حمدالله فطرت: د لارو بندېدو او پر کډوالو د فشارونو زیاتېدو مسوول پاکستان دی
د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت وايي، چې په وروستیو میاشتو کې د پاکستان سره د لارو بندېدو، پر کډوالو د فشارونو زیاتېدو او د رامنځته شویو ټولو ستونزو مسوول پاکستان دی. نوموړي زیاته کړې، پاکستان له دې څخه د فشار د وسیلې په توګه کار اخلي چې دا هر څه بېپایلې دي.
حمدالله فطرت وايي، چې دوی له هیچا سره ترینګلې اړیکې نه غواړي او په وروستیو میاشتو کې د ستونزو جوړېدو مسوول په خپله پاکستان دی. د نوموړي په خبره؛ د پاکستان او افغانستان د لارو بندېدو او پر کډوالو د فشارونو زیاتول د اصولو او ټولو نړۍوالو نورمونو خلاف کړنې دي.
هغه زیاته کړې: «موږ هیڅکله هم د دواړو هېوادونو ترمنځ مشکل نهدی غوښتی، تجاوز هم پاکستان کړی او لارې هم د دوی لهخوا تړل شوې دا د دوی خپل مسوولیت دی». پر ډیورنډ کرښه د طالبانو او پاکستان ترمنځ تر سختو نښتو، اوربند او مذاکراتو وروسته دواړه خواوې یو بل د ستونزو لامل ګڼي.
پاکستان له افغان طالبانو د ټيټيپي د بریدونو او فعالیت پر وړاندې د همکارۍ غوښتنه کوي؛ خو طالبان په افغانستان کې د ټيټيپي حضور ردوي او په پاکستان کې ناامنۍ د هغوی کورنۍ مسله ګڼي.
د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګریزه راکړه ورکړه او تګ راتګ بند شوی، طالبانو له پاکستان سره د لارو تر تړل پاتې کېدو وروسته د هند او ګاونډيو هېوادونو سره سوداګریزې اړیکې پراخې کړې او له سوداګرو یې هم غوښتي، چې له پاکستان سره خپلې سوداګریزې معاملې راټولې کړي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
