د اروپايي ټولنې کمېسیون د ۲۰۲۶کال لپاره د افغانستان، ایران او پاکستان سره د بشري مرستو په برخه کې ۱۲۶ مېلیونه يورو ځانکړې کړي دی. دغه کمېسیون ویلي، چې په نړۍ کې ۲۳۹ مېلیونه خلک بشري مرستو ته اړتیا لري.
د پاکستان ډان ورځپاڼې د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۳مه) په یوه راپور کې ویلي، که څه هم لویو مرسته کوونکو هېوادونو خپلې مرستې کمې کړې؛ خو دغه کمېسیون د لومړنۍ مرستې بودجې یوه برخه ۱.۹ مېلیارده یورو له نړۍوالو ناورینونو سره د مبارزې لپاره ځانکړې کړې ده.
د یاد کمېسیون په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د دغه مرستو ترڅنګ د ۴۱۵ مېلیونه یورو څخه زیاتې پيسې د بېړنیو پېښو د مخنیوي او د ستراتیژیک اکمالاتي سلسلې د ساتلو لپاره خوندي شوې دي.
د اروپايي کمېسیون د برابرۍ، چمتوالي او ناورین مدیریت کمېشنرې هاجا لحبیب د مرستو دغه ژمنه د داووس نړۍوال اقتصادي فورم په غونډه کې کړې؛ تر څو د عامه مرستو ترڅنګ د خصوصي سکتور مالي ملاتړ او نوښتګرې حل لارې جلب کړي.
هغې وویل: «د بشري مرستو سیستم تر بل هر وخت زیات تر فشار لاندې دی او یوازې عامه بودجه د دغه ناورین د کچې د پوره کولو توان نهلري». د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) د اټکل له مخې؛ د روان کال تر پایه به د کډوالو شمېر له ۱۳۶ مېلیونو څخه واوړي.
لحبیب زیاته کړې: «اروپا اقدام کوي او د ۲۰۲۶ کال لپاره د ۱.۹ مېلیارده یورو لومړنۍ ژمنه کوي. د نړۍ تر ټولو لوی بشري مرسته کوونکي په توګه موږ خپل سیاسي مسوولیت منو».
بېکوره شوې کورنۍ
ورته مهال د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ د ۲۰۲۵کال په راپور کې ویلي و، چې د اټکل له مخې د ۲۰۲۵کال تر جون میاشتې پورې په ټوله نړۍ کې ۱۱۷.۳ مېلیونه خلک جبري بېځایه شوي، چې دا د ۲۰۲۴کال تر پایه د ثبت شوې شمېرې ۵ سلنه کموالی ښيي.
د اټکلونو له مخې؛ د ۲۰۲۶کال تر پایه پورې د جبري بېځایه شویو، ستنېدونکو او د بېاسناده کسانو شمېر ښایي ۱۳۶.۳ مېلیونو ته ورسېږي. په راپور کې د ملګرونو ملتونو د کډوالو ادارې په حواله ویل شوي، چې د مرستو کمښت د یادې ادارې د کار او په ځانګړې توګه د بېړنیو پېښو ته د ځواب ورکولو برخې زیانمنې کړې او دوی اړ شوي، چې خپل فعالیتونه او د کاري ځواک یو پر درېیمه برخه را کمه کړي.
اغلې سمېټ د برېتانیا د بهرنیو چارو وزارت د افغانستان په څانګه کې دنده لري او د ښاغلي لېنزي په یوشمېر غونډو کې ګډون کوي. طالبانو په ډېرو دولتي ادارو او همدارنګه په خصوصي بنسټونو کې د ښځو کار کول منع کړي دي؛ خو سره له دې، د دغې ډلې چارواکي اړ دي، چې په کابل او نورو هېوادونو کې له بهرنیو ښځینه ډیپلوماتانو سره لیدنې ترسره کړي.
د یادې لېدنې اړوند پوسټونه د طالبانو او د برېتانیا د استازي پر اېکس پاڼو خپاره شوي دي. په اسلاماباد کې د طالبانو سفارت د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې په لومړۍ نېټه) د سردار احمد شکېب او ریچارډ لېنزي د لیدنې خبر خپور کړ.
دواړه لوریو د دوو هېوادونو د اړیکو او د سیمې د امنیتي مسایلو په اړه خبرې وکړې. د برېتانیا استازي همدارنګه پر افغان ښځو او نجونو د طالبانو د پالیسیو د اغېزو په اړه هم خبرې کړې دي.
خو د طالبانو په خپره شوې اعلامیه کې د افغانستان د ښځو د وضعیت په اړه د شویو خبرو یادونه نهده شوې. یادې لیدنې د ځینو مخکښو افغان شخصیتونو غبرګونونه راپارولي دي.
د ښځو د حقونو فعاله فوزیه کوفي د یادې لیدنې په غبرګون کې لیکلي دي: «بهرني ډیپلوماتان ډېر په اسانۍ سره له طالبانو سره د خپلو لیدنو انځورونه خپروي؛ خو د افغانستان د ښځو او نجونو د ملاتړ په څرګندولو یا له طالبانو پرته له نورو څېرو سره په اړیکه نیولو کې زړه نازړه وي. دا بېپرېتوب نهدی؛ بلکې یو ډول توپیري چلند دی چې د سیاسي مصلحت پر بنسټ رامنځته شوی دی».
دا لومړی ځل نهدی، چې طالبان د ښځو انځورونه لرې کوي. تر دې وړاندې د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس د وږي په میاشت کې د هالنډ کابینې غړو د استعفا په اړه په یوه راپور کې د ښځینه وزیرانو انځورونه تیاره کړي وو او یوازې یې د نارینهوو څېرې د لیدلو وړ وې.
په افغانستان کې یوازې لږ شمېر هېوادونه او سازمانونه استازولي لري یا رسمي پلاوي کابل ته لېږي. تر دې وړاندې په افغانستان کې د اروپايي ټولنې چارسمبالې ورونیکا بوسکوویچ پوهار له طالب چارواکو سره لیدنې کولې.
همدارنګه جورجت ګانیون په دې وروستیو کې د افغانستان لپاره د یوناما د مرستیالې په توګه ټاکل شوې ده او هغې هم له طالب چارواکو سره لیدنې ترسره کړې دي.