د ازادۍ جبهې په نوم د طالبانو وسلهوالې مخالفې ډلې د طالبانو «د جزا قانون» په افغانستان کې د ظلم، تبعیض او د انساني کرامت د محرومولو په لور یو څرګند ګام بللی او په سختو ټکو یې غندلی.
یادې جبهې ویلي، دغه اصول د طالبانو رسمي او طرحه شوې تګلاره ده چې خلک غلامۍ ته اړ باسي او مجرمینو ته قضايي معافیت ورکوي. د طالبانو لهخوا د محکمو لپاره د «جزا قانون» تر وړاندې کولو وروسته ازادۍ جبهې د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۳مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د طالبانو دغه ډول اصول د بشري حقونو د سرغړونې په برخه کې تصادفي نه؛ بلکي رسمې تګلارې دي.
یادې جبهې د «طالبانو جزا قانون» د قضا د خپلواکۍ لهمنځه وړلو، د بشري حقونو او ازادیو جرمي کولو، په قصدي ډول د جرمونو د تعریف پټولو، بدني سزاوو او شکنجو ته مشرعیت ورکولو، جبري اعتراف عادي کولو، میداني سزاوو او تبعیض رامنځته کولو په معنا بللي.
د دوی په خبره؛ د طالبانو دغه سند افغانستان د قانون او عدالت په تاریخ کې یو خطرناک شاتګ ته بیايي. په خبرپاڼه کې اندېښنه ښودل شوې، چې دغه «ظالمانه کړنلارې» د زیانمنو پایلو سره د خلکو پر حقونو، ازادیو، وقار او ټولنیز حیثیت اغېز کوي.
دوی ویلي: «دغه اصول نامه په عملي توګه د افغانستان خلک د غلامۍ قانون ته بیايي، دا د بشري کرامت ښکاره سپکاوی او له نړۍوالو حقونو سره په ټکر کې دی، د غلامۍ دغه قانون د افغانانو، نړۍوالو حقوقي او اخلاقي نظم په وړاندې د ګواښ زنګ دی».
ازادۍ جبهې له ملګرو ملتونو غوښتي، چې د طالبانو ورته ظلمونه او جوړښتي تبعیض د «جنسي توپیر» په توګه په رسمیت وپېژني. دوی پر نړۍوالو جزايي محکمو هم غږ کړی، چې د دغه قانون جوړونکي د نورو طالب مشرانو ترڅنګ عدلي تعقیب کړي.
اغلې سمېټ د برېتانیا د بهرنیو چارو وزارت د افغانستان په څانګه کې دنده لري او د ښاغلي لېنزي په یوشمېر غونډو کې ګډون کوي. طالبانو په ډېرو دولتي ادارو او همدارنګه په خصوصي بنسټونو کې د ښځو کار کول منع کړي دي؛ خو سره له دې، د دغې ډلې چارواکي اړ دي، چې په کابل او نورو هېوادونو کې له بهرنیو ښځینه ډیپلوماتانو سره لیدنې ترسره کړي.
د یادې لېدنې اړوند پوسټونه د طالبانو او د برېتانیا د استازي پر اېکس پاڼو خپاره شوي دي. په اسلاماباد کې د طالبانو سفارت د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې په لومړۍ نېټه) د سردار احمد شکېب او ریچارډ لېنزي د لیدنې خبر خپور کړ.
دواړه لوریو د دوو هېوادونو د اړیکو او د سیمې د امنیتي مسایلو په اړه خبرې وکړې. د برېتانیا استازي همدارنګه پر افغان ښځو او نجونو د طالبانو د پالیسیو د اغېزو په اړه هم خبرې کړې دي.
خو د طالبانو په خپره شوې اعلامیه کې د افغانستان د ښځو د وضعیت په اړه د شویو خبرو یادونه نهده شوې. یادې لیدنې د ځینو مخکښو افغان شخصیتونو غبرګونونه راپارولي دي.
د ښځو د حقونو فعاله فوزیه کوفي د یادې لیدنې په غبرګون کې لیکلي دي: «بهرني ډیپلوماتان ډېر په اسانۍ سره له طالبانو سره د خپلو لیدنو انځورونه خپروي؛ خو د افغانستان د ښځو او نجونو د ملاتړ په څرګندولو یا له طالبانو پرته له نورو څېرو سره په اړیکه نیولو کې زړه نازړه وي. دا بېپرېتوب نهدی؛ بلکې یو ډول توپیري چلند دی چې د سیاسي مصلحت پر بنسټ رامنځته شوی دی».
دا لومړی ځل نهدی، چې طالبان د ښځو انځورونه لرې کوي. تر دې وړاندې د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس د وږي په میاشت کې د هالنډ کابینې غړو د استعفا په اړه په یوه راپور کې د ښځینه وزیرانو انځورونه تیاره کړي وو او یوازې یې د نارینهوو څېرې د لیدلو وړ وې.
په افغانستان کې یوازې لږ شمېر هېوادونه او سازمانونه استازولي لري یا رسمي پلاوي کابل ته لېږي. تر دې وړاندې په افغانستان کې د اروپايي ټولنې چارسمبالې ورونیکا بوسکوویچ پوهار له طالب چارواکو سره لیدنې کولې.
همدارنګه جورجت ګانیون په دې وروستیو کې د افغانستان لپاره د یوناما د مرستیالې په توګه ټاکل شوې ده او هغې هم له طالب چارواکو سره لیدنې ترسره کړې دي.