طالبان: په تېرو څلورو کلونو کې په افغانستان کې ۲۴ میلیونه سیمکارټونه ثبت شوي
د طالبانو د مخابراتو او ټکنالوژۍ وزارت ویاند عنایتالله الکوزی وایي، چې ددې ډلې له بیا واکمنېدو راهیسې په ټول افغانستان کې شاوخوا ۲۴میلیونه سیمکارټونه ثبت شوي دي.
د طالبانو د مخابراتو او ټکنالوژۍ وزارت ویاند عنایتالله الکوزی وایي، چې ددې ډلې له بیا واکمنېدو راهیسې په ټول افغانستان کې شاوخوا ۲۴میلیونه سیمکارټونه ثبت شوي دي.
هغه ویلي، په ټولیز ډول په ټول هېواد کې شاوخوا ۲۶میلیونه فعال سیمکارټونه شتون لري.
طالب ویاند زیاته کړې، چې اوس مهال ۹۰ سلنې زیات سیمکارټونه قانوني دي.
هغه د طالبانو په ولکه کې د افغانستان ملي ټلویزیون ته وویل، چې د سیمکارټونو ثبت لا هم روان دی او د مخابراتو وزارت او اترا له لوري ورکړل شوي طرزالعملونه په دې برخه کې عملي کېږي.
د طالبانو د مخابراتو وزارت ویاند ټینګار وکړ، چې ټولې مخابراتي کمپنۍ مکلفې دي سیمکارټونه د افرادو د برېښنايي تذکرې پر اساس ثبت کړي.
د خوست پخوانی والي حلیم فدایي وایي، د طالبانو د «جزایي اصولنامې» عام تفسیر دا څرګندوي چې په دې نظام کې د جرم سزا د جرم د نوعیت پر ځای، د فرد د موقف او ټولنیزې طبقې له مخې ټاکل کېږي.
فدایي، نن د جمعې په ورځ پر اېکس خواله رسنۍ لیکلي، د طالبانو د پلي کوونکي جزایي سیستم له مخې، ټولنه په څو طبقو وېشل شوې او همدغه وېش د سزا د کچې بنسټ جوړوي. د نوموړي په وینا، که یو عالم یا ملا په غلا تورن شي، نو یوازې ورته توصیه کېږي، خو که یو تاجر یا قومي مشر په ورته جرم کې ښکېل وي، نو تر توصیه وروسته احضار کېږي.
هغه زیاته کړې چې که یو متوسط کس په جرم تورن شي چې نه ډېر شتمن وي، نه دیني عالم او نه هم قومي مشر، نو له احضار وروسته بندي کېږي. خو د فدایي په وینا، که یو عام وګړی غلا وکړي، نو له سخت چلند سره مخ کېږي، چې پکې ګواښ او د ۳۹ درو وهل شامل دي.
حلیم فدایي وايي، دا ډول چلند ښيي چې طالبانو ټولنه په «عالم، اشراف، متوسط او ټیټې طبقو» وېشي او د همدې وېش پر اساس د جرم سزا ټاکي. نوموړي ټینګار کړی چې دا ډول نظام ته د شریعت او اسلامي عدالت نوم ورکول، د عدالت له اصل سره په ټکر کې دي.
فدایي زیاته کړې، هغه نظام چې د قانون تطبیق پکې پر ټولو وګړو یو شان نه وي، د اسلامي عدالت استازیتوب نه شي کولای.
سیمهییزې سرچینې وایي چې په بدخشان ولایت کې د وسلوالو کسانو په ډزو کې د اسماعیلي مذهب دوه ځوانان شدید ټپیان شوي دي.
د بدخشان د فیضاباد ښار ځایي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، دغه دوه ځوانان د بدخشان د شغنان ولسوالۍ اوسېدونکي دي چې تېر ماښام د فیضاباد ښار د دشتقرغ په سیمه کې د وسلوالو لهخوا په نښه شوي دي.
د سرچینو په وینا، پېښه هغه مهال رامنځته شوې چې یادو ځوانانو هټۍ وتړله او د کور پر لور روان وو. ویل کېږي وسلوالو کسانو له یوه موټر څخه پر دوی ډزې کړې دي.
د معلوماتو له مخې، دواړه ټپیان دا مهال د فیضاباد په مرکزي روغتون کې بستر دي او روغتیایي وضعیت یې نازک ښودل شوی دی. یوې ځایي سرچینې د ټپیانو هویت شاهنظر او غلامحسین ښودلی دی.
تر اوسه د طالبانو ځایي مسوولینو د دې پېښې په تړاو څه نه دي ویلي.
دا په داسې حال کې ده چې تر دې مخکې، د جدې په ۱۲مه، ځایي سرچینو راپور ورکړی و چې محمدشاه، د شغنان ولسوالۍ اوسېدونکی، د اسماعیلي مذهب پیرو او د یوه خصوصي دفتر کارکوونکی، هم د فیضاباد د دشتقرغ په سیمه کې د وسلوالو په ډزو وژل شوی و.
د راپورونو له مخې، په دې وروستیو کې په بدخشان کې پر اسماعیلي مذهب د پیروانو فشارونه زیات شوي دي. سرچینې وایي چې یوازې د جدې په میاشت کې لږ تر لږه درې اسماعیلي پیروان د ناڅرګندو وسلوالو لهخوا وژل شوي دي.
د هغه سند پر بنسټ چې یوه کاپي یې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، په بدخشان کې د طالبانو د علماوو شورا په یوه رسمي مکتوب کې اعلان کړی چې د اسماعیلیه مذهب پیروان که سني مذهب ته واوړي، نو له مالي انعام او امنیتي مصونیت څخه به برخمن شي.
سرچینې وايي چې د طالبانو غړي اسماعیلیان د ګواښ له لارې د مذهب بدلولو ته اړ باسي.
راپورونه ښيي چې په افغانستان کې د اسماعیلیه مذهب پیروان د خپل مذهب د بدلولو لپاره تر سخت فشار لاندې دي.
په بدخشان کې د طالبانو د علماوو شورا د اسماعیلیانو د سني کېدو د ملاتړ لپاره ځانګړې تګلاره جوړه کړې ده.
طالبان په هر ولایت کې د علماوو شورا جوړه کړې او د دغو شوراګانو غړي د طالبانو مشر ټاکي. د طالبانو مشر دغو شوراګانو ته پراخ واکونه ورکړي او سیمهییز چارواکي مکلف دي چې د علماوو د شورا په سلا کار وکړي.
په دې مکتوب کې راغلي چې دا طرزالعمل د حج او اوقافو، معارف، د مرافعې محکمې او د رهبر د فرمانونو د تعقیب ریاست د استازو په ګډون چمتو شوی دی.
د مکتوب له مخې، هغو اسماعیلیانو ته چې خپل مذهب سني ته بدلوي، د امنیتي مصونیت تضمین، د مالي انعامونو او مرستو ورکړه، له اسماعیلي مېشتو سیمو بهر دیني مدرسو ته د ځوانانو جذب او په دولتي ادارو کې دندې په پام کې نیول شوې دي.
همدارنګه په مکتوب کې ټینګار شوی چې هغو زدهکوونکو ته به چې خپل مذهب سني ته بدلوي، مالي امتیازونه ورکړل شي او د هغوی د تشویق او بلنې لپاره دیني سیمینارونه جوړ شي.
طالبانو په دې مکتوب کې د اسماعیلي مېشتو سیمو په ښوونځیو کې د دیني استادانو ګومارل او د هغوی د اوسېدو په سیمو کې د جوماتونو جوړول او بیا پرانیستل هم یاد کړي دي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې په بدخشان کې د طالبانو د امر بالمعروف ځواکونه خلک د ګواښ له لارې د مذهب بدلولو ته اړ کوي.
یوناما د روان کال د ثور په میاشت کې راپور ورکړی چې طالبانو د ۲۰۲۵ کال په لومړیو درېیو میاشتو کې له ۵۰ څخه ډېر د اسماعیلیه مذهب پیروان تسنن ته اړ کړي دي.
په همدې وخت کې ځایي سرچینو تایید کړه چې د اسماعیلیه مذهب دوه پیروان تېره شپه د فیضاباد ښار کې د وسلهوالو کسانو په ډزو ټپیان شوي دي.
د طالبانو د جزايي محکمو په اصولنامه کې، چې تازه یې یوه کاپي افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، د حنفي مذهب پیروان د مسلمانانو په توګه معرفي شوي او نور مذهبونه «بدعتګر» بلل شوي دي.
وروسته له دې، د طالبانو د امر بالمعروف وزیر خالد حنفي د اسماعیلي شیعهګانو له یوه پلاوي سره په لیدنه کې ادعا وکړه چې په افغانستان کې د هغوی حقوق خوندي دي.
طالبانو ویلي چې د دې لیدنې موخه همغږي رامنځته کول، د اسماعیلي شیعهګانو د ستونزو اورېدل او په «دعوتي» چارو کې ګډه همکاري ده.
د پخواني ولسمشر حامد کرزي د دفتر مخکیني رییس عبدالکریم خُرم ویلي، منځنی ختیځ او د سیمې هېوادونه په وروستیو ورځو کې د دوو داسې مهمو تحولاتو شاهدان دي چې د ټولو پر برخلیک به ژور اغېز ولري. هغه ویلي، چې د غزې د «سولې بورډ» او د داعـ.ش زندانیانو لېږد به د سیمې راتلونکی بدل کړي
خُرم د غزې لپاره د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ تر مشرۍ لاندې د «سولې بورډ» جوړېدل او همداراز له سوریې څخه عراق ته د زرګونو داعشي بندیانو لېږد، د سیمې لپاره خطرناک او برخلیک ټاکونکي بدلونونه وبلل.
نوموړي وویل، د غزې لپاره اعلان شوې «سولې بورډ» په اصل کې د یوې سوداګریزې سهامي کمپنۍ بڼه لري او که عملي شي، د غزې د خلکو د اېستلو او هغوی د سوماليلنډ په سیمه کې د مېشتولو لامل به شي. د خُرم په وینا، له دې وروسته به په یاده سیمه کې هغه تفریحي مرکز جوړ شي چې ډونالډ ټرمپ پخوا ترې یادونه کړې وه.
عبدالکریم خُرم ټینګار وکړ، چې د دې بورډ اجراییه کمېټه تر ډېره د امریکايي او لوېدیځو میلیاردرانو څخه جوړه ده او دا پروژه به د ډونالډ ټرمپ تر مشرۍ لاندې د یوه خورا ګټور تجارتي پلان په توګه پر مخ یوړل شي. هغه زیاته کړه چې که دا طرحه بریالۍ شي، نو حتا په منځني ختیځ کې به د دولت او دولتدارۍ مفهوم بدل شي او دولتونه به د سوداګریزو شرکتونو بڼه خپله کړي.
خرم همداراز له سوریې څخه عراق ته د شاوخوا ۷۰۰۰داعشي بندیانو د لېږد په اړه اندېښنه وښوده او ویې ویل، دا اقدام د سوریې د وروستیو جګړو او د کُرد ځواکونو د ماتې په پلمه ترسره کېږي، په داسې حال کې چې لوېدیځ هېوادونه احمدالشرع د سوریې د ثبات راوستونکي په توګه ستايي.
نوموړي پوښتنه مطرح کړې چې څنګه کُرد ځواکونه د دغو بندیانو ساتنه کولای شوه، خو د سوریې دولت له دې کاره عاجز ښودل کېږي، په ځانګړي ډول په داسې حال کې چې عراق خپله له ګڼو امنیتي او سیاسي ستونزو سره مخ دی.
د عبدالکریم خُرم په وینا، د داعشي بندیانو دا لېږد نه یوازې داعش او د داعش پر ضد د مبارزې پلمه یو ګام مخکې وړي، بلکې دا به د دې ډلې فعالیتونه ایران او افغانستان ته لا نږدې کړي او د سیمې امنیت به له نویو ګواښونو سره مخ کړي.
د مقاومت عالي شورا وایي، چې د طالبانو نوی د «جزا قانون» به افغانستان داسې حالت ته ټېل وهي چې ان له منځنیو پېړیو هم ډېر ناوړه دی. دې شورا په یوه اعلامیه کې ویلي، دا اقدام د طالبانو لهخوا په قصدي ډول ترسره شوی، څو «د نړۍ د عامه افکارو په وړاندې د اسلام څېره بدنامه کړي.»
په هغه اعلامیه کې چې نن د جمعې په ورځ، د سلواغې په درېیمه، خپره شوې، راغلي چې د طالبانو د ادارې د محکمو «جزایي اصولنامه»په ښکاره ډول «انساني کرامت، دیني او مذهبي برابري تر پښو لاندې کړې ده.»
مقاومت شورا د دې اصولنامې ځینو مادو ته په اشارې ویلي، طالبان د څرګند مذهبي تبعیض له لارې یوازې د یوه مذهب پیروان مسلمانان ګڼي او د نورو مذاهبو پیروان بدعت کوونکي بولي.
په اعلامیه کې راغلي چې د طالبانو دا اقدام ټولنه په بدوي او منځنیو پېړیو ته ورته ډول پر بېلابېلو طبقو وېشي، «غلامي عملاً قانوني کوي، ښځه د وینزې په توګه معرفي کوي، مېړه د ښځې د بادار او مالک په توګه وړاندې کوي او پر ټولنه د سپکاوي ډکې او له انساني ارزښتونو سره په ټکر کې سزاګانې تپي.»
دا شورا، چې د طالبانو د مخالفو ګوندونو او سیاسي څېرو له مشرانو جوړه ده، ټینګار کړی چې هېڅ ډله حق نه لري د محدود، انحصاري او افراطي تفسیر له لارې نور وګړي له خپلو دیني او انساني حقونو محروم کړي.
د افغانستان د ژغورنې لپاره د مقاومت عالي شورا له نړیوالې ټولنې، په ځانګړي ډول د نړیوالې جزایي محکمې له غړو هېوادونو، د بشري حقونو له بنسټونو، اروپايي ټولنې او ملګرو ملتونو غوښتي، چې تر ناوخته کېدو مخکې عملي ګامونه پورته کړي.
د هغه سند له مخې چې افغانستان انټرنشنل – پښتو ته رسېدلی، د طالبانو مشر ملا هبتالله دغه جزایي اصولنامه، چې ۱۱۹مادې لري، توشیح کړې ده.
په دې اصولنامه کې عدلي بنسټونو ته دا واک ورکړل شوی چې مخالفین او منتقدان ووژني. همداراز، د څلورمې مادې په شپږم بند کې ان وګړو ته اجازه ورکړل شوې چې د «ګناه» د ترسره کېدو پر مهال، په خپله د مجازاتو اقدام وکړي.
طالبانو په دې جزایي اصولنامهکې د «غلام» د کلمې په کارولو سره، په څو مواردو کې غلامي هم د خپلې واکمنۍ تر چتر لاندې په رسمي ډول منلې ده.