فضل‌الرحمان: موږ د ژوند لپاره طالبانو ته باج ورکوو خو حکومت د غزې د سولې خبرې کوي

د یادې محکمې له‌خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې دغه سزاوې د شنبې، یکشنبې، دوشنبې، سې شنبې او چارشنبې په ورځو کې د هېواد په څو ولایتونو کې تطبیق شوې دي.

د خبرپاڼې له مخې، د شنبې، یکشنبې او چارشنبې په ورځو په کابل کې اته کسانو ته په دُرو د وهلو سزا ورکړل شوې ده. همداراز، د دوشنبې په ورځ فاریاب ولایت کې درې تنه، د سې شنبې په ورځ په ننګرهار ولایت کې ۱۶تنه او په همدې ورځ په بلخ ولایت کې درې کسان په دُرو وهل شوي دي. سربېره پر دې، د چارشنبې په ورځ په هرات ولایت کې هم درې تنه په بدني سزا محکوم شوي دي.

د طالبانو ستره محکمه وایي، چې یاد کسان په غلاوو او هغه څه چې دوی یې «اخلاقي فساد» بولي، تورن وو. د خبرپاڼې له مخې، دغو کسانو ته د بند ترڅنګ له ۱۰څخه تر ۳۹دُرو پورې سزاوې ټاکل شوې وې.

طالبان په داسې حال کې بدني سزاوې عملي کوي، چې د بشري حقونو نړیوال بنسټونه او د ملګرو ملتونو ادارې دا ډول سزاوې د نړیوالو بشري حقونو له اصولو سره په ټکر کې بولي او له طالبانو یې د بندولو غوښتنه کړې ده. خو طالبانو تر اوسه د دغو نیوکو پر وړاندې خپل دریځ نه دی بدل کړی او ټینګار کوي چې دا سزاوې د هغوی د قضايي نظام برخه ده.

د ازبکستان رسنیو د پنجشنبې په ورځ، د سلواغې پر دویمه خبر ورکړ، چې د سرخان دریا د ولایتي ګمرک مشر عزت‌الله ګولوموف د افغانستان د سرو زرو د کانونو د یوې کمپنۍ له اجرایوي غړو سره کتلي، چې د خامو توکو د ګمرکي پروسس د شرایطو او ګټو په اړه خبرې وکړي.

ازبک چارواکو ویلي چې دا نوښت به د ولایت صنعتي ظرفیت لوړ کړي، د ګاڼو صنعت ته به وده ورکړي او د صادراتو حجم به ورسره پراخ شي.

د کاز اینفارم اژانس د رپوټ له مخې، په لومړني پړاو کې ۲۰ کیلو ګرامه اومه سره زر، چې ارزښت یې ۲،۹ میلیونه ډالره دی، د پروسس لپاره ځانګړي شوي دي.

د پروژې له لارې به اومه توکي نیمه تیارې شوې ګاڼې شي او د لوړ ارزښت لرونکو توکو په توګه به صادریږي.

ازبک چارواکو ویلي، چې دا پروژه د پانګونې جذابیت لوړوي، ګمرکي چارې ساده کوي او سیمه لا ارزښتناکه کوي.

مخکې خبر ورکړل شوی و چې د متحده عربي اماراتو او ازبکستان حکومتونو د ازبکستان د کان کیندنې سکتور د پرمختګ لپاره د تفاهم یادښت لاسلیک کړی و.

د کابل-کندهار او کندهار هرات پر لویه لار په واورو کې بند مساپرو د پنجشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې د سړې هوا له کبله په موټرو کې ښځې، ماشومان، سپين ږېري او ناروغان له سخت حالت سره مخ دي او بېړنیو مرستو ته اړتیا لري.

سردار ولي چې له کابل څخه کندهار ته په مساپر وړونکي موټر کې د لسګونه نورو کسانو سره سفر کوي؛ غزني ته نږدې په یوه سیمه کې د درنې واورې له کبله بند پاتې دی. نوموړي افغانستان انټرنشنل - پښتو ویلي: «له کابل څخه چې مې حرکت کاوه واوره زیاته نه وه، سړکونه اېله وه، خو په دوو ساعتونو کې دومره تېزه شوه چې عمومي‌سړک یې بند کړ او د موټرو تګ یې ستونزمن کړ».

نوموړي‌ دا هم ویلي: «په موټر کې ښځې او ماشومان وارخطا دي، د خورک، څښاک او اړتیا وړ شیان کم دي، نږدې نه هوټلونه او نه هم دوکانونه معلومېږي».

په کندهار کې د یوه خصوصي ترانسپورټي شرکت مسوول هم د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، چې پر لویو لارو ګڼ مساپر وړونکي موټرونه بند پاتې دي او د لارې د خلاصېدو ډاډ ورکړل شوی.

د هغه په وینا؛ موټر چلوونکو ته په دوامداره توګه د احتياط، پرله‌پسې اړیکو نیولو او تعقیب سپارښتنې کوي. مساپر وېره لري، که دغه حالت همداسې دوام وکړي؛ نو د خوراکي توکو او اړينو خدماتو رسونه به هم له جدي ستونزو سره مخ شي.

د سالنګونو په ګډون په ګڼو نورو ولایتونو بامیان، دایکنډي، خوست، پکتیا، پکتیکا، کندهار، هلمند، فراه، غور، هرات او بامیان کې هم واروې ورېدلې او په ځينو سیمو کې یې د مالي‌ زیان تر څنګ ځاني زیان هم اړولی.

د کندهار په ډنډ ولسوالۍ کې د تېز باد او ورښت له امله د یو کور د چت پرېوتو په پېښه کې ۶ ماشومان مړه شوي دي. د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت هم د سالنګونو په ګډون د یو شمېر لویو لارو د بندېدو خبر ورکړی.

دغه وزارت له خلکو غوښتي، چې د دوی د خبرتیا او د لارې خلاصېدو د ډاډ ترلاسه کولو پرته دې پر دغه لارو له سفر کولو ډډه وکړي. د طالبانو د ټولګټو وزارت ویاند محمد اشرف حق شناس هم مني، چې د زیاتې واورې له امله په لویو لارو کې ګڼ مساپر بند پاتې دي.

نوموړي ویلي، چې د هرات د سیمه‌ییزو طالب چارواکو سره په همغږۍ او هڅو یې د کندهار-هرات او هرات- اسلام‌کلا په لارو کې په واورو کې بند پاتې سلګونه مساپر وړونکي او بار وړونکي موټرونه ژغورلي دي.

د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۳مه) ویلي، چې په شمالي سالنګ کې د واروې ضخامت له ۴مترو تر ۶۰ سانتي‌مترو او په سوېلي سالنګ کې تر ۲مترو او ۶۸ ثانتي مترو پورې رسېږي.

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې په بامیان کې د واورې ورښت لا هم دوام لري او د همدې ولایت د بامیان-یکاولنګ، بامیان- پروان شبیر کوتل، ورس ولسوالۍ ته تللې لار، قوناق کوتل، اقرباط کوتل او یوشمېر نورو ولسوالیو ته تللې لارې د تګ راتګ لپاره تړل شوې دي.

طالبانو زیاته کړې، چې د دایکنډي ولایت د خدیر کوتل، قوناق کوتل، کومي کوتل، د لوران استرلي کوتل او ځینې لارې د لنډمهال لپاره تړلې دي. د طالبانو دغه وزارت د غزني د ناور، اجرستان، مالستان او جاغوري ولسوالیو د لارو بندېدو خبر هم ورکړی.

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د ولایتونو، ولسوالیو او لویو سړکونو د خلاصولو لپاره کاري ډلې په سیمو کې په کار بوختې دي او د لارې د خلاصون لپاره یې یو شمېر شرکتونو ته قراردادونه هم ورکړي دي.

طالبانو له خلکو غوښتي، چې د لارې د خلاصون په اړه تر خبرتیا او ډاډ ترلاسه کولو پرته دې له سفر کولو ډډه وکړي. دوی خلکو ته سپارښتنه کړې، چې د سفر پرمهال د ځان ساتنې تدابیر زیات کړي.

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ دغه کسان چې د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې نیول شوي وو او د دغه هېواد په زندانونو کې له یوې ورځې تر دوو میاشتو پورې بندیان وو، تر خوشې کېدو وروسته د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

په خبرپاڼه کې د دغه کسانو د جرمونو په اړه څه نه‌دي ویل شوي؛ خو په پاکستان کې افغانان تر ډېره په دغه هېواد کې د اوسېدو قانوني اسنادو نه لرلو له امله د پولیسو له‌خوا نیول کېږي. په تېرو وروستیو کې دغه لړۍ د خیبرپښتونخوا ایالت ته هم غځېدلې ده.
په پېښور کې مېشت افغان کډوال وایي، چې د پولیسو له وېرې له کوره بهر نه‌شي وتلای او که پولیس یې ونیسي؛ نو بېرته یې په جبري توګه افغانستان ته ستنوي.

له هغه راهیسې چې له طالبانو سره د اسلام‌اباد اړیکې ترېنګلې شوې؛ پاکستان د پلازمېنې په ګډون په یوشمېر ښارونو کې د افغان کډوالو پرضد عملیاتو ته زور ورکړی. په تېرو وروستیو کې پاکستاني پولیسو د افغانانو د نیولو لپاره ان د دوی د کورونو دروازې هم ماتې کړې دي.