د خیبرپښتونخوا په کوهاټ کې له مېشتو افغان کډوالو افغانستان ته د بېرته ستنېدو غوښتنه شوې

حمدالله فطرت وايي، چې دوی له هیچا سره ترینګلې اړیکې نه غواړي او په وروستیو میاشتو کې د ستونزو جوړېدو مسوول په خپله پاکستان دی. د نوموړي په خبره؛ د پاکستان او افغانستان د لارو بندېدو او پر کډوالو د فشارونو زیاتول د اصولو او ټولو نړۍوالو نورمونو خلاف کړنې دي.

هغه زیاته کړې: «موږ هیڅکله هم د دواړو هېوادونو ترمنځ مشکل نه‌دی غوښتی، تجاوز هم پاکستان کړی او لارې هم د دوی له‌خوا تړل شوې دا د دوی خپل مسوولیت دی». پر ډیورنډ کرښه د طالبانو او پاکستان ترمنځ تر سختو نښتو، اوربند او مذاکراتو وروسته دواړه خواوې یو بل د ستونزو لامل ګڼي.

پاکستان له افغان طالبانو د ټي‌ټي‌پي د بریدونو او فعالیت پر وړاندې د همکارۍ غوښتنه کوي؛ خو طالبان په افغانستان کې د ټي‌ټي‌پي حضور ردوي او په پاکستان کې ناامنۍ د هغوی کورنۍ مسله ګڼي.

د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګریزه راکړه ورکړه او تګ راتګ بند شوی، طالبانو له پاکستان سره د لارو تر تړل پاتې کېدو وروسته د هند او ګاونډيو هېوادونو سره سوداګریزې اړیکې پراخې کړې او له سوداګرو یې هم غوښتي، چې له پاکستان سره خپلې سوداګریزې معاملې راټولې کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو تر کنټرول لاندې د هواپوهنې ادارې په یوې بلې جلا خبرپاڼه کې ویلي، چې نن په ۱۰ ولایتونو کې د درنې واورې، باران، تالندې برېښنا او تېزو سېلیو اټکل شوی دی.

دغې ادارې د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه وړاندوینه د سالنګونو په ګډون د بدخشان، نورستان، پنجشېر، کونړ، لغمان، کاپیسا، ننګرهار، لوګر، پکتیا او خوست ولایتونو لپاره شوې ده.
د خبرپاڼې له مخې، د سالنګونو په ګډون په بېلابېلو سیمو کې د باران کچه ( له ۱۰ تر ۲۵) ملي مترو او د واورې هغې بیا له (۱۰ څخه تر ۴۰) سانتي مترو پورې اټکل شوې ده.
خبرپاڼه کاږي، د سالنګونو په ګډون په مرکزي او سویل ختیځو ولایتونو کې د تېزو بادونو او سېلیو اټکل هم شوی، چې په بېلابېلو برخو کې یې د چټکوالي کچه په یوه ساعت کې (له ۵۰ تر ۸۵ کیلو مټرو) اټکل شوې ده.

له بل پلوه د طالبانو تر واک لاندې له پېښو سره د مبارزې او چمتووالي ادارې ویلي، چې په پروان، بامیان، میدان وردګ، کندهار، جوزجان، نورستان او فاریاب ولایتونو کې د درنو واورو او بارانونو له امله ۱۳ کسان مړه او پنځه نور ټپیان شوي دي.

په نورستان کې د طالبانو د ټولګټو چارو رییس احمدنبي عادل جمعه (د سلواغې ۳مه) ویلي، چې د لارو د خلاصون لپاره کار روان دی او تر دې مهاله یې تر چتراس پورې لاره له واورو پاکه کړې.

نوموړي ویلي، چې واوره لاهم ورېږي او د ګواښونو له امله یې د پاک کارۍ چارې تر سبا پورې ځنډولې دي. عادل ډاډ ورکړی، چې ژر به دغه لار د تګ راتګ لپاره خلاصه شي.

په هرات کې د طالبانو د والي ویاند هم د یوې خبرتیا په خپرولو سره ویلي، چې بېګاه شپه هم (پنجشنبه د سلواغې ۲مه) د سختې یخنۍ او کنګل له امله د هرات- کندهار د لویې لارې په اوږدو کې د «بند شابید» په سیمه کې لاره د ټرافیکو پرمخ تړلې وه. دا په داسې حال کې ده، چې د تېرې شپې درنو واور له امله د غزني، پکتیا، هرات او سالنګونو په ګډون په یو شمېر نورو ولایتونو کې د ولسوالیو لارې هم د تګ راتګ لپاره تړل شوې دي.

د پاکستان جیونیوز رسنۍ جمعه (د سلواغې ۳مه) په یوه راپور کې ویلي، چې د کراچۍ ښار ګل پلازې ته څېرمه د لادرکه شویو کسانو د کورنیو او خپلوانو له لوري لاریونونه پيل شوي دي. د قربانیانو کورنۍ د حکومت له لوري د ژغورنې او پلټنې پر عملیاتو نیوکه کوي او وايي، چې د اورلګېدنې له پېښې ۶ ورځې تېرېږي؛ خو لا هم ۷۷ کسان تري تم دي.

د ژغورنې ډلې بیا وایي، د سوځېدلې ودانۍ د نړېدو له وېرې ماشینري د لنډمهال لپاره درول شوې او په نړېدلو برخو کې د تري تم شویو کسانو پلټنه ستونزمنه شوې ده. خو د پاکستان حکومت وایي، د تري تم شویو کسانو د موندلو هڅې یې چټکې کړې دي. په ګل پلازه کې دغه اورلګېدنه د تېرې شنبې په شپه رامنځ ته شوې وه.

د پاکستان حکومت ویلي، چې د پېښې اړوند یې د عیني شاهدانو او اغېزمنو کسانو د څرګندونو پر بنسټ لومړنی راپور چمتو کړی. په راپور کې راغلي: « په ګل پلازه کې اور د مصنوعي ګلونو په یوې هټۍ کې د ماشومانو د لوبېدو پر مهال بل شوی و. ښایي ماشومانو په دغه هټۍ کې له اورلګېد یا هم لایټر سره لوبې کولې، چې له امله یې په دغه هټۍ کې اور بل شوی او وروسته بیا د برېښنا مزو ته رسېدلی».

د سویډن د کډوالۍ وزیر یوهان فورسل ویلي، که څه هم اروپايي ټولنه نه‌غواړي په دې برخه کې له طالبانو سره په رسمي ډول خبرې او سیاسي هوکړه وکړي، ځکه دا کار دې ډلې ته یو ډول مشروعیت ورکوي، خو د تخنیکي کچې په چوکاټ کې باید غړي هېوادونه د تذکرې او پاسپورټ د صادرولو پر میکانېزم سره سلا شي، څو د افغان پناه غوښتونکو د اېستلو بهیر چټک شي.

فورسل د قبرس په ټاپو کې د اروپايي ټولنې د عدلیې او کورنیو چارو د وزیرانو د غیر رسمي غونډې په څنډه کې اسوشېتد پرېس خبري اژانس ته وویل: «د افغان پناه غوښتونکو اېستل زموږ لپاره یوه ستره اندېښنه ده، ځکه موږ ګڼې داسې پېښې لیدلي چې افغان وګړو په سویډن کې جرمونه کوي، خو د هغوی اېستل نږدې ناشوني دي».

هغه زیاته کړه، چې دا تګلاره د سوریې د کډوالو پر وړاندې هم عملي کېږي، خو افغان کډوال د سویډن د حکومت په لومړیتوب کې ځای لري.

د سفارتونو د نه‌پېژندنې ستونزه

د سویډن د کډوالۍ وزیر یوهان فورسل په وینا، په بهر کې مېشت افغانان نه‌شي کولای د افغانستان تذکره او یا پاسپورټ ترلاسه کړي، ځکه په اروپا کې د افغانستان ډېری سفارتونه د طالبانو له لوري نه‌دي منل شوي.

د سویډن د کډوالۍ وزیر وویل، چې په دې وروستیو کې په کابل کې د اروپايي ټولنې استازولۍ د طالبانو له چارواکو سره په اروپايي هېوادونو کې مېشتو افغانانو ته د تذکرې او پاسپورټ د ورکړې په اړه خبرې کړې دي. نوموړي دا چاره «یو ډېر مثبت لومړنی ګام» وباله.

هغه زیاته کړه، اروپايي هېوادونه په دې برخه کې یو موټی دي، څو د رد شویو یا په جرمونو کې د ښکېلو افغان پناه غوښتونکو د اېستلو بهیر نور هم ګړندی کړي. فورسل همدارنګه وویل، چې د افغان پناه غوښتونکو له نیمایي څخه د ډېرو کسانو غوښتنلیکونه به رد شي او «هغوی باید بېرته خپل هېواد ته ستانه شي».

اسوشېتد پرېس لیکلي، د اروپايي ټولنې د کورنیو چارو او کډوالۍ کمېسار مګنوس برونر هم تایید کړې، چې د دغې ټولنې غړي هېوادونه په تخنیکي کچه له طالبانو سره خبرې روانې کړي، څو د رد شویو پناه غوښتونکو د ستنېدو بهیر اسانه کړي.