونو لپاره د ښوونځي خواړه د ژوند د ژغورنې یوه حیاتي اړتیا بلل کېږي. د خوړو نړۍوال پروګرام زیاتوي، د دغو اړتیاوو پوره کېدل ماشومان له ګواښونو او وختي ودونو تر څنګ له جبري کار څخه هم ژغوري.
د خوړو نړۍوال پروګرام وایي، چې د حکومتونو په همکارۍ او ملاتړ هڅه کوي څو د ښوونځي د عمر ټول ماشومان د خوړو پروګرامونو ته لاسرسی ولري او په سالمو او مناسبو شرایطو کې ورته د زدهکړو اسانتیاوې برابرې شي.
د اسراییل پوځ لوی درستیز ایال زمیر د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې لومړۍ) نېټه ویلي، د دغه هېواد پوځ چمتو دی، څو د هر هغه هېواد پر وړاندې اقدامات وکړي چې د دوی امنیت ګواښي. دا څرګندونې له ایران سره د کړکېچ په لړ کې شوې دي.
نوموړي د اسراییل په سوېل کې د نواتیم له هوايي اډې د لیدنې پر مهال د هوايي ځواک پیلوټانو او پرسونل ته وویل، چې پوځ «پوهېږي څنګه په هر ډګر کې د هر هغه دوښمن پر ضد چې د اسراییل د دولت امنیت ګواښي، په پوره ځواک سره برید وکړي».
نواتیم هوايي اډه د اسراییل د هوايي ځواک د پټو راداري ځانګړتیاوو لرونکو «اېف–۳۵ ای» جنګي الوتکو د ځای پر ځای کېدو مرکز دی. روانه اوونۍ درې نورې اېف–۳۵ الوتکې د اسراییل هوايي ځواک ته ورزیاتې شوې، چې له دې سره د دغو الوتکو ټول شمېر ۴۸ ته ورسېد.
زمیر د هوايي ځواک د اسراییل د دفاعي ځواکونو «ستراتېژیک مټ» وباله او ویې ویل: «موږ د بېلابېلو سناریوګانو لپاره چمتو یو او په دوامدار ډول خپلې وړتیاوې پیاوړې کوو، څو د خپلو دوښمنانو پر ضد په ټولییزه جګړه کې بریا ترلاسه کړو».
هغه تر دې وړاندې، د دوشنبې په ورځ د مرغومي په ۲۹مه، د کورنۍ جبهې قومندانۍ نه د لیدنې پر مهال ویلي وو، چې د اسراییل پوځ لا هم د «څو جبههییزو ګواښونو» پر وړاندې د دفاع بشپړ چمتووالی لري. د هغه دا څرګندونې ایران ته ښکاره اشارې بلل شوې دي.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ «سنټکام» ویلي، چې د چهارشنبې په ورځ یې له سوریې څخه عراق ته د داعش بندیانو د لېږد ماموریت پیل کړی دی.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ «سنټکام» ویلي، چې د جنوري په ۲۱مه نېټه یې د سوریې د شمال ختیځ څخه عراق ته د داعش بندیانو د لېږد لپاره نوی ماموریت پیل کړ. سنټکام ویلي، چې له دې اقدام څخه یې موخه دا ده، څو یاد ترهګر په خوندي توقیف ځایونونو کې وساتل شي.
عراق ته د داعش بندیانو د لېږد ماموریت نن د سوریې د حسکه سیمې څخه د ۱۵۰ بندیان په لېږد پیل شو.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ ویلي، له سوریې څخه عراق ته د داعش بندیانو د لېږد په یاد ماموریت کې به تر ۷۰۰۰ داعش جنګیالي په عراق کې خوندي زندانونو ته ولېږدوي.
د سنټکام قوماندان اډمیرال براډ کوپر وايي: «موږ د عراق د حکومت په ګډون له خپلو سیمهییزو شریکانو سره په نږدې همغږۍ کې کار کوو او د داعش د تلپاتې ماتې په یقیني کولو کې د هغوی رول په رښتینې ډول ستایو. د امریکا او سیمې امنیت ته د مستقیم ګواښ د مخنیوي لپاره خوندي زندانونو ته د بندیانو لېږد خورا اړین دی».
یاد امریکايي چارواکي ویلي، چې امریکايي ځواکونو او سیمهيیزو شریکانو په ګډه په ۲۰۲۵ کال کې په سوریه کې له ۳۰۰ څخه ډېر داعشیان نیولي او په یاده موده کې یې له ۲۰ څخه ډېر داعشیان وژلي دي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، چې د ناټو له عمومي منشي سره په کتنه کې د ګرینلنډ په اړه د یوې هوکړې پر «چوکاټ» دواړه لوري یوې ګډې پایلې ته رسېدلي دي. د هغه په وینا، که دا هوکړه وروستۍ شي، نو دا به د امریکا او د ناټو د ټولو غړو هېوادونو لپاره یو ستره لاسته راوړنه وي.
ټرمپ زیاته کړې، چې د دې خبرو اترو د پرمخ بېولو مسوولیت به د هغه مرستیالانو او استازو ته سپارل کېږي.
ټرمپ په خپلې خواله رسنۍ «ټروټ سوشال» کې لیکلي، دا هوکړه د ناټو له عمومي منشي مارک روټه سره د یوې «ډېرې رغنده» کتنې وروسته رامنځته شوې ده. د هغه په وینا، دا تفاهم یوازې ګرینلنډ نه، بلکې د شمالي قطب ټوله سیمه هم رانغاړي.
د امریکا ولسمشر همدارنګه اعلان وکړ، د دې هوکړې پر بنسټ به هغه تعرفې نه عملي کېږي چې ټاکل شوې وه د فبرورۍ له لومړۍ نېټې نافذې شي.
د ټرمپ په وینا، د «طلایي ګنبد» په نوم د دفاعي سیستم او د هغه د ګرینلنډ سره د تړاو په اړه نورې خبرې هم روانې دي او کله چې خبرې اترې پرمختګ وکړي، نو نور معلومات به له رسنیو سره شریک شي.
هغه زیاته کړه، مرستیال یې جیډي ونس، د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو، ځانګړی استازی سټیو ویټکاف او که اړتیا وي نور کسان به د دغو خبرو اترو مسوولیت پر غاړه ولري او نېغ په نېغه به ورته راپور ورکوي.
امریکایي جمهوريپال سناتور لېنډسي ګراهام د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د داووس اقتصادي فورم وینا ستایلې او هغه یې د تېرو څو لسیزو تر ټولو نادوده، خو خورا اغېزمنه وینا بللې ده. ګراهام د ټرمپ دغه څرګندونې له جان اېف کېنیډي وروسته تر ټولو مهمه سټراټېژیکه وینا یاده کړې ده.
دا په داسې حال کې ده، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د سویس په داووس ښار کې د نړۍوال اقتصادي فورم کې وینا وکړه.
ګراهام پر اېکسپاڼه د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې لومړۍ) لیکلي، چې ولسمشر ټرمپ په سمه توګه پرېکړه وکړه چې د ګرینلنډ د تړون لپاره د ځواک کارول له اجنډا څخه وباسي. هغه زیاته کړه، چې ټرمپ د ګرینلنډ په اړه ډېر پیاوړی او پر ځای دلیل وړاندې کړ چې د دغه ټاپو قانوني مالکیت که امریکا ته منتقل شي، نو د هېواد دفاعي وضعیت به په بنسټیز ډول بدل شي.
هغه وویل، چې د مالکیت په صورت کې ولسمشر ټرمپ چمتو دی د قطبي دفاع سیستمونه غښتلي کړي، نه یوازې د امریکا لپاره، بلکې د ناټو او اروپايي متحدینو د ګډ امنیت قوي کولو لپاره هم.
ټرمپ د چهارشنبې په ورځ په سویس کې د داووس نړۍوال اقتصادي فورم په غونډه کې وویل، چې د ګرينلنډ د ترلاسه کولو لپاره ځواک نه کاروي، خو زیاته یې کړه چې هېڅ بل هېواد د ډنمارک دا سیمه نهشي خوندي کولی.
ټرمپ وویل: «خلکو فکر کاوه چې زه به ځواک وکاروم، خو زه ځواک کارولو ته اړتیا نه لرم. زه نه غواړم ځواک وکاروم».
ګراهام هیله څرګنده کړه، چې ډنمارک به له امریکا سره په دې برخه کې همکاري وکړي ترڅو د ناټو لپاره یو ستر امنیتي ګام پورته شي.
سناتور ګراهام د ولسمشر ټرمپ هغه څرګندونه هم مهمه وبلله چې حماس ته یې د بېوسلې کېدو لپاره درې اوونۍ وخت ورکړی دی. هغه وویل، که چېرې حماس دا غوښتنه ونه مني، نو اسراییل ته به بشپړ واک ورکړل شي چې دغه ډله لهمنځه یوسي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د چهارشنبې په ورځ وویل، چې په راتلونکو درېیو اوونیو کې به څرګنده شي چې ایا د فلسطین وسلهواله ډله خپلې وسلې سپاري که نه او خبرداری یې ورکړ، چې که یاده ډله دا کار ونهکړي، نو پر ضد به یې اقدام وشي.
هغه وویل: «دا هغه څه دي چې هغوی پرې هوکړه کړې ده. هغوی باید دا کار وکړي او موږ به په راتلونکو دوو یا درېیو ورځو کې او ان په راتلونکو درېیو اوونیو کې پوه شو چې ایا دوی دا کار کوي که نه».
ګراهام د اوکراین په اړه وویل، چې ولسمشر ټرمپ ورته اهمیت ورکوي، خو ټینګار یې وکړ چې اروپا باید خپل رول لا پیاوړی کړي.
هغه وویل، ټرمپ غواړي د وینې تویېدنه پای ته ورسوي او دواړه خواوې زېلېنسکي او پوتین باید د خبرو مېز ته نږدې شي.
هغه همداراز وویل، چې د راتلونکي لپاره باید روښانه او بېابهامه امنیتي تضمینونه موجود وي څو د بل خطرناک یرغل مخنیوی وکړي. دا تضمینونه باید هم واقعي وي او هم د امریکا کانګرس له خوا تصویب شي.