د ترکیې په دوو ښارونو کې ۷ افغان پناه غوښتونکي نیول شوي

په یادې ولسوالۍ کې د پولیسو مشر بېدار بخش افغان کډوالو ته څرګنده کړې، چې دا د بېرته ستنېدو لپاره د افغان کډوالو وروستی فرصت دی او له هغې وروسته به د بې‌اسناده افغان کډوالو پرضد د پاکستان حکومت پالیسۍ له مخې چلند وشي.

هغه ټینګار کړی، چې دغه کډوال د ویزو ترلاسه کولو وروسته بېرته پاکستان ته سفر کولای شي.

له بل پلوه د خیبر پښتونخوا د کورنیو او قبایلي چارو وزارت خبر ورکړی، چې تر دې دمه یوازې له دغه ایالت څخه ۹۸۸زره او ۸۱۲ افغانان بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي. د یاد وزارت په وینا؛ دغه کډوال د بې‌اسناده کډوالو د بېرته ستنېدو په اړه د پاکستان حکومت تر اعلان وروسته افغانستان ته ستانه شوي دی.

د ورکړل شویو شمېرو له مخې؛ د بېرته ستنو شویو کسانو له ډلې ۲۳۰زره او ۴۷۰کسان د «پي او ار» کارت لرونکي، ۷۱زره او ۵۷۰ کسان د افغانستان د پېژندپاڼو لرونکي او ۶۸۶زره او ۷۷۲ نور بیا بې‌اسناده افغانان دي.

د سویډن د کډوالۍ وزیر یوهان فورسل ویلي، که څه هم اروپايي ټولنه نه‌غواړي په دې برخه کې له طالبانو سره په رسمي ډول خبرې او سیاسي هوکړه وکړي، ځکه دا کار دې ډلې ته یو ډول مشروعیت ورکوي، خو د تخنیکي کچې په چوکاټ کې باید غړي هېوادونه د تذکرې او پاسپورټ د صادرولو پر میکانېزم سره سلا شي، څو د افغان پناه غوښتونکو د اېستلو بهیر چټک شي.

فورسل د قبرس په ټاپو کې د اروپايي ټولنې د عدلیې او کورنیو چارو د وزیرانو د غیر رسمي غونډې په څنډه کې اسوشېتد پرېس خبري اژانس ته وویل: «د افغان پناه غوښتونکو اېستل زموږ لپاره یوه ستره اندېښنه ده، ځکه موږ ګڼې داسې پېښې لیدلي چې افغان وګړو په سویډن کې جرمونه کوي، خو د هغوی اېستل نږدې ناشوني دي».

هغه زیاته کړه، چې دا تګلاره د سوریې د کډوالو پر وړاندې هم عملي کېږي، خو افغان کډوال د سویډن د حکومت په لومړیتوب کې ځای لري.

د سفارتونو د نه‌پېژندنې ستونزه

د سویډن د کډوالۍ وزیر یوهان فورسل په وینا، په بهر کې مېشت افغانان نه‌شي کولای د افغانستان تذکره او یا پاسپورټ ترلاسه کړي، ځکه په اروپا کې د افغانستان ډېری سفارتونه د طالبانو له لوري نه‌دي منل شوي.

د سویډن د کډوالۍ وزیر وویل، چې په دې وروستیو کې په کابل کې د اروپايي ټولنې استازولۍ د طالبانو له چارواکو سره په اروپايي هېوادونو کې مېشتو افغانانو ته د تذکرې او پاسپورټ د ورکړې په اړه خبرې کړې دي. نوموړي دا چاره «یو ډېر مثبت لومړنی ګام» وباله.

هغه زیاته کړه، اروپايي هېوادونه په دې برخه کې یو موټی دي، څو د رد شویو یا په جرمونو کې د ښکېلو افغان پناه غوښتونکو د اېستلو بهیر نور هم ګړندی کړي. فورسل همدارنګه وویل، چې د افغان پناه غوښتونکو له نیمایي څخه د ډېرو کسانو غوښتنلیکونه به رد شي او «هغوی باید بېرته خپل هېواد ته ستانه شي».

اسوشېتد پرېس لیکلي، د اروپايي ټولنې د کورنیو چارو او کډوالۍ کمېسار مګنوس برونر هم تایید کړې، چې د دغې ټولنې غړي هېوادونه په تخنیکي کچه له طالبانو سره خبرې روانې کړي، څو د رد شویو پناه غوښتونکو د ستنېدو بهیر اسانه کړي.

د دغه کېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپين بولدک، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

په راپور کې راغلي، د تورخم له لارې ۳۱۴ کورنې چې د غړو شمېر یې ۱۷۲۸، د سپين بولدک له لارې ۲۴ کورنۍ، د اسلام کلا له لارې ۱۵، د بهرامچې له لارې ۱۴ او د ورېښمو پله له لارې ۱۳ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي.

په خبرپانه کې ویل شوي، چې د دغه کورنیو سره یې د نغدي مرستو ترڅنګ د روغتیا، مخابراتو، ترانسپورټ او نورو برخو کې مرستې کړې او خپلو مېنو ته یې لېږدولې دي. د دوشنبې په ورځ هم له دغه هېوادونو څخه ۳۴۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۷۶۱ کسانو ته رسېده؛ ستنې شوې وې.

له پاکستان او ایران نه د افغان کډوالو د ستنېدو لړۍ لاهم دوام لري او هره ورځ لسګونه کډوال افغانستان ته ستنېږي؛ خو ستانه شوي کډوال په سوړ ژمي کې د مرستو، امکاناتو او پاملرنې غوښتنه کوي.

په کندوز کې د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو رییس مولوي عبدالولي محمدي ویلي، راستنېدونکو کورنیو سره د بېړنیو اړتیاوو پوره کولو لپاره نغدي مرستې شوې دي. نوموړي زیاته کړې، د دوی له‌خوا د کندوز صنعتکارانو او سوداګرو سره یوځای یوه ځانګړې کمېټه جوړه شوې وه چې شاوخوا ۵۰زره ډالر یې راټول او پر ستنېدونکو کورنیو یې ووېشلې.

خو د ستنېدونکو کډوالو یو شمېر استازي وايي، که څه هم دغه مرستې د هغوی لپاره ګټورې دي؛ خو د ژوند د اړتیاوو بشپړولو لپاره کافي نه‌دي او ډېری کورنۍ د نورو اوږدمهاله مرستو په تمه دي.

دوی وایي، د ژوند لپاره باید اړینې مرستې او کورنیو لپاره دې د ځمکو د وېش لړۍ پیل شي.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۴۱۰ کورنۍ د تورخم له لارې، ۵۳کورنۍ د سپین بولدک له لارې،۱۷ کورنۍ د ورېښمو پله له لارې، ۸ کورنۍ د بهرامچې له لارې او ۳کورنۍ د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته جبري ستنې شوې دي.

دا په داسې حال کې ده چې تازه د خېبر پښتونخوا چارواکو ویلي چې له دیر څخه تر ۱۰ زره زیات افغانان افغانستان ته جبري ستانه شوي دي.

د پاکستان حکومت له وړاندې په وار وار اعلان کړی، چې ټول هغه افغانان چې قانوني اسناد نه لري، په پاکستان کې د اوسېدو اجازه نه لري او باید افغانستان ته ستانه شي.