اریانا افغان هوایي شرکت د ۲۰۲۵ کال په ډسمبر کې ۳۹۶ ټنه سوداګریز توکي انتقال کړي

فدایي په خپلو څرګندونو کې ویلي، قران کریم دا ډول جغرافیایي وېش ردوي، ځکه چې “مشرق او مغرب دواړه د الله دي” او حق او باطل د ځای او موقعیت له مخې نه ټاکل کېږي.

د هغه په وینا، د قران له مخې د تاریخ هېڅ داسې لوی کافر، مشرک یا طاغوت نشته چې په لوېدیځ (اروپا یا امریکا) کې تېر شوی وي او په صراحت سره یې یادونه شوې وي. نوموړي زیاته کړه چې فرعون، هامان، قارون، نمرود، د لوط قوم، عاد، ثمود او ابوجهل ټول په اسیا او افریقا کې وو، نه په لوېدیځ کې.

حلیم فدایي وایي د شرق او غرب پر بنسټ د نړۍ وېشل د عقل، علم او قانون پر ضد عمل دی، خو طالبان همدا وېش د دې لامل ګرځوي چې د نړۍ د نورو فلاسفه‌وو، عقلاوو او علماوو منطق کفري وبولي او د عصري علومو مخالفت وکړي.

نوموړي ټینګار کړی چې د جنس، مذهب، رنګ، نژاد، قوم او حتی د لباس پر اساس وېش یو غیرقراني او غیرانساني چلند دی او همدا تفکر د دې لامل شوی چې ښځې له سیاسي مشارکته او نجونې له زده‌کړو محرومې شي.

فدایي خبرداری ورکړی چې دا ډول طبقاتي او جغرافیایي تفکر نه یوازې د اسلام له اصلي پیغام سره په ټکر کې دی، بلکې افغانستان لا ډېر له نړۍ څخه منزوي کوي.

راشد ویلي، چې د افغانستان وګړي که د تعزیري جرمونو مرتکب شي، د دوی د ټولنیزې طبقه بندۍ پر اساس به مختلفې جزاګانې ورکړل شي.

نوموړي ټینګار کړی، چې دا طبقه‌بندي په هغو قضیو کې نه تطبیقیږي چې جرم د حد یا قصاص سبب شي.

د راپورونو له مخې، د طالبانو دا نوي جزایي اصول‌نامه د طالبانو د محاکمو د فعالیتونو چوکاټ تازه کوي او د ټولنیزې طبقه بندۍ پر اساس د تعزیري جزاګانو د ورکړې لاره ټاکي.

بل خوا د افغانستان پخواني د عدلیې وزیر فضل احمد معنوي د طالبانو نوې جزایي اصولنامې ته په اشارې سره ویلي، هغه څه چې طالبانو د «جزایی اصولنامې» په نامه وړاندې کړي، نه یوازې له اسلامي شریعت سره سمون نه لري، بلکې په عمل کې دین، شریعت او هېواد ته زیان رسوي او د اسلام حیثیت په ملي او نړیواله کچه زیانمنوي

د یادولو وړ ده، چې د طالبانو د جزایي اصولنامې له مخې، د هېواد وګړي د ټولنیزې طبقه بندۍ پر اساس جزاګانې اخلي؛ یعنې د هغوی جزا د ټولنیز موقف، مقام یا پېژندنې سره توپیر کولی شي. دا اصول‌نامه د محاکمو د فعالیتونو لپاره رسمي چوکاټ برابروي او د جزا ورکولو په نظام کې د طبقه‌بندۍ عنصر پېژندل شوی دی.

د یادې ادارې د خپرو شویو شمېرو له مخې، په بېلابېلو ولایتونو کې ۴۵۸هستوګنیز کورونه نیمه او یا هم په بشپړ ډول ویجاړ شوي دي، چې ګڼې کورنۍ یې له جدي زیانونو سره مخ کړې دي.

دغه اداره زیاتوي، چې د لویو لارو او مواصلاتي مسیرونو بندښت په وروستیو ورځو کې په یوې جدي ستونزې بدل شوی او دې وضعیت زیانمنو شوو سیمو او قربانیانو ته د مرستو د رسېدو بهیر له خنډ سره مخ کړی دی.

په همدې حال کې د طالبانو د ټولګټو وزارت تازه خبر ورکړی، چې د لویو لارو د خلاصون هڅې یې چټکې کړې دي او ټینګار کوي، چې د بندو شویو سړکونو د پرانیستلو لپاره د تخنیکي ټیمونو او ماشینرۍ کار روان دی.

متقي په خپلو خبرو ټینګار کړی چې پر افغان بانکونو لګېدلي محدودیتونه دې لېرې شي او د افغانستان بانک کنګل شوې شتمنۍ دې ازادې شي، څو خصوصي سکتور وکولای شي د هېواد د اقتصادي ودې لپاره په عادي ډول فعالیت وکړي.

د بهرنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې په دې کتنه کې متقي له ډي‌کارلو سره پر تعامل، همغږۍ او د دوحې پروسې د ناستو په تړاو هر اړخیزې خبرې کړي.

متقي په دغې ناسته کې د افغانستان د سیاسي وضعیت، امنیت، د اقتصادي ثبات د هڅو او همداراز د راستنو شویو کډوالو د ښه مدیریت په اړه ډي‌کارلو ته معلومات ورکړل.

متقي همداراز په افغانستان کې د مخدره موادو د کښت او قاچاق په اړه اندېښنه وښوده او وې ویل چې که په سیمه کې له افغانستان نه بهر د مخدره موادو د کښت مخه ونه نیول شي، نو نه یوازې افغانستان، بلکې سیمه او نړۍ به یو ځل بیا له ناوړه پایلو سره مخ شي.

د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیالې د دوحې پروسې تر چتر لاندې د دوو کاري ګروپونو، د مخدره موادو پر ضد مبارزې او د خصوصي سکتور د ملاتړ، په برخه کې د همکارۍ یادونه وکړه او دا ناستې یې د ټولو په ګټه وبللې. هغې همداراز هیله څرګنده کړه چې د دې پروسې په نورو موضوعاتو کې دې هم ګډه کاري زمینه برابره شي.

ایمل ولي خان، نن د شنبې په ورځ یوې غونډې ته د وینا پر مهال وویل، چې له افغانستان سره ټولې لارې تړل شوي دي، خو په پاکستان کې د هرې پېښې مسوولیت پر افغانستان ور اچول کېږي.

هغه زیاته کړه، ټول پوهېږي چې دا لارې یوازې د عامو خلکو او سوداګرۍ پر مخ تړل شوي دي، نه د نورو ګټو د مخنیوي لپاره.

د عوامي نشنل ګوند مشر د پاکستان له حکومت څخه وغوښتل چې له باجوړه تر چمن پورې ټولې سوداګریزې لارې دې سملاسي پرانیستل شي، څو د سیمې خلک له اقتصادي ستونزو وژغورل شي.

ایمل ولي خان ټینګار وکړ چې د کرښې تړل د پښتنو پر ژوند، اقتصاد او روزګار ناوړه اغېز کړی او حکومت باید په دې برخه کې خپلې تګلارې بیا وارزوي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان کورنیو چارو پخواني وزیر افتاب احمد خان شیرپاو ویلي، چې پاکستان ته د ترهګرۍ ګواښ له افغانستان څخه سرچینه اخلي. نوموړي همدا راز ویلي چې طالبان د دوحې تړون ته ژمن ندي پاتې شوي.

شیرپاو دغه څرګندونې یوه پاکستاني خبریال طاهر خان ته کړي، نوموړي په خپلو څرګندونو کې ویلي، وروسته له هغه چې په ۲۰۱۴ کال کې په تیراه او د خیبر پښتونخوا په یو شمېر نورو سیمو کې پوځي عملیات ترسره شول، د تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) غړي د ډيورنډ هغې غاړې ته واوښتل. د هغه په وینا، دغه ډلې اوس له افغانستان څخه د امریکا او ناټو پاتې وسلې د پاکستان پر وړاندې کاروي.