محمد فرید حمیدي: د طالبانو جزايي اصولنامه د افغانانو د کرامت ښکاره سپکاوی دی
د افغانستان د تېر جمهوري نظام لوی څارنوال محمد فرید حمیدي وايي، د طالبانو لهخوا اعلان شوې جزايي اصولنامه نه یوازې د هېواد د ټولو وګړو د محکومولو سند دی، بلکې د بشري کرامت، قانوني برابري او د اسلام له بنسټیزو ارزښتونو سره په ښکاره ټکر کې قرار لري.
محمد فرید حمیدي د شنبې په ورځ په خپل ایکس حساب کې لیکلي، چې د طالبانو جزايي اصولنامه د خلکو د «سپکاوي، حرمت او د انساني کرامت د نقض» څرګند مثال دی. نوموړي ټینګار کړی چې په دې اصولنامه کې د وګړو وېش او له اکثریت افغانانو سره د «ټیټ موقف» چلند، د باعزته او باکرامته اتباعو پر وړاندې ښکاره توهین دی.
حمیدي ویلي: «دا اصولنامه د تبعیض پر بنسټ ولاړه ظالمانه جنایي تګلاره ده چې د ښځو او ماشومانو پر وړاندې تاوتریخوالی تشویقوي، د وګړو عزت، مال، جان او وینه بېارزښته کوي او اتباع د سیاسي، ټولنیز موقف، شتمنۍ او بېوزلۍ پر اساس وېشي.»
د هغه په وینا، دغه اصولنامه په افغانستان کې مذهبي تبعیض هم نهادینه کوي او د قانون پر وړاندې د وګړو د تساوي اصل تر پښو لاندې کوي. حمیدي دا هم ویلي چې د طالبانو دغه کړنلاره د اسلام له روحیې او بنسټونو سره «په ښکاره ټکر» کې ده.
د تېر جمهوري نظام لوی څارنوال همداراز د طالبانو د واکمنۍ دواړو دورو ته په اشارې ویلي، چې د دې ډلې «غیر مشروع واکمني، سلیقوي فرمانونه او د ګروپي او شخصي موخو پر بنسټ پلي کېدونکي احکام» د هېواد ریښتیني دیني عالمان له تاریخي ازموینې سره مخ کړي دي. د هغه په وینا، علما یا باید د طالبانو د «غیر اسلامي او د خلکو ضد سیاستونو» پر وړاندې ودرېږي، او یا به یې چوپتیا د دنیا او اخرت د تاوان لامل شي.
حمیدي په خپله لیکنه کې نړیواله ټولنه هم تر نیوکې لاندې راوستې او ویلي یې دي، چې د نړۍ «ریاکاره چوپتیا»، د ملګرو ملتونو کمزوري دریځ او د بشریت بېغبرګون حالت، دا زمینه برابره کړې چې «یو جاهل او مستبد نظام په ۲۱مه پېړۍ کې بردګي ته رسمیت ورکړي» او افغانان د جنسیت، قوم، مذهب، سیاسي دریځ، شتمنۍ او فقر پر بنسټ ووېشي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
