طالبان وایي د پکتیا په زرمت کې یې د هوایي مرستې پر مټ ۱۷ کان کېندونکي ژغورلي دي
د طالبانو د پکتیا ولایت رسنیز دفتر وايي، چې د زرمت ولسوالۍ اړوند د سلیمانزو سیمې په کرومايټ کان کې ایسار شوي ۱۷ کان کېندونکي د هوايي مرستې له لارې ژغورل شوي دي.
د طالبانو د پکتیا ولایت رسنیز دفتر وايي، چې د زرمت ولسوالۍ اړوند د سلیمانزو سیمې په کرومايټ کان کې ایسار شوي ۱۷ کان کېندونکي د هوايي مرستې له لارې ژغورل شوي دي.
دغه دفتر زیاتوي چې یاد کارګر د کان دننه له جدي خطر او د مرګ له ګواښ سره مخ وو. د پېښې تر راپور وروسته، د پکتیا ولایت مقام او د پېښو پر وړاندې د مبارزې چمتوالي ریاست په همغږۍ، د طالبانو د ۲۰۳ منصوري قول اردو له لوري پر وخت بشردوستانه اقدام ترسره شو.
د ژغورنې عملیاتو لپاره یو هلیکوپټر سیمې ته واستول شو، چې د دقیقو او منظمو عملیاتو په ترڅ کې ټول ایسار شوي کسان له کان څخه وایستل شول او خوندي ځای ته ولېږدول شول.
سیمهییزې سرچینې وایي چې په بدخشان ولایت کې د وسلوالو کسانو په ډزو کې د اسماعیلي مذهب دوه ځوانان شدید ټپیان شوي دي.
د بدخشان د فیضاباد ښار ځایي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، دغه دوه ځوانان د بدخشان د شغنان ولسوالۍ اوسېدونکي دي چې تېر ماښام د فیضاباد ښار د دشتقرغ په سیمه کې د وسلوالو لهخوا په نښه شوي دي.
د سرچینو په وینا، پېښه هغه مهال رامنځته شوې چې یادو ځوانانو هټۍ وتړله او د کور پر لور روان وو. ویل کېږي وسلوالو کسانو له یوه موټر څخه پر دوی ډزې کړې دي.
د معلوماتو له مخې، دواړه ټپیان دا مهال د فیضاباد په مرکزي روغتون کې بستر دي او روغتیایي وضعیت یې نازک ښودل شوی دی. یوې ځایي سرچینې د ټپیانو هویت شاهنظر او غلامحسین ښودلی دی.
تر اوسه د طالبانو ځایي مسوولینو د دې پېښې په تړاو څه نه دي ویلي.
دا په داسې حال کې ده چې تر دې مخکې، د جدې په ۱۲مه، ځایي سرچینو راپور ورکړی و چې محمدشاه، د شغنان ولسوالۍ اوسېدونکی، د اسماعیلي مذهب پیرو او د یوه خصوصي دفتر کارکوونکی، هم د فیضاباد د دشتقرغ په سیمه کې د وسلوالو په ډزو وژل شوی و.
د راپورونو له مخې، په دې وروستیو کې په بدخشان کې پر اسماعیلي مذهب د پیروانو فشارونه زیات شوي دي. سرچینې وایي چې یوازې د جدې په میاشت کې لږ تر لږه درې اسماعیلي پیروان د ناڅرګندو وسلوالو لهخوا وژل شوي دي.
د هغه سند پر بنسټ چې یوه کاپي یې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، په بدخشان کې د طالبانو د علماوو شورا په یوه رسمي مکتوب کې اعلان کړی چې د اسماعیلیه مذهب پیروان که سني مذهب ته واوړي، نو له مالي انعام او امنیتي مصونیت څخه به برخمن شي.
سرچینې وايي چې د طالبانو غړي اسماعیلیان د ګواښ له لارې د مذهب بدلولو ته اړ باسي.
راپورونه ښيي چې په افغانستان کې د اسماعیلیه مذهب پیروان د خپل مذهب د بدلولو لپاره تر سخت فشار لاندې دي.
په بدخشان کې د طالبانو د علماوو شورا د اسماعیلیانو د سني کېدو د ملاتړ لپاره ځانګړې تګلاره جوړه کړې ده.
طالبان په هر ولایت کې د علماوو شورا جوړه کړې او د دغو شوراګانو غړي د طالبانو مشر ټاکي. د طالبانو مشر دغو شوراګانو ته پراخ واکونه ورکړي او سیمهییز چارواکي مکلف دي چې د علماوو د شورا په سلا کار وکړي.
په دې مکتوب کې راغلي چې دا طرزالعمل د حج او اوقافو، معارف، د مرافعې محکمې او د رهبر د فرمانونو د تعقیب ریاست د استازو په ګډون چمتو شوی دی.
د مکتوب له مخې، هغو اسماعیلیانو ته چې خپل مذهب سني ته بدلوي، د امنیتي مصونیت تضمین، د مالي انعامونو او مرستو ورکړه، له اسماعیلي مېشتو سیمو بهر دیني مدرسو ته د ځوانانو جذب او په دولتي ادارو کې دندې په پام کې نیول شوې دي.
همدارنګه په مکتوب کې ټینګار شوی چې هغو زدهکوونکو ته به چې خپل مذهب سني ته بدلوي، مالي امتیازونه ورکړل شي او د هغوی د تشویق او بلنې لپاره دیني سیمینارونه جوړ شي.
طالبانو په دې مکتوب کې د اسماعیلي مېشتو سیمو په ښوونځیو کې د دیني استادانو ګومارل او د هغوی د اوسېدو په سیمو کې د جوماتونو جوړول او بیا پرانیستل هم یاد کړي دي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې په بدخشان کې د طالبانو د امر بالمعروف ځواکونه خلک د ګواښ له لارې د مذهب بدلولو ته اړ کوي.
یوناما د روان کال د ثور په میاشت کې راپور ورکړی چې طالبانو د ۲۰۲۵ کال په لومړیو درېیو میاشتو کې له ۵۰ څخه ډېر د اسماعیلیه مذهب پیروان تسنن ته اړ کړي دي.
په همدې وخت کې ځایي سرچینو تایید کړه چې د اسماعیلیه مذهب دوه پیروان تېره شپه د فیضاباد ښار کې د وسلهوالو کسانو په ډزو ټپیان شوي دي.
د طالبانو د جزايي محکمو په اصولنامه کې، چې تازه یې یوه کاپي افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، د حنفي مذهب پیروان د مسلمانانو په توګه معرفي شوي او نور مذهبونه «بدعتګر» بلل شوي دي.
وروسته له دې، د طالبانو د امر بالمعروف وزیر خالد حنفي د اسماعیلي شیعهګانو له یوه پلاوي سره په لیدنه کې ادعا وکړه چې په افغانستان کې د هغوی حقوق خوندي دي.
طالبانو ویلي چې د دې لیدنې موخه همغږي رامنځته کول، د اسماعیلي شیعهګانو د ستونزو اورېدل او په «دعوتي» چارو کې ګډه همکاري ده.
د مقاومت عالي شورا وایي، چې د طالبانو نوی د «جزا قانون» به افغانستان داسې حالت ته ټېل وهي چې ان له منځنیو پېړیو هم ډېر ناوړه دی. دې شورا په یوه اعلامیه کې ویلي، دا اقدام د طالبانو لهخوا په قصدي ډول ترسره شوی، څو «د نړۍ د عامه افکارو په وړاندې د اسلام څېره بدنامه کړي.»
په هغه اعلامیه کې چې نن د جمعې په ورځ، د سلواغې په درېیمه، خپره شوې، راغلي چې د طالبانو د ادارې د محکمو «جزایي اصولنامه»په ښکاره ډول «انساني کرامت، دیني او مذهبي برابري تر پښو لاندې کړې ده.»
مقاومت شورا د دې اصولنامې ځینو مادو ته په اشارې ویلي، طالبان د څرګند مذهبي تبعیض له لارې یوازې د یوه مذهب پیروان مسلمانان ګڼي او د نورو مذاهبو پیروان بدعت کوونکي بولي.
په اعلامیه کې راغلي چې د طالبانو دا اقدام ټولنه په بدوي او منځنیو پېړیو ته ورته ډول پر بېلابېلو طبقو وېشي، «غلامي عملاً قانوني کوي، ښځه د وینزې په توګه معرفي کوي، مېړه د ښځې د بادار او مالک په توګه وړاندې کوي او پر ټولنه د سپکاوي ډکې او له انساني ارزښتونو سره په ټکر کې سزاګانې تپي.»
دا شورا، چې د طالبانو د مخالفو ګوندونو او سیاسي څېرو له مشرانو جوړه ده، ټینګار کړی چې هېڅ ډله حق نه لري د محدود، انحصاري او افراطي تفسیر له لارې نور وګړي له خپلو دیني او انساني حقونو محروم کړي.
د افغانستان د ژغورنې لپاره د مقاومت عالي شورا له نړیوالې ټولنې، په ځانګړي ډول د نړیوالې جزایي محکمې له غړو هېوادونو، د بشري حقونو له بنسټونو، اروپايي ټولنې او ملګرو ملتونو غوښتي، چې تر ناوخته کېدو مخکې عملي ګامونه پورته کړي.
د هغه سند له مخې چې افغانستان انټرنشنل – پښتو ته رسېدلی، د طالبانو مشر ملا هبتالله دغه جزایي اصولنامه، چې ۱۱۹مادې لري، توشیح کړې ده.
په دې اصولنامه کې عدلي بنسټونو ته دا واک ورکړل شوی چې مخالفین او منتقدان ووژني. همداراز، د څلورمې مادې په شپږم بند کې ان وګړو ته اجازه ورکړل شوې چې د «ګناه» د ترسره کېدو پر مهال، په خپله د مجازاتو اقدام وکړي.
طالبانو په دې جزایي اصولنامهکې د «غلام» د کلمې په کارولو سره، په څو مواردو کې غلامي هم د خپلې واکمنۍ تر چتر لاندې په رسمي ډول منلې ده.
اروپايي ټولنې اعلان کړی چې د ۲۰۲۶کال د بشري مرستو د بودیجې په چوکاټ کې یې د افغانستان، پاکستان او ايران لپاره د بشري اړتياوو برخې ته ۱۲۶ميليونه يورو ځانګړې کړې دي.
اروپايي ټولنې په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي چې دغه مرستې به د بېړنيو خوراکي توکو د برابرولو، روغتيايي خدمتونو د وړاندې کولو، له زيانمنو قشرونو د ملاتړ او په يادو هېوادونو کې د بشري کړکېچونو د پايلو د کمولو په موخه ولګول شي.
اروپايي ټولنې ټينګار کړی چې، سره له دې چې په نړيواله کچه د بشري مرستو کچه راټيټه شوې، خو دغه ټولنه لا هم د اړمنو خلکو د ملاتړ په برخه کې پر خپلو ژمنو ولاړه ده او هڅه کوي چې د بشري بحرانونو پر وړاندې اغېزمن غبرګون وښيي.
دا اعلان په داسې حال کې کېږي چې اروپايي ټولنې تر دې وړاندې د ښځو د اقتصادي پياوړتيا د پروګرام د دويم پړاو د پيل خبر هم ورکړی و. دغه پروګرام د ۱۰ميليونه يورو په پانګونې سره د ملګرو ملتونو د پراختيايي پروګرام(یو این ډی پي) په همکارۍ پلي کېږي او د ښځو د معيشت او اقتصادي خپلواکۍ د ملاتړ په برخه کې د اروپايي ټولنې د ژمنو يوه مهمه برخه بلل کېږي.
کندهار ښار چې د طالبانو د واکمنۍ تر ټولو مهم مرکز بلل کېږي او د یادې ډلې د مشر ملاهبت الله اخوندزاده د استوګنځي په توګه یادېږي، نن د ماشومانو د لوږې، سوالګرۍ او سپېلنيو دودولو په یو ستر او ناوړه انځور بدل شوی. په کندهار کې د سوالګرو ماشومانو د شمېر زیاتوالي خلک اندېښمن کړي دي.
د کندهار اوسېدونکي وايي، چې په دغه ښار کې د سوالګرو ماشومانو شمېر په بېساري ډول لوړ شوی. د ښاریانو په خبره؛ د ښار له مرکزي بازارونو نیولې تر هوټلونو، رسټورانټونو او پلورنځیو پورې لسګونه ماشومان لیدل کېږي، چې یا له خلکو د څو افغانیو غوښتنه کوي او یا د سپېلني دودوي چې دې چارې خلک خورا اندېښمن کړي دي.
کندهار مېشتي سمیعالله نصرت د دغه ماشومانو راتلونکې ته د اندېښنې په څرګندولو سره افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي: «دغه ماشومان ښوونځي ته نهځي، ماشومتوب نهلري او راتلونکی یې د فقر په تیاره سیورو کې ورک ښکاري».
یو ۱۲کلن ماشوم عرفان الله چې د ښار د یوه رستورانت مخې ته ولاړ وو په ټیټ غږ وویل: «پلار مې دنده نهلري مور مې وایي، که پیسې راوړې نو ډوډۍ به وي که نه څه نهلرو چې ويې خورو. هره ورځ بازار ته راځم کله پیسې ټولې شي کله نه».
د دغه ماشومانو کیسې یوازې احساساتي نه؛ بلکې سیاسي پوښتنې راپورته کوي. ځینې ماشومان یتیمان دي سرپرست نهلري؛ خو ډېری یې په ښکاره ډول اعتراف کوي، چې د کورنۍ مشران یې بېکاره او د کار د نشتوالي له امله اړ اېستل شوي چې خپل ماشومان بازار ته ولېږي.
دا هغه ښار دی، چې واکمنان یې د «اسلامي نظام، عدالت او شریعت» پلي کولو دعوې کوي؛ خو په کوڅو کې یې ماشومان د وچې ډوډۍ لپاره لاسونه غځولي دي. د سید احمد په نوم یو بل ماشوم چې سپېلني یې په لاس کې نیولي وو داسې وویل: «زه ښوونځي ته نه ځم ځکه کتاب او کالي نهلرو که خیرات و نه غواړم کور کې ډوډۍ نه وي. پلار مې نهشته مور مې کار نهشي کولای».
دغه اعتراف دا په ډاګه کوي، چې دامهال د وزګارتیا تر ټولو دروند بار د ماشومانو په اوږو دی او تر ټولو ډېر یې ماشومان اغېزمن کړي دي. کندهار کې د بېکارۍ کچه لوړه، اقتصاد په ټپه ولاړ او د خلکو عایداتي سرچینې نږدې له منځه تللې دي.
په همدې حال کې د کندهار یوشمېر طالب مسوولین داسې ادعاوې کوي، چې د طالبانو مشر ملا هبتالله اخوندزاده ګواکې وخت ناوخت په کندهار ښار کې ګرځي او د خلکو وضعیت څاري؛ خو ځايي اوسېدونکي دغه ادعاوې له واقعیت سره په ټکر کې ګڼي او وايي که رښتیا هم نوموړی د خلکو له غربت خبر وای، نو نن به د هغه د کور شاوخوا د هغه د واک تر سیوري لاندې ماشومان سوالګرۍ ته نه اړ اېستل کېدل.
د ټولنیزو چارو شنونکي خبرداری ورکوي، که دغه وضعیت همداسې دوام وکړي نو کندهار به یوازې د فقر ښار نه؛ بلکې د راتلونکي د ضایع کېدو په ښار بدل شي. د دوی په خبره؛ هغه ماشومان چې نن سپېلني دودوي سبا به د زدهکړو، مهارت او سالم ژوند له فرصتونو بېبرخې لویان وي او دا به د ټولې ټولنې لپاره درنه بیه ولري.
