فرانسې په مدیترانې سمندر کې له روسیې نه د تېلو یوه روانه بېړۍ درولې

د یادې ادارې ویاند محمد یوسف حماد زیاته کړې، چې د طبیعي پېښو له کبله ۱۰ کورونه په نیمه ډول ویجاړ شوي، ۱۱ نور کورونه زیانمن شوي او ۵۳۰څاروي هم تلف شوي دي.

همدارنګه، په بامیان، میدان وردګ، فراه او فاریاب ولایتونو کې د درنو واورو له امله لارې تړل شوې دي.

حماد زیاتوي، د یادې ادارې مشر لودین ترابي اړوندو څانګو ته سپارښتنه کړې چې زیانمنو او اړمنو خلکو ته ژر تر ژره ابتدایي مرستې ورسوي او د نورو احتمالي پېښو د مخنیوي لپاره بشپړ چمتووالی ولري.

د وروستیو واورو او بارانونو له کبله د افغانستان په ګڼو ولایتونو او پلازمېنه کابل کې ګڼې ترافیکي پېښې شوې، چې مالي او ځاني زیانونه یې هم اړولي دي.

د ملګرو ملتونو پراختیایي ادارې په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې ددغه پروګرام دویم پړاو د لومړي پړاو تجربو او د ملګرو ملتونو پراختیایي پروګرام ته په کتو طرحه شوی او د افغان ښځو د اقتصادي فعالیت په ټولو مرحلو تمرکز کوي.

یو این ډی پی زیاته کړې چې دا پروګرام په هغو ځانګړو ولایتونو کې پلي کېږي چې ښځو ته هلته د کار فرصتونه محدود دي او مالي خدماتو ته یې لاسرسی لږ دی.

د یاد پروګرام د مسوولانو په وینا، موخه دا ده چې د ټولنې پر بنسټ د بازار سیستمونو له لارې ښځو ته خوندي او دوامداره اقتصادي فعالیتونه برابر شي.

د دې پروګرام له لارې تمه کېږي چې د کورنیو اقتصادي مقاومت پیاوړی شي، د ښځو عاید لوړ شي او د اقتصادي پریکړو په کولو کې د هغوی ونډه لوړه شي.

د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند رندهیر جیسوال په وینا دا مرسته د افغانستان د سرطان ناروغانو د بېړنیو اړتیاوو د پوره کولو لپاره شوې ده.

د هند مرسته په داسې حال کې ده چې د طالبانو ماليې وزارت د سلواغې په لومړۍ نېټه خبرداری ورکړ، چې د روانې سلواغې میاشتې تر ۱۹مې نېټې وروسته له پاکستان نه هر ډول وارېدوونکي درمل نه محصولېږي.

دغه وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه پرېکړه د طالبانو د ریاست‌الوزرا اقتصادي معاونیت په سپارښتنه شوې ده.

تر دې وړاندې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د وروستیو سیاسي او سوداګریزو ترینګلتیاوو او د ترانزیتي لارو د تړل کېدو له امله د طالبانو د ریاست‌الوزرا اقتصادي مرستیال عبدالغني برادر سوداګرو ته د دریو میاشتو ضرب‌الاجل ټاکلی و چې له پاکستان سره خپلې ټولې سوداګریزې معاملې تصفیه کړي.

دغه کسان، سره له دې چې د جرمني د منلو ژمنه لري، شاوخوا دوه میاشتې مخکې د پاکستان د ویزې د پای ته رسېدو له امله افغانستان ته شړل شوي او د کابل د ښار په مرکز کې په یوه مېلمستون کې ځای پر ځای شوي دي.

د سرچینو په وینا، د دغو پناه‌غوښتونکو د استوګنې لګښتونه د جرمني حکومت له‌خوا ورکول کېږي.

سرچینې وایي چې طالبانو له دغو وګړو څخه د هغوی د تېر ژوند، له پاکستان څخه د راستنېدو وخت، په هغه هېواد کې د پاتې کېدو مودې، جرمني ته د تلو دلیل او همدارنګه د لګښتونو د تمویل ادارې په اړه پوښتنې کړې دي.

د سرچینو د معلوماتو له مخې، دغو کسانو ته اجازه نه ده ورکړل شوې چې له مېلمستون نه بهر اړیکه ونیسي. همدارنګه ویل کېږي چې د مېلمستون دننه هم د دغو کسانو ترمنځ لیدنې منع شوې دي.

سرچینو زیاته کړه چې د طالبانو غړي له دغه مېلمستون څارنه کوي او د مېلمستون له خونو څخه یې یوه د پوښتنو ګروېږنو دفتر ګرځولی دی.

سرچینو وویل چې طالبانو د پوښتنو پر مهال د کورنیو ویډیوګانې ثبت کړې او د هغوی کمپیوټرونه یې له ځان سره وړي دي.

د طالبانو ځواکونو د چارشنبې په ورځ د ۱۳ موټرو په وسیله د مېلمستون شاوخوا محاصره کړه او وروسته ورننوتل.

په ورته وخت کې، سرچینو وویل چې د دغه مېلمستون څلور استوګن، چې دوه پکې د جنسي لږکیو غړي هم دي، د طالبانو له چاپې وروسته تري تم شوي او د برخلیک په اړه یې کوم معلومات نشته.

دغه کسان د جرمني له ځایي همکارانو، قاضیانو، د بشري حقونو فعالانو، د ښځو د حقونو فعالانو، د جنسي لږکیو غړو او خبریالانو څخه جوړ دي.

په همدې حال کې، یو شمېر افغانان چې د جرمني د منلو ژمنه لري، د یوې اووه کسیزې کورنۍ په ګډون، چې ټاکل شوې وه پرون له اسلام‌اباده کابل ته ولېږدول شي، په وروستیو شېبو کې د جرمني حکومت په مداخلې بېرته د اسلام‌اباد له هوايي ډګره یوه مېلمستون ته ستانه کړل شول.

جرمني رسنیو هم راپور ورکړی چې په کابل او پاکستان کې د هغو افغانانو امنیتي وضعیت، چې د جرمني د منلو ژمنه لري، مخ په خرابېدو دی.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر له یوې خوا د کډوالۍ د فشار پر کمولو ټینګار کوي او له بلې خوا د تېر حکومت له هغو ژمنو سره مخ دی چې د افغان منل شویو وګړو په اړه شوې وې.

د بشري حقونو فعالان د جرمني حکومت تورنوي چې د منلو ژمنه لرونکي افغانان یې له نامعلوم برخلیک سره مخ کړي او ځینې یې د مرګ له جدي ګواښ سره مخ دي.

هغه معلومات چې یونیسف د پنجشنبې په ورځ خپاره کړي ښیي، چې لا هم زرګونه کورنۍ د زلزلو له امله بې‌ځایه دي او په داسې حال کې چې د هېواد په ګڼو سیمو کې د تودوخې درجه له صفر ښکته شوې، شاوخوا ۲۷۰زره ماشومان له شدیدې یخنۍ سره مخ دي.

یونیسف وایي، که څه هم د ژمي د مرستو د رسولو هڅې روانې دي او اړمنو کورنیو ته د تودوخې وسایل، ژمنۍ جامې او نور اړین توکي وېشل کېږي، خو اړتیاوې لا هم ډېرې بېړنۍ او پراخې دي.

دې ادارې له نړیوالې ټولنې، مرستندویو بنسټونو او شریکانو غوښتي چې خپلې بشري مرستې زیاتې کړي، څو افغان ماشومان د سخت ژمي له خطرونو وژغورل شي.

یونیسف ټینګار کوي چې د ماشومانو ژوند ژغورل لومړیتوب دی او که بېړنۍ مرستې ونه رسېږي، نو بشري وضعیت به لا پسې خراب شي.

تر دې مخکې د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق (یونېسف) ویلي و، چې په افغانستان کې د ۶،۵مېلیونه ماشومانو په ګډون د ۱۲ مېلیونه خلکو د بنسټیزو او بشري اړتیاوو د پوره کولو لپاره په بېړني ډول ۹۵۰ مېلیونه ډالرو ته اړتیا لري.

یونېسف ټینګار کړی، چې دغه مرستې په افغانستان کې د هر ماشوم د ژوندي پاتې کېدو او ودې لپاره حیاتي ارزښت لري. یونېسف د افغانستان څو اړخیزو کړکېچونو ته په اشارې سره ویلي، چې د دغه هېواد خلک دا مهال له طبیعي پېښو، نازک اقتصادي وضعیت، بنسټیزو خدمتونو ته د محدود لاسرسي او اقلیمي ستونزو سره مخ دي.

د اټکل له مخې؛ په ۲۰۲۶کال کې به د افغانستان په کچه شاوخوا ۲۲میلیونه خلک چې ۱۱،۶ مېلیونه یې ماشومان دي، بشري مرستو ته اړتیا ولري.