یونېسف: سختې واورې د افغانستان په ختیځ کې د زلزله ځپلو ماشومانو وضعیت خورا کړکېچن کړی

په ننګرهار کې د طالبانو رسنیز دفتر له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د ټپیانو وضعیت د ډاډ وړ ښودل شوی. دا په داسې حال کې ده، چې له تېرې ورځې راهیسې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې درنې واورې ورېدلې دي چې له امله یې ګڼې لارې تړل شوې دي.

له بل پلوه د طالبانو تر واک لاندې له پېښو سره د مبارزې او چمتووالي ادارې پرون ویلي و، چې په پروان، بامیان، میدان وردګ، کندهار، جوزجان، نورستان او فاریاب ولایتونو کې د درنو واورو او بارانونو له امله ۱۳ کسان مړه او پنځه نور ټپیان شوي دي.

تازه د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت ویاند محمداشرف حق شناس ویلي، د سالنګ په دوشاخ سیمه کې د واورې ښویېدنې او توپان له امله یو هوټل او څو هټۍ تر واورو لاندې شوې چې له امله یې دوه کسه مړه او ۱۲ نور ټپيان شوي دي.

محمد اشرف حق شناس د جمعې په ورځ (د سلواغې ۳مه) ویلي، چې په ټپیانو کې د ۶ کسانو روغتیايي حالت نازک ښودل شوی. نوموړي‌ زیاته کړې، چې په ځينو سیمو او په ځانګړې توګه سوېلي سالنګ کې توپانونه او تېز بادونه لاهم دوام لري او په سیمه کې ژغورونکې ډلې لا هم د خلکو په ژغورولو بوختې دي.

طالبانو دارنګه له خلکو غوښتي، چې د سختې واورې او نامناسبې هوا پرمهال دې پر نامعلومو لارو له سفر کولو ډډه وکړي.

له بل پلوه د طالبانو تر واک لاندې له پېښو سره د مبارزې او چمتووالي ادارې ویلي، چې په پروان، بامیان، میدان وردګ، کندهار، جوزجان، نورستان او فاریاب ولایتونو کې د درنو واورو او بارانونو له امله ۱۳ کسان مړه او پنځه نور ټپیان شوي دي.

په یادې ولسوالۍ کې د پولیسو مشر بېدار بخش افغان کډوالو ته څرګنده کړې، چې دا د بېرته ستنېدو لپاره د افغان کډوالو وروستی فرصت دی او له هغې وروسته به د بې‌اسناده افغان کډوالو پرضد د پاکستان حکومت پالیسۍ له مخې چلند وشي.

هغه ټینګار کړی، چې دغه کډوال د ویزو ترلاسه کولو وروسته بېرته پاکستان ته سفر کولای شي.

له بل پلوه د خیبر پښتونخوا د کورنیو او قبایلي چارو وزارت خبر ورکړی، چې تر دې دمه یوازې له دغه ایالت څخه ۹۸۸زره او ۸۱۲ افغانان بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي. د یاد وزارت په وینا؛ دغه کډوال د بې‌اسناده کډوالو د بېرته ستنېدو په اړه د پاکستان حکومت تر اعلان وروسته افغانستان ته ستانه شوي دی.

د ورکړل شویو شمېرو له مخې؛ د بېرته ستنو شویو کسانو له ډلې ۲۳۰زره او ۴۷۰کسان د «پي او ار» کارت لرونکي، ۷۱زره او ۵۷۰ کسان د افغانستان د پېژندپاڼو لرونکي او ۶۸۶زره او ۷۷۲ نور بیا بې‌اسناده افغانان دي.

حمدالله فطرت وايي، چې دوی له هیچا سره ترینګلې اړیکې نه غواړي او په وروستیو میاشتو کې د ستونزو جوړېدو مسوول په خپله پاکستان دی. د نوموړي په خبره؛ د پاکستان او افغانستان د لارو بندېدو او پر کډوالو د فشارونو زیاتول د اصولو او ټولو نړۍوالو نورمونو خلاف کړنې دي.

هغه زیاته کړې: «موږ هیڅکله هم د دواړو هېوادونو ترمنځ مشکل نه‌دی غوښتی، تجاوز هم پاکستان کړی او لارې هم د دوی له‌خوا تړل شوې دا د دوی خپل مسوولیت دی». پر ډیورنډ کرښه د طالبانو او پاکستان ترمنځ تر سختو نښتو، اوربند او مذاکراتو وروسته دواړه خواوې یو بل د ستونزو لامل ګڼي.

پاکستان له افغان طالبانو د ټي‌ټي‌پي د بریدونو او فعالیت پر وړاندې د همکارۍ غوښتنه کوي؛ خو طالبان په افغانستان کې د ټي‌ټي‌پي حضور ردوي او په پاکستان کې ناامنۍ د هغوی کورنۍ مسله ګڼي.

د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګریزه راکړه ورکړه او تګ راتګ بند شوی، طالبانو له پاکستان سره د لارو تر تړل پاتې کېدو وروسته د هند او ګاونډيو هېوادونو سره سوداګریزې اړیکې پراخې کړې او له سوداګرو یې هم غوښتي، چې له پاکستان سره خپلې سوداګریزې معاملې راټولې کړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو تر کنټرول لاندې د هواپوهنې ادارې په یوې بلې جلا خبرپاڼه کې ویلي، چې نن په ۱۰ ولایتونو کې د درنې واورې، باران، تالندې برېښنا او تېزو سېلیو اټکل شوی دی.

دغې ادارې د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه وړاندوینه د سالنګونو په ګډون د بدخشان، نورستان، پنجشېر، کونړ، لغمان، کاپیسا، ننګرهار، لوګر، پکتیا او خوست ولایتونو لپاره شوې ده.
د خبرپاڼې له مخې، د سالنګونو په ګډون په بېلابېلو سیمو کې د باران کچه ( له ۱۰ تر ۲۵) ملي مترو او د واورې هغې بیا له (۱۰ څخه تر ۴۰) سانتي مترو پورې اټکل شوې ده.
خبرپاڼه کاږي، د سالنګونو په ګډون په مرکزي او سویل ختیځو ولایتونو کې د تېزو بادونو او سېلیو اټکل هم شوی، چې په بېلابېلو برخو کې یې د چټکوالي کچه په یوه ساعت کې (له ۵۰ تر ۸۵ کیلو مټرو) اټکل شوې ده.

له بل پلوه د طالبانو تر واک لاندې له پېښو سره د مبارزې او چمتووالي ادارې ویلي، چې په پروان، بامیان، میدان وردګ، کندهار، جوزجان، نورستان او فاریاب ولایتونو کې د درنو واورو او بارانونو له امله ۱۳ کسان مړه او پنځه نور ټپیان شوي دي.