د ایران پاڅون؛ ولسمشر پزشکیان وروستیو لاریونونو کې د ۳ زره کسانو وژنه تایید کړه

کرسټي نوم په خپله خوښه د وتلو پروګرام د یو کلن کېدو پر مهال د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۲مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې د ۲۰۲۵ کال له جنورۍ میاشتې راهیسې ۲ اعشاریه ۲ میلیونه غیرقانوني کډوالو په خپله خوښه امریکا پریښې ده.

نوموړې ویلي، چې د اوسنۍ ادارې د یو کلنې دورې په مناسبت حکومت پرېکړه کړې، څو د هغو کسانو لپاره چې په خپله خوښه له امریکا وځي ۲۶۰۰ ډالره امتیازات ورکړي.

د امریکا د کورني امنیت وزیرې خبرداری ورکړی، که غیرقانوني بهرنیان د حکومت له‌خوا له ورکول کېدونکو امتیازاتو ګټه وا نه‌خلي او په خپله خوښه له امریکا ونه‌وځي، نو امنیتي ځواکونه به یې ونیسي او په زور به یې له خپل هېواده وشړي.

سره له دې چې امریکا د هغو غیرقانوني کډوالو لپاره چې په خپله خوښه له امریکا وځي، ځیني مالي امتیازات هم اعلان کړي، خو لا هم ګڼ غیرقانوني کډوال له امریکا څخه وتلو ته زړه نه‌ښه کوي او د امریکا د کډوالو ادارې کارکوونکي بیا د یادو کسانو د موندلو او په زور له هېواده شړلو عملیات پیل کړي‌ دي.

ګوترېش د پنجشنبې په ورځ (د مرغومي ۲مه) په خپل یوه بیان کې وویل، په داسې حال کې چې په نړۍ کې جګړې، بې‌عدالتي، نابرابري او بې‌ثباتي ورځ تر بلې زیاتېږي، نړۍواله ټولنه نه‌شي کولای د ظلم، بې‌پروايۍ او د مجازاتو د نشتوالي ننداره وکړي. نوموړي زیاته کړه، نړۍ باید بنسټیزو اصولو ته ژمنه پاتې شي.

د ملګرو ملتونو سر منشي د روان کال لپاره درې بنسټیز اصول د نړۍوالو هڅو د ستنو په توګه یاد کړل. د هغه په وینا، لومړی اصل د ملګرو ملتونو د منشور بشپړه او رښتینې پلي کول دي؛ هغه منشور چې د نړۍوالو اړیکو، سولې، دوامدار پرمختګ او بشري حقونو بنسټ جوړوي. ګوترېش خبرداری ورکړ، چې د نړۍوالو قوانینو له پامه غورځول د نړۍ نظم کمزوری کوي.

د هغه په خبره، واک او شتمني د څو محدودو کسانو او سترو شرکتونو په لاس کې ده، چې دا کار نه یوازې نابرابري زیاتوي، بلکې انساني بنسټونه او ګډ ارزښتونه هم فاسدوي. ګوترېش په ځانګړي ډول د مصنوعي ځیرکتیا او الګوریتمونو په اړه خبرداری ورکړ او ټینګار یې وکړ، چې ټکنالوژي باید د انسان په خدمت کې وي، نه دا چې د بشر راتلونکی د محدودو اقتصادي ګټو قرباني شي.

د نوموړي په وینا، دویم اصل «له عدالت سره تړلې سوله» ده؛ داسې سوله چې پر بشري حقونو او نړۍوالو قوانینو ولاړه وي. هغه د جګړو، لوږې او بې‌ځایه کېدو له امله د میلیونونو انسانانو کړاو ته په اشارې وویل: «دا درد او رنځ نور دوام نه‌شي کولی».

د ملګرو ملتونو سر منشي همدارنګه د ښځو او نجونو د حقونو پر ملاتړ ټینګار وکړ او ویې ویل، چې په دې برخه کې هر ډول شاتګ د منلو وړ نه‌دی.

د ګوترېش په وینا، د ملګرو ملتونو په تاریخ کې د لومړي ځل لپاره، د رهبرۍ په لوړو کچو کې د ښځو او نارینه وو ترمنځ برابري رامنځته شوې او دا بهیر به دوام ولري.

نوموړي د ښځو او نجونو په اړه دغه عمومي څرګندونې په داسې حال کې دي، چې په افغانستان کې له نږدې پنځو کلونو راهیسې نجونې له شپږم ټولګي پورته د زده‌کړو د دوام اجازه نه‌لري او پر ښځو هم ګڼ او سخت بندیزونه لګول شوي دي.

انتونیو ګوترېش په خپلو خبرو کې زیاته کړه، چې «له طبیعت سره سوله» د نړۍوالې سولې لپاره بنسټیز شرط دی او خبرداری یې ورکړ، هغه نړۍ چې د اقلیمي ګډوډۍ ښکار وي، سوله‌ییزه کېدای نه‌شي. نوموړي د اقلیمي بدلونونو له امله د ځمکې، اوبو او خوړو پر سر د شخړو د زیاتېدو یادونه وکړه او ویې ویل، چې اقلیمي بې‌عدالتي دې ته لاره هواره کړې،‌ څو هغه هېوادونه او ولسونه چې لږ مسوولیت لري، تر ټولو لویه بیه پرې کړي.

د ملګرو ملتونو سر منشي همدارنګه نړۍ کې د نژادپالنې او مذهبي تعصب د زیاتېدو په اړه اندېښنه وښوده او ویې ویل، چې ټولنې د پاشل کېدو له ګواښ سره مخ دي. هغه ټینګار وکړ، چې یوازې غندنه بسنه نه‌کوي، بلکې نړۍواله ټولنه باید په فعاله توګه د داسې ټولنو د جوړولو لپاره کار وکړي، چې د متقابل درناوي او ګډو مدني ارزښتونو پر بنسټ ولاړه وي.

د انتونیو ګوترېش دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې ځينې هېوادونه نوموړی په خپلو چارو کې پر پاتې راتلو تورنوي او ځینې لا ادعا لري، چې ګوترېش د امریکا هر فرمایش ته غاړه ږدي او د یوې سوله‌ییزې نړۍ لپاره یې په کافي اندازه کار نه‌دی کړی.

له لسو زرو ډېر د دې سختدریځې وسله والې ډلې غړي له څو کلونو راهیسې د سوریې په شمال ختیځ کې په شاوخوا لسګونو زندانونو او توقیف کمپونو کې ساتل کېږي، چې ساتنه یې د کردانو په مشرۍ د سوریې دیموکراتیک ځواکونوپر غاړه ده.

د امریکا پوځ د سې شنبې په ورځ وویل چې ځواکونو یې ۱۵۰ د داعش بندیان له سوریې څخه عراق ته لېږدولي دي او ښايي په پای کې تر ۷۰۰۰ پورې بندیان له سوریې څخه وباسي.

امریکايي پوځ د زندانونو د امنیت په اړه اندېښنې یادې کړې، ځکه هلته زرګونه نورې ښځې او ماشومان هم ساتل کېږي چې له دې وسله والې ډلې سره اړیکه لري او دا اندېښنې د سوریې دیموکراتیک ځواکونو له پوځي شاتګونو وروسته زیاتې شوې دي.

یو امریکايي چارواکي د سې شنبې په ورځ رویټرز ته وویل چې شاوخوا ۲۰۰ ټیټ‌پوړي د داعش جنګیالي د سوریې د شدادي له زندان څخه تښتېدلي وو، خو د سوریې دولتي ځواکونو ډېری بېرته نیولي دي.

عراقي چارواکو وویل چې لومړي وزیر محمد شیاع السوداني د سې شنبې په ورځ د سوریې له ولسمشر احمد الشرع سره په ټیلیفوني خبرو کې عراق ته د داعش د بندیانو د لېږد موضوع یاده کړې او زیاته یې کړه چې دا لېږدونه د عراقي حکومت له رسمي غوښتنې وروسته ترسره کیږی.

د عراق د پوځ یوه ویاند تایید کړې چې عراق د داعش د ۱۵۰ بندیانو لومړۍ ډله ترلاسه کړې، چې پکې عراقیان او بهرنیان شامل دي او ویې ویل چې د راتلونکو لېږدونو شمېر به په امنیتي او میداني ارزونو پورې تړلی وي. نوموړي بندیان د ډلې لوړپوړي کسان وبلل.

د عراق عالي عدلي شورا په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې کله بندیان عراقي لوري ته وسپارل شي او ځانګړو اصلاحي تاسیساتو ته ولېږدول شي، نو عراقي محکمې به د عراق د اساسي قانون او جزايي قوانینو پر بنسټ د هغوی پر ضد «لازم قانوني اقدامات» وکړي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت نن د پنجشنبې په ورځ پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي: «په جرمني کې د هر ډول جاسوسۍ فعالیت د زغم وړ نه دی، په ځانګړي ډول هغه مهال چې دا کار تر ډیپلوماټیک پوښښ لاندې وشي.»

تر دې دمه په برلین کې د روسیې سفارت د دغه ډیپلومات د شړلو په اړه کوم رسمي غبرګون نه دی ښودلی. همدارنګه، د جرمني د بهرنیو چارو وزارت هم د یاد روسي ډیپلومات د هویت په اړه نور جزئیات نه دي ورکړي.

په همدې حال کې، د جرمني رسنیو راپور ورکړی چې د چارشنبې په ورځ یو جرمن-اوکرایني وګړی له دې قضیې سره د تړاو په شک نیول شوی دی.

د جرمني څارنوالانو ویلي چې دغه کس لږ تر لږه د ۲۰۲۳ کال له نومبر میاشتې راهیسې د روسیې په سفارت کې له استخباراتي کارکوونکي سره په اړیکه کې و.

سنټکام په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د دغه ماموریت موخه دا ده چې ډاډ ترلاسه شي، د داعش اړوند زندانیان په خوندي توقیف ځایونو کې ساتل کیږي او د هر ډول احتمالي تېښتې مخه یې ونیول شي.

د دغه بهیر په لومړي پړاو کې، ۱۵۰د داعش وسله وال له سوریې څخه عراق ته ولېږدول شول. یاد کسان تر دې مخکې د سوریې په حسکه ولایت کې په یوه توقیف خونه کې ساتل کېدل.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ د معلوماتو له مخې، ښايي په ټولیز ډول تر ۷زره پورې د داعش زندانیان له سوریې څخه د عراق تر کنټرول لاندې توقیف ځایونو ته ولېږدول شي.

د سنټکام قوماندان سمندرمشر برډ کوپر ویلي: «موږ دا ماموریت د عراق د حکومت په ګډون، له خپلو سیمه‌ییزو شریکانو سره په نږدې همغږۍ پر مخ وړو.»

نوموړي ټینګار کړی چې د داعش د زندانیانو منظم او خوندي لېږد د دې لپاره حیاتي ارزښت لري، چې د هر ډول تېښتې مخه یې ونیول شي، ځکه د دوی تېښته د متحده ایالاتو او د سیمې امنیت ته مستقیم ګواښ پېښولای شي.

دا په داسې حال کې ده چې د امریکایي ځواکونو د مرکزي قوماندانۍ (سنټکام) د شمېرو له مخې، امریکايي ځواکونو یوازې په ۲۰۲۵کال کې د داعش له ۳۰۰څخه زیات غړي نیولي او له ۲۰څخه ډېر نور یې له منځه وړي دي.