د نجونو د زدهکړو ملي کمپاین د زدهکړې د نړۍوالې ورځې په مناسبت په یوې اعلامیه کې ویلي، په داسې حال کې چې نړۍ د زدهکړې نړۍواله ورځ د پوهې، عدالت او هوساینې د ګډ تعهد په توګه نمانځي، خو په افغانستان کې میلیونونه افغان نجونې له خپل بنسټیز انساني حق، یعنې د زدهکړې له حقه په لوی لاس بېبرخې شوې دي.
په اعلامیه کې راغلي: «له څه باندې څلورو کلونو راهيسې د نجونو پر مخ د منځينو، لیسې او لوړو زدهکړو دروازې تړل شوې دي. پوهنتونونه یو په بل پسې تړل کېږي، استادان او محصلین یا د هېواد پرېښودو ته اړ کېږي او یا هم تر ډول ډول فشارونو لاندې يې د چوپتیا او ګوښه کېدو لاره نيولې ده».
د نجونو د زدهکړو ملي کمپاین دغه وضعیت د بشر د اساسي حقونو ښکاره نقض بولي او زیاتوي، دا د هېواد پر ملي ګټو، اقتصادي پرمختګ، ټولنیز ثبات، خپلواکۍ او روښانه راتلونکي یو نهجبرانېدونکی ګوزار دی.
اعلامیه کاږي، د نجونو د زدهکړو پر وړاندې د طالبانو پالیسي نه یوازې له دیني او کلتوري ارزښتونو سره په ټکر کې ده، بلکې «افغانستان یې په سیمهییز او نړۍوال ډګر کې له بېساري انزوا سره مخ کړی دی. له زدهکړو سره دا دوښمني، په حقیقت کې د افغانستان له راتلونکي سره دوښمني ده».
د نجونو د زدهکړو ملي کمپاین په ډاګه کړې، د نجونو د زدهکړو پر وړاندې د طالبانو د دریځ دوام نه یوازې د دوی کورنی او نړۍوال مشروعیت ننګولی، بلکې د اوږدمهاله فقر، افراطیت او بېثباتۍ لامل هم ګرځېدلی دی.
دغه کمپاین له طالبانو غوښتي: «طالبان باید یا صادقانه د نجونو د ښوونځيو د تړلو دلیلونه له ولس سره شریک کړي او یا دې له دې ستر ظلم څخه سمدستي لاس واخلي. په دې برخه کې هر ډول پلمه د دوی د صداقت او کفايت پر نشتوالي دلالت کوي».
په اعلامیه کې د نجونو د زدهکړو پر دوام د افغان ولس او په ځانګړې توګه د کورنیو، دیني عالمانو، فرهنګپالو او روڼاندو پر چوپتیا نیوکې شوي او زیاته شوې، چې د نجونو زدهکړه یو سیاسي بحث نه، بلکې یو دیني، وجداني او ملي مسوولیت او پر دغه «ظلم» چوپتیا له دې «ظلم» سره د موافقت په معنا ده.
د نجونو د زدهکړو ملي کمپاین په دې برخه کې د فعالانو او «مبارزینو» هڅې ستایلي او زیاته کړې یې ده: «خو له ژورې اندېښنې سره ګورو چې دا هڅې ورو ورو پيکه کېږي او دا خطر شته چې ټولنه له دې ستر ظلم سره عادت او معافيت پیدا کړي».
دغه کمپاین په دې برخه کې له نړۍوالې ټولنې د عملي اقداماتو، مشروطو تعاملاتو غوښتنه کړې او په ډاګه یې ویلي: «نړۍواله ټولنه باید روان وضعیت عادي ونه ګڼي. له داسې نظام سره بېقیدوشرطه تعامل چې د هېواد د نیمایي وګړو اساسي حقونه تر پښو لاندې کوي، سیستماتیک تبعیض ته د مشروعیت ورکولو معنا لري».
دغه کمپاین په ټينګار سره ویلي، د نجونو زدهکړه امتیاز نه، بلکې يو مسلم حق دی او په ټولنه کې د ښځو له برابرې ونډې پرته به د افغانستان راتلونکې تل تياره او ناهيلي کوونکې وي.
په ناروې کې د افغانستان پخوانۍ سفیره شکریه بارکزۍ له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې ویلي، زدهکړه یوازې د لیک لوست او مسلک موندلو وسیله نه ده، بلکې د انسان د فکر، شخصیت، اخلاقي درک او ټولنیز شعور د لوړولو اساسي برخه ده.
د بشرپالنې د چارو کارپوه هلال کریمي وایي، په افغانستان کې رسمي زدهکړې له هماغه پیل څخه چې رامنځته شوې دي، تر اوسه له ګڼو ستونزو سره مخ دي.
طالبانو په افغانستان کې له بیا واکمنېدو سره سم، د خپلې واکمنۍ د لومړۍ دورې په څېر د نجونو د زدهکړو له دوام سره مخالفت پیل کړ او په لومړي سر کې یې نجونې زدهکوونکې له شپږم ټولګي پورته او بیا په پوهنتون کې له زدهکړو او په وروستي پړاو کې له طبي انسټيټیوټونو او کورسونو هم منع کړې او په دې برخه کې داخلي او بهرنیو غبرګونونو ته د طالبانو ځواب یوازې دا وو، چې دوی د نجونو د زدهکړو مخالف نهدي او یوازې یې تر «امر ثاني» پورې ځنډولي او دغه «امر ثاني» هم نږدې پنځه کاله پوره کېدونکې دي.
د یادونې وړ ده، چې د ملګرو ملتونو عمومي اسامبلې په ۲۰۱۸ کال کې د «جنورۍ ۲۴مه د زدهکړې د نړۍوالې ورځې» په توګه وپېژندله، څو په دې توګه د زدهکړې پر اړتيا د يوه مسلم انساني حق او عمومي خير په توګه ټيڼګار وشي او د سولې، دوامداره پرمختګ او د فقر، بېعدالتۍ او جنسیتي تبعیض د مخنيوي د وسیلې په توګه وهڅول شي.
