د غزې روغتیا وزارت وایي، پر غزې د اسراییل په تازه بریدونو کې د دوو ماشومانو او درېیو خبریالانو په ګډون لږترلږه ۱۱ فلسطینیان وژل شوي او شپږ نور ټپیان دي. له دې ډلې په یوې پېښه کې په ختیځ دېر البلاح کې د یوه ماشوم په ګډون د یوې کورنۍ درې غړي وژل شوي دي.
ورته مهال حماس دغه برید له اوربند څخه ښکاره سرغړونه بللې ده. د غزې د روغتیا وزارت په وینا؛ د اوربند له پیل راهیسې اسراییلي ځواکونو په غزه کې لږترلږه ۴۶۶ فلسطینیان وژلي دي.
ایراني چارواکي وايي، چې په ایران کې د وروستیو لاریونونو پرمهال لږ ترلږه ۳۱۱۷ کسان وژل شوي، خو د بشري حقونو فعالان وايي، یادې شمېرې له حقیقت څخه لرې دي او د قربانیانو شمېر ښايي څو برابره ډېر وي.
د ایران د حکومت لهخوا په لاریونونو کې د وژل شویو کسانو په اړه اعلان شویو شمېرو ته د بشري حقونو سازمانونو او فعالانو سخت غبرګونونه ښودلي او وايي، حکومت د قربانیانو حقیقې شمېرې نه دي په ډاګه کړي.
د فرانسې خبرې اژانس د ایران د وروستیو لاریونونو په اړه د چهارشنبې په ورځ په یوه راپور کې ویلي، چې یاد لاریونونه لومړی د اقتصادي ناخوښیو په غبرګون پیل شول او وروسته په چټکۍ سره په سراسري حکومت ضد اعتراضونو واوښتل.
لاریونونه د جنوري په اتمه نېټه د ایران په بېلابېلو ښارونو کې پیل شول او د څو پرلهپسې ورځو لپاره یې دوام وکړ، خو د بشري حقونو فعالان وايي، چې د حکومت لهخوا د سخت ځپل او د انټرنېټ پرې کېدل د دې لامل شول، چې اعتراضونه په لنډمهاله ډول کم شي.
پر همدغه مهال نن د چهارشنبې په ورځ د ایران ملي ټلوېزیون اعلان وکړ، چې د امنیتي کسانو په ګډون ۲۴۲۷ بې ګناه کسان او ۶۹۰ کسان ترهګر او ګډوډي رامنځته کوونکي وژل شوي دي.
د ایران د ملي ټلوېزیون لهخوا خپرې شوې یادې شمېرې د بشري حقونو د بنسټونو له سخت غبرګون سره مخ شوي دي.
په ناروې کې مېشت د «ایران د بشري حقونو» سازمان مدیر د فرانسې خبري اژانس ته ویلي، چې د شواهدو لهمخې، په لاریونونو کې د وژل شویو کسان شمېر له دولتي شمېرو څخه څو برابره دېر دی.
نوموړي خبرداری ورکړی، چې د ایران حکومت د تاوتریخوالي په کم ښودلو کې پخوانۍ مخینه لري او که دا ځل هم د پخوا په څېر کوم څه تکرار شوې وي «د قربانیانو اصلي شمېر نږدې ۲۵زره کسانو ته رسېدلی شي».
نوموړي ویلي، چې ګڼ لاریون کوونکي د امنیتي ځواکونو او حکومت پلوه ملېشو له خوا په مرمیو او ان درنو وسلو ویشتل شوي دي.
د فرانسې خبري اژانس په راپور کې راغلي، چې د انټرنېټ پرې کېدو له امله د کره شمېرو وړاندې کول لا هم ګران دي.
پر همدغه مهال «شهید بنسټ» په خپل بیان کې له شواهدو وړاندې کولو پرته ویلي، چې ډېر وژل شوي کسان عام کسان چې ځینې یې د خلکو په منځ کې «د ځای پر ځای شویو ترهګریزو عناصرو» له خوا وژل شوي دي.
سره له دې چې اعتراضونه په لنډ مهاله توګه کم شوي، خو د بشري حقونو فعالانو خبرداری ورکړی، چې خونړۍ ځپل، د انټرنېټ پرې کول او د تهران او واشنګټن دوه اړخیز ګواښونه، ایران او سیمه په یو نازک کړکېچن حالت کې ساتلي دي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په داووس کې د نړۍوال اقتصادي فورم پرمهال ویلي، چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین «د سولې نړۍوال بورډ» بلنه منلې ده، خو پوتین د ټرمپ ادعا رد کړې او وايي چې د یادې بلنې په اړه غور کوي.
ټرمپ په داووس کې د نړۍوال اقتصادي فورم پرمهال د ناټو له مشر مارک روټه سره تر لېدنې وروسته خبریالانو ته وویل: «هغه ته بلنه ورکړل شوې، هغه منلې ده».
خو د ټرمپ له یادو څرګندونو سمدستي وروسته پوتین د روسیې د امنیت شوار ته ویلي، چې د بهرنیو چارو وزارت لا هم دغه وړاندیز ارزوي او په مناسب وخت کې به ورته ځواب ورکړي.
ټرمپ پلان لري، چې یاد بورډ د غزې شخړې حل څخه پیل او وروسته به نورې نړۍوالې شخړې هم حل کړي.
د خوړو نړۍوال پروګرام (WFP) خبرداری ورکړی، چې په ټیټ او منځني عاید لرونکو هېوادونو کې هره ورځ څه باندې ۱۰۰ مېلیونه ماشومان له لوږې کړېږي او په وږي نس ښوونځیو ته ځي. دې وضعیت د ماشومانو پر زدهکړو، روغتیا او راتلونکي ناوړه سیوری غوړولی دی.
د یاد سازمان په وینا، مېلیونونه ماشومان په تشه ګېډه ښوونځیو ته ځي، چې دغه لوږه د هغوی پر تمرکز، منظمې حاضرۍ او د زدهکړې پر وړتیا مستقیم منفي اغېز کوي. د خوړو نړۍوال پروګرام ټینګار کوي، چې په جګړهځپلو او ناامنو هېوادونو کې ماشومان د باثباته هېوادونو د خپلو همزولو پرتله، دوه برابره ډېر له زدهکړو بېبرخې پاتې کېږي.
په راپور کې راغلي، چې د ډېرو ماشومانو لپاره په ځانګړي ډول د نجونو لپاره د ښوونځي خواړه د ژوند د ژغورنې یوه حیاتي اړتیا بلل کېږي. د خوړو نړۍوال پروګرام زیاتوي، د دغو اړتیاوو پوره کېدل ماشومان له ګواښونو او وختي ودونو تر څنګ له جبري کار څخه هم ژغوري.
د خوړو نړۍوال پروګرام وایي، چې د حکومتونو په همکارۍ او ملاتړ هڅه کوي څو د ښوونځي د عمر ټول ماشومان د خوړو پروګرامونو ته لاسرسی ولري او په سالمو او مناسبو شرایطو کې ورته د زدهکړو اسانتیاوې برابرې شي.
د اسراییل پوځ لوی درستیز ایال زمیر د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې لومړۍ) نېټه ویلي، د دغه هېواد پوځ چمتو دی، څو د هر هغه هېواد پر وړاندې اقدامات وکړي چې د دوی امنیت ګواښي. دا څرګندونې له ایران سره د کړکېچ په لړ کې شوې دي.
نوموړي د اسراییل په سوېل کې د نواتیم له هوايي اډې د لیدنې پر مهال د هوايي ځواک پیلوټانو او پرسونل ته وویل، چې پوځ «پوهېږي څنګه په هر ډګر کې د هر هغه دوښمن پر ضد چې د اسراییل د دولت امنیت ګواښي، په پوره ځواک سره برید وکړي».
نواتیم هوايي اډه د اسراییل د هوايي ځواک د پټو راداري ځانګړتیاوو لرونکو «اېف–۳۵ ای» جنګي الوتکو د ځای پر ځای کېدو مرکز دی. روانه اوونۍ درې نورې اېف–۳۵ الوتکې د اسراییل هوايي ځواک ته ورزیاتې شوې، چې له دې سره د دغو الوتکو ټول شمېر ۴۸ ته ورسېد.
زمیر د هوايي ځواک د اسراییل د دفاعي ځواکونو «ستراتېژیک مټ» وباله او ویې ویل: «موږ د بېلابېلو سناریوګانو لپاره چمتو یو او په دوامدار ډول خپلې وړتیاوې پیاوړې کوو، څو د خپلو دوښمنانو پر ضد په ټولییزه جګړه کې بریا ترلاسه کړو».
هغه تر دې وړاندې، د دوشنبې په ورځ د مرغومي په ۲۹مه، د کورنۍ جبهې قومندانۍ نه د لیدنې پر مهال ویلي وو، چې د اسراییل پوځ لا هم د «څو جبههییزو ګواښونو» پر وړاندې د دفاع بشپړ چمتووالی لري. د هغه دا څرګندونې ایران ته ښکاره اشارې بلل شوې دي.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ «سنټکام» ویلي، چې د چهارشنبې په ورځ یې له سوریې څخه عراق ته د داعش بندیانو د لېږد ماموریت پیل کړی دی.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ «سنټکام» ویلي، چې د جنوري په ۲۱مه نېټه یې د سوریې د شمال ختیځ څخه عراق ته د داعش بندیانو د لېږد لپاره نوی ماموریت پیل کړ. سنټکام ویلي، چې له دې اقدام څخه یې موخه دا ده، څو یاد ترهګر په خوندي توقیف ځایونونو کې وساتل شي.
عراق ته د داعش بندیانو د لېږد ماموریت نن د سوریې د حسکه سیمې څخه د ۱۵۰ بندیان په لېږد پیل شو.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ ویلي، له سوریې څخه عراق ته د داعش بندیانو د لېږد په یاد ماموریت کې به تر ۷۰۰۰ داعش جنګیالي په عراق کې خوندي زندانونو ته ولېږدوي.
د سنټکام قوماندان اډمیرال براډ کوپر وايي: «موږ د عراق د حکومت په ګډون له خپلو سیمهییزو شریکانو سره په نږدې همغږۍ کې کار کوو او د داعش د تلپاتې ماتې په یقیني کولو کې د هغوی رول په رښتینې ډول ستایو. د امریکا او سیمې امنیت ته د مستقیم ګواښ د مخنیوي لپاره خوندي زندانونو ته د بندیانو لېږد خورا اړین دی».
یاد امریکايي چارواکي ویلي، چې امریکايي ځواکونو او سیمهيیزو شریکانو په ګډه په ۲۰۲۵ کال کې په سوریه کې له ۳۰۰ څخه ډېر داعشیان نیولي او په یاده موده کې یې له ۲۰ څخه ډېر داعشیان وژلي دي.