د ایران او ترکیې ولسمشرانو د سیمه‌ییزو بدلونونو په اړه اوږدې ټیلیفوني خبرې وکړې

د البانیا لومړي وزیر اېدي راما دا ګام «د نېک نیت څرګندونه» او «ځانګړی ویاړ» وباله او ویې ویل، چې دا به په نړۍوال ډګر کې د البانیا رول لا پیاوړی کړي.

دا قانون د ۱۴۰ استازو له ډلې د ۱۱۰ په ملاتړ تصویب شو. راما وویل، چې له دې نوښت سره یو ځای کېدل دا تضمینوي چې البانیا به په نړۍواله ډیپلوماسۍ کې «پر مېز موجوده» پاتې شي، هغه خبره چې د کاناډا د لومړي وزیر مارک کارني له خوا په داووس کې شوې وه.

ګاونډی هېواد یې کوسوو، چې له امریکا سره نږدې متحد دی او امریکا یې په ۲۰۰۸ کال کې له سربیا څخه د خپلواکۍ ملاتړ کړی و، هم د سولې له بورډ سره یو ځای شوی دی.

د بلغاریا حکومت هم له دې تړون سره یوځای کېدل تایید کړي دي او تمه ده، چې پارلمان یې راتلونکې اوونۍ تایید کړي. ډیپلومات نیکولای ملادینوف چې د ملګرو ملتونو پخوانی استازی و، د بورډ له لوري د غزې لپاره د عالي استازي په توګه ټاکل شوی دی.

تر اوسه بلغاریا او هنګري د اروپايي ټولنې یوازني دوه غړي هېوادونه دي، چې د سولې له نړۍوال بورډ سره یو ځای شوي دي.

ټرمپ پلان لري، چې یاد بورډ د غزې شخړې له حل څخه پیل او وروسته به نورې نړۍوالې شخړې هم حل کړي.

سپینې ماڼۍ ویلي، چې ۵۰ هېوادونو ته د دې پلاوي د غړیتوب بلنه ورکړل شوې، خو تر اوسه شاوخوا ۳۰ هېوادونه، چې پکې پاکستان، مصر او متحده عربي امارات هم شامل دي، له دې پلاوي سره یوځای شوي دي. د اروپا مهمو متحدانو لکه فرانسې دغه بلنه رد کړې ده. ټرمپ تمه لري، چې غړي هېوادونه د غړیتوب لپاره د درېیو کلونو په موده کې یو میلیارد ډالر ورکړي.

د هغه په وینا، «د ایران د بدغواړو دسیسو» د خلکو سوله‌ییز او مدني اعتراضونه پر تاوتریخوالي بدل کړل. نوموړي د بنسټیزو تاسیساتو، جوماتونو، ښوونځیو، عامه ځایونو او ملي شتمنیو پراخې ویجاړۍ ته په اشارې سره، د ۱۴۰۴ کال د مرغومي میاشت د «امریکايي ـ صهیونيستي توطیې» د عملي کېدو هڅه وبلله.

د ایران ولسمشر د قربانیانو له کورنیو سره د خواخوږۍ د څرګندولو ترڅنګ وویل، حکومت ځان د ولس د حقونو ساتنې ته ژمن بولي او د دغو پېښو د اصلي لاملونو او عاملینو د دقیقې څېړنې لپاره یې ځانګړو مسلکي ډلو ته دندې سپارلې، څو د تاوتریخوالي ریښې معلومې کړي او له‌منځه یې یوسي.

پزشکیان په ټینګار سره وویل: «اعتراض د هېوادوالو طبیعي حق دی» او زیاته یې کړه، چې حکومت به د خلکو غږ اوري. د هغه په خبره، د نیول شویو کسانو د دوسیو په ارزونه کې به پوره دقت، عدالت، انصاف او نرمښت په پام کې ونیول شي، څو د معترضینو، غولول شویو کسانو او د تاوتریخوالي او وینې تویولو د اصلي عاملینو ترمنځ روښانه توپیر وشي.

هغه همدارنګه زیاته کړه، حکومت او نظام ځان د دغو پېښو د ټولو زیانمنو شویو پر وړاندې مسوول ګڼي او د ولس په همکارۍ به، تر خپلې وسې پورې، د اوښتو زیانونو د جبران لپاره عملي ګامونه پورته کړي.

د ایران ولسمشر د خپلې وینا په پای کې ملي یووالی، ټولنیز پیوستون او د اسلامي جمهوریت د رهبر تر لارښوونې لاندې د درې‌ګونو قواوو همغږي د دې کړکېچ د تېرېدو بنسټ وباله او هیله یې وښوده، چې ایران به له دې ترخې تجربې څخه د عبرت په اخیستو، یو روښانه، ټینګ او باثباته راتلونکی جوړ کړي.

د ایران ولسمشر داسې مهال په دې هېواد کې د ۳ زره کسانو د وژل کېدو خبره کوي، چې د ایران انټرنشنل تر څنګ د یو شمېر نړیوالو رسنیو موندنو په ډاګه کړې، چې په وروستیو لاریونونو کې د ایراني ځواکونو له لوري شاوخوا ۱۵ زره کسان وژل شوي دي.

کرسټي نوم په خپله خوښه د وتلو پروګرام د یو کلن کېدو پر مهال د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۲مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې د ۲۰۲۵ کال له جنورۍ میاشتې راهیسې ۲ اعشاریه ۲ میلیونه غیرقانوني کډوالو په خپله خوښه امریکا پریښې ده.

نوموړې ویلي، چې د اوسنۍ ادارې د یو کلنې دورې په مناسبت حکومت پرېکړه کړې، څو د هغو کسانو لپاره چې په خپله خوښه له امریکا وځي ۲۶۰۰ ډالره امتیازات ورکړي.

د امریکا د کورني امنیت وزیرې خبرداری ورکړی، که غیرقانوني بهرنیان د حکومت له‌خوا له ورکول کېدونکو امتیازاتو ګټه وا نه‌خلي او په خپله خوښه له امریکا ونه‌وځي، نو امنیتي ځواکونه به یې ونیسي او په زور به یې له خپل هېواده وشړي.

سره له دې چې امریکا د هغو غیرقانوني کډوالو لپاره چې په خپله خوښه له امریکا وځي، ځیني مالي امتیازات هم اعلان کړي، خو لا هم ګڼ غیرقانوني کډوال له امریکا څخه وتلو ته زړه نه‌ښه کوي او د امریکا د کډوالو ادارې کارکوونکي بیا د یادو کسانو د موندلو او په زور له هېواده شړلو عملیات پیل کړي‌ دي.

ګوترېش د پنجشنبې په ورځ (د مرغومي ۲مه) په خپل یوه بیان کې وویل، په داسې حال کې چې په نړۍ کې جګړې، بې‌عدالتي، نابرابري او بې‌ثباتي ورځ تر بلې زیاتېږي، نړۍواله ټولنه نه‌شي کولای د ظلم، بې‌پروايۍ او د مجازاتو د نشتوالي ننداره وکړي. نوموړي زیاته کړه، نړۍ باید بنسټیزو اصولو ته ژمنه پاتې شي.

د ملګرو ملتونو سر منشي د روان کال لپاره درې بنسټیز اصول د نړۍوالو هڅو د ستنو په توګه یاد کړل. د هغه په وینا، لومړی اصل د ملګرو ملتونو د منشور بشپړه او رښتینې پلي کول دي؛ هغه منشور چې د نړۍوالو اړیکو، سولې، دوامدار پرمختګ او بشري حقونو بنسټ جوړوي. ګوترېش خبرداری ورکړ، چې د نړۍوالو قوانینو له پامه غورځول د نړۍ نظم کمزوری کوي.

د هغه په خبره، واک او شتمني د څو محدودو کسانو او سترو شرکتونو په لاس کې ده، چې دا کار نه یوازې نابرابري زیاتوي، بلکې انساني بنسټونه او ګډ ارزښتونه هم فاسدوي. ګوترېش په ځانګړي ډول د مصنوعي ځیرکتیا او الګوریتمونو په اړه خبرداری ورکړ او ټینګار یې وکړ، چې ټکنالوژي باید د انسان په خدمت کې وي، نه دا چې د بشر راتلونکی د محدودو اقتصادي ګټو قرباني شي.

د نوموړي په وینا، دویم اصل «له عدالت سره تړلې سوله» ده؛ داسې سوله چې پر بشري حقونو او نړۍوالو قوانینو ولاړه وي. هغه د جګړو، لوږې او بې‌ځایه کېدو له امله د میلیونونو انسانانو کړاو ته په اشارې وویل: «دا درد او رنځ نور دوام نه‌شي کولی».

د ملګرو ملتونو سر منشي همدارنګه د ښځو او نجونو د حقونو پر ملاتړ ټینګار وکړ او ویې ویل، چې په دې برخه کې هر ډول شاتګ د منلو وړ نه‌دی.

د ګوترېش په وینا، د ملګرو ملتونو په تاریخ کې د لومړي ځل لپاره، د رهبرۍ په لوړو کچو کې د ښځو او نارینه وو ترمنځ برابري رامنځته شوې او دا بهیر به دوام ولري.

نوموړي د ښځو او نجونو په اړه دغه عمومي څرګندونې په داسې حال کې دي، چې په افغانستان کې له نږدې پنځو کلونو راهیسې نجونې له شپږم ټولګي پورته د زده‌کړو د دوام اجازه نه‌لري او پر ښځو هم ګڼ او سخت بندیزونه لګول شوي دي.

انتونیو ګوترېش په خپلو خبرو کې زیاته کړه، چې «له طبیعت سره سوله» د نړۍوالې سولې لپاره بنسټیز شرط دی او خبرداری یې ورکړ، هغه نړۍ چې د اقلیمي ګډوډۍ ښکار وي، سوله‌ییزه کېدای نه‌شي. نوموړي د اقلیمي بدلونونو له امله د ځمکې، اوبو او خوړو پر سر د شخړو د زیاتېدو یادونه وکړه او ویې ویل، چې اقلیمي بې‌عدالتي دې ته لاره هواره کړې،‌ څو هغه هېوادونه او ولسونه چې لږ مسوولیت لري، تر ټولو لویه بیه پرې کړي.

د ملګرو ملتونو سر منشي همدارنګه نړۍ کې د نژادپالنې او مذهبي تعصب د زیاتېدو په اړه اندېښنه وښوده او ویې ویل، چې ټولنې د پاشل کېدو له ګواښ سره مخ دي. هغه ټینګار وکړ، چې یوازې غندنه بسنه نه‌کوي، بلکې نړۍواله ټولنه باید په فعاله توګه د داسې ټولنو د جوړولو لپاره کار وکړي، چې د متقابل درناوي او ګډو مدني ارزښتونو پر بنسټ ولاړه وي.

د انتونیو ګوترېش دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې ځينې هېوادونه نوموړی په خپلو چارو کې پر پاتې راتلو تورنوي او ځینې لا ادعا لري، چې ګوترېش د امریکا هر فرمایش ته غاړه ږدي او د یوې سوله‌ییزې نړۍ لپاره یې په کافي اندازه کار نه‌دی کړی.

له لسو زرو ډېر د دې سختدریځې وسله والې ډلې غړي له څو کلونو راهیسې د سوریې په شمال ختیځ کې په شاوخوا لسګونو زندانونو او توقیف کمپونو کې ساتل کېږي، چې ساتنه یې د کردانو په مشرۍ د سوریې دیموکراتیک ځواکونوپر غاړه ده.

د امریکا پوځ د سې شنبې په ورځ وویل چې ځواکونو یې ۱۵۰ د داعش بندیان له سوریې څخه عراق ته لېږدولي دي او ښايي په پای کې تر ۷۰۰۰ پورې بندیان له سوریې څخه وباسي.

امریکايي پوځ د زندانونو د امنیت په اړه اندېښنې یادې کړې، ځکه هلته زرګونه نورې ښځې او ماشومان هم ساتل کېږي چې له دې وسله والې ډلې سره اړیکه لري او دا اندېښنې د سوریې دیموکراتیک ځواکونو له پوځي شاتګونو وروسته زیاتې شوې دي.

یو امریکايي چارواکي د سې شنبې په ورځ رویټرز ته وویل چې شاوخوا ۲۰۰ ټیټ‌پوړي د داعش جنګیالي د سوریې د شدادي له زندان څخه تښتېدلي وو، خو د سوریې دولتي ځواکونو ډېری بېرته نیولي دي.

عراقي چارواکو وویل چې لومړي وزیر محمد شیاع السوداني د سې شنبې په ورځ د سوریې له ولسمشر احمد الشرع سره په ټیلیفوني خبرو کې عراق ته د داعش د بندیانو د لېږد موضوع یاده کړې او زیاته یې کړه چې دا لېږدونه د عراقي حکومت له رسمي غوښتنې وروسته ترسره کیږی.

د عراق د پوځ یوه ویاند تایید کړې چې عراق د داعش د ۱۵۰ بندیانو لومړۍ ډله ترلاسه کړې، چې پکې عراقیان او بهرنیان شامل دي او ویې ویل چې د راتلونکو لېږدونو شمېر به په امنیتي او میداني ارزونو پورې تړلی وي. نوموړي بندیان د ډلې لوړپوړي کسان وبلل.

د عراق عالي عدلي شورا په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې کله بندیان عراقي لوري ته وسپارل شي او ځانګړو اصلاحي تاسیساتو ته ولېږدول شي، نو عراقي محکمې به د عراق د اساسي قانون او جزايي قوانینو پر بنسټ د هغوی پر ضد «لازم قانوني اقدامات» وکړي.