ازبکستان او طالبان د «ځانګړي سوداګریز پروګرام» پر پلي کېدو هوکړې ته رسېدلي

یاد رسنیز دفتر د پنجشنبې په ورځ، د سلواغې پر دویمه وویل، چې تېره شپه په يادو سيمو کې درنه واوره شوې وه، خو د طالبانو د ټولګټو چارو رياست کارکوونکو د چټکو عملياتو له لارې د ګرديز ـ کابل پر مسير تېرې غاښی او د ګرديز ـ خوست پر مسير سټو کنډو لارې پاکې کړې، چې دا مهال پرې د موټر چلوونکو تګ راتګ عادي روان دی.

د پکتيا ولايت طالب مسوولينو له ټولو موټر چلوونکو غوښتنه کړې، چې د احتمالي خطرونو د مخنيوي لپاره دې په يادو غرنیو سيمو کې د موټرو چينونه وکاروي او احتياط دې وکړي.

د دغو سیمو په ګډون په سالنګونو، بامیان، دایکندي، خوست، پکتیکا، کندهار، هلمند، فراه، غور، هرات او بامیان کې هم واورې ورېدلې او په ځينو سیمو کې یې د مالي‌ زیان تر څنګ ځاني زیان هم اړولی.

فضل‌الرحمان زیاتوي، چې «دلته هر پوځي او بې‌وسه وګړی د اوسېدو او ژوندي پاتي کیدو لپاره طالبانو ته پیسې ورکوي. کومه بودجه چې موږ په قومي اسمبلۍ کې منظوروو، لس سلنه یې طالبانو ته ځانګړې کېږي. زموږ دولت دلته د خپل ولس ساتنه نه شي کولای، خو بیا د غزې د سولې خبرې کوي».

هغه وایې چې د هېواد دننه ناامنۍ، باج اخیستنې او د دولت د کمزورۍ وضعیت د زغم وړ نه دی او حکومت باید تر هر څه مخکې د خپلو وګړو امنیت تضمین کړي.

د مولانا فضل‌الرحمان له دغو څرګندونو وروسته، د اعتراض په توګه د پاکستان د ملي شورا غونډه ځنډول شوې.

دا څرګندونې په داسې حال کې شوې چې یوه ورځ وړاندې د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د «سولې بورډ» غړیتوب ومانه.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په یوه اعلامیه کې ویلي، اسلام‌اباد غواړي فلسطینیان د نړیوالو اصولو او د ملګرو ملتونو د پرېکړو له مخې د خپلواکۍ حق ترلاسه کړي او د غزې د بیا رغونې له هڅو ملاتړ کوي.

د راپورونو له مخې، ډونالډ ټرمپ پلان لري چې دغه «سولې بورډ» لومړی د غزې له شخړې پیل کړي او وروسته نورې نړیوالې شخړې هم حل کړي.

ټرمپ نن ددغه بورډ منشور په رسمي ډول لاسلیک کړ او د سپینې ماڼۍ ویاندې وویل، چې نور دا بورډ د یوه نړیوال رسمي سازمان په توګه ګڼل کیږي.

د یادې محکمې له‌خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې دغه سزاوې د شنبې، یکشنبې، دوشنبې، سې شنبې او چارشنبې په ورځو کې د هېواد په څو ولایتونو کې تطبیق شوې دي.

د خبرپاڼې له مخې، د شنبې، یکشنبې او چارشنبې په ورځو په کابل کې اته کسانو ته په دُرو د وهلو سزا ورکړل شوې ده. همداراز، د دوشنبې په ورځ فاریاب ولایت کې درې تنه، د سې شنبې په ورځ په ننګرهار ولایت کې ۱۶تنه او په همدې ورځ په بلخ ولایت کې درې کسان په دُرو وهل شوي دي. سربېره پر دې، د چارشنبې په ورځ په هرات ولایت کې هم درې تنه په بدني سزا محکوم شوي دي.

د طالبانو ستره محکمه وایي، چې یاد کسان په غلاوو او هغه څه چې دوی یې «اخلاقي فساد» بولي، تورن وو. د خبرپاڼې له مخې، دغو کسانو ته د بند ترڅنګ له ۱۰څخه تر ۳۹دُرو پورې سزاوې ټاکل شوې وې.

طالبان په داسې حال کې بدني سزاوې عملي کوي، چې د بشري حقونو نړیوال بنسټونه او د ملګرو ملتونو ادارې دا ډول سزاوې د نړیوالو بشري حقونو له اصولو سره په ټکر کې بولي او له طالبانو یې د بندولو غوښتنه کړې ده. خو طالبانو تر اوسه د دغو نیوکو پر وړاندې خپل دریځ نه دی بدل کړی او ټینګار کوي چې دا سزاوې د هغوی د قضايي نظام برخه ده.

د ازبکستان رسنیو د پنجشنبې په ورځ، د سلواغې پر دویمه خبر ورکړ، چې د سرخان دریا د ولایتي ګمرک مشر عزت‌الله ګولوموف د افغانستان د سرو زرو د کانونو د یوې کمپنۍ له اجرایوي غړو سره کتلي، چې د خامو توکو د ګمرکي پروسس د شرایطو او ګټو په اړه خبرې وکړي.

ازبک چارواکو ویلي چې دا نوښت به د ولایت صنعتي ظرفیت لوړ کړي، د ګاڼو صنعت ته به وده ورکړي او د صادراتو حجم به ورسره پراخ شي.

د کاز اینفارم اژانس د رپوټ له مخې، په لومړني پړاو کې ۲۰ کیلو ګرامه اومه سره زر، چې ارزښت یې ۲،۹ میلیونه ډالره دی، د پروسس لپاره ځانګړي شوي دي.

د پروژې له لارې به اومه توکي نیمه تیارې شوې ګاڼې شي او د لوړ ارزښت لرونکو توکو په توګه به صادریږي.

ازبک چارواکو ویلي، چې دا پروژه د پانګونې جذابیت لوړوي، ګمرکي چارې ساده کوي او سیمه لا ارزښتناکه کوي.

مخکې خبر ورکړل شوی و چې د متحده عربي اماراتو او ازبکستان حکومتونو د ازبکستان د کان کیندنې سکتور د پرمختګ لپاره د تفاهم یادښت لاسلیک کړی و.

د کابل-کندهار او کندهار هرات پر لویه لار په واورو کې بند مساپرو د پنجشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې د سړې هوا له کبله په موټرو کې ښځې، ماشومان، سپين ږېري او ناروغان له سخت حالت سره مخ دي او بېړنیو مرستو ته اړتیا لري.

سردار ولي چې له کابل څخه کندهار ته په مساپر وړونکي موټر کې د لسګونه نورو کسانو سره سفر کوي؛ غزني ته نږدې په یوه سیمه کې د درنې واورې له کبله بند پاتې دی. نوموړي افغانستان انټرنشنل - پښتو ویلي: «له کابل څخه چې مې حرکت کاوه واوره زیاته نه وه، سړکونه اېله وه، خو په دوو ساعتونو کې دومره تېزه شوه چې عمومي‌سړک یې بند کړ او د موټرو تګ یې ستونزمن کړ».

نوموړي‌ دا هم ویلي: «په موټر کې ښځې او ماشومان وارخطا دي، د خورک، څښاک او اړتیا وړ شیان کم دي، نږدې نه هوټلونه او نه هم دوکانونه معلومېږي».

په کندهار کې د یوه خصوصي ترانسپورټي شرکت مسوول هم د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، چې پر لویو لارو ګڼ مساپر وړونکي موټرونه بند پاتې دي او د لارې د خلاصېدو ډاډ ورکړل شوی.

د هغه په وینا؛ موټر چلوونکو ته په دوامداره توګه د احتياط، پرله‌پسې اړیکو نیولو او تعقیب سپارښتنې کوي. مساپر وېره لري، که دغه حالت همداسې دوام وکړي؛ نو د خوراکي توکو او اړينو خدماتو رسونه به هم له جدي ستونزو سره مخ شي.

د سالنګونو په ګډون په ګڼو نورو ولایتونو بامیان، دایکنډي، خوست، پکتیا، پکتیکا، کندهار، هلمند، فراه، غور، هرات او بامیان کې هم واروې ورېدلې او په ځينو سیمو کې یې د مالي‌ زیان تر څنګ ځاني زیان هم اړولی.

د کندهار په ډنډ ولسوالۍ کې د تېز باد او ورښت له امله د یو کور د چت پرېوتو په پېښه کې ۶ ماشومان مړه شوي دي. د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت هم د سالنګونو په ګډون د یو شمېر لویو لارو د بندېدو خبر ورکړی.

دغه وزارت له خلکو غوښتي، چې د دوی د خبرتیا او د لارې خلاصېدو د ډاډ ترلاسه کولو پرته دې پر دغه لارو له سفر کولو ډډه وکړي. د طالبانو د ټولګټو وزارت ویاند محمد اشرف حق شناس هم مني، چې د زیاتې واورې له امله په لویو لارو کې ګڼ مساپر بند پاتې دي.

نوموړي ویلي، چې د هرات د سیمه‌ییزو طالب چارواکو سره په همغږۍ او هڅو یې د کندهار-هرات او هرات- اسلام‌کلا په لارو کې په واورو کې بند پاتې سلګونه مساپر وړونکي او بار وړونکي موټرونه ژغورلي دي.