امیر خان متقي د ملګرو ملتونو د سرمنشي له مرستیالې سره په کابل کې لیدلي

ایمل ولي خان، نن د شنبې په ورځ یوې غونډې ته د وینا پر مهال وویل، چې له افغانستان سره ټولې لارې تړل شوي دي، خو په پاکستان کې د هرې پېښې مسوولیت پر افغانستان ور اچول کېږي.

هغه زیاته کړه، ټول پوهېږي چې دا لارې یوازې د عامو خلکو او سوداګرۍ پر مخ تړل شوي دي، نه د نورو ګټو د مخنیوي لپاره.

د عوامي نشنل ګوند مشر د پاکستان له حکومت څخه وغوښتل چې له باجوړه تر چمن پورې ټولې سوداګریزې لارې دې سملاسي پرانیستل شي، څو د سیمې خلک له اقتصادي ستونزو وژغورل شي.

ایمل ولي خان ټینګار وکړ چې د کرښې تړل د پښتنو پر ژوند، اقتصاد او روزګار ناوړه اغېز کړی او حکومت باید په دې برخه کې خپلې تګلارې بیا وارزوي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان کورنیو چارو پخواني وزیر افتاب احمد خان شیرپاو ویلي، چې پاکستان ته د ترهګرۍ ګواښ له افغانستان څخه سرچینه اخلي. نوموړي همدا راز ویلي چې طالبان د دوحې تړون ته ژمن ندي پاتې شوي.

شیرپاو دغه څرګندونې یوه پاکستاني خبریال طاهر خان ته کړي، نوموړي په خپلو څرګندونو کې ویلي، وروسته له هغه چې په ۲۰۱۴ کال کې په تیراه او د خیبر پښتونخوا په یو شمېر نورو سیمو کې پوځي عملیات ترسره شول، د تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) غړي د ډيورنډ هغې غاړې ته واوښتل. د هغه په وینا، دغه ډلې اوس له افغانستان څخه د امریکا او ناټو پاتې وسلې د پاکستان پر وړاندې کاروي.

یاد وزارت د شنبې په ورځ زیاته کړې چې په ورته مهال، د طالبانود فراه ولایت د امنیه قوماندانۍ د نشه‌يي توکو پر وړاندې د مبارزې پولیسو د فراه ښار په «چهارباغ» سیمه کې شپږ تنه د الکولي مشروباتو د تولید په تړاو له ۷۱ لیټره الکولو سره یو ځای نیولي دي.

بل لور ته، د نیمروز ولایت د خاشرود ولسوالۍ امنیتي مسوولینو درې تنه د ۱۰ کیلوګرامه تریاکو او ۱۹۴ کیلوګرامه ایف (ایفېډرا) د قاچاق په تړاو نیولي دي.

د طالبانو یاد وزارت ویلي، چې نیول شوي کسان به د دوسیو تر بشپړېدو وروسته عدلي او قضايي بنسټونو ته وسپارل شي.

ریچارډ لینډسي په ایکس خواله رسنۍ په یوه پیغام کې ویلي، چې بریتانیا له طالبانو غواړي ښځو او نجونو ته د زده‌کړې د لاسرسي اجازه ورکړي، څو هغوی وکولای شي ښوونځیو او لوړو زده‌کړو ته ستنې شي.

د هغه په وینا، زده‌کړو ته د نجونو لاسرسی نه یوازې د ښځو حق دی، بلکې د ټول افغانستان په ګټه تمامېږي، ځکه چې لوستې نجونې د هېواد د پرمختګ، ثبات او سوکالۍ په برخه کې مهم رول لري.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې نږدې څلور نیم کاله کېږي طالبان د نجونو پر مخ د منځنیو او لوړو زده‌کړو دروازې تړلې ساتلې دي، او نړیوالې ټولنې په وار وار له دې ډلې غوښتي، چې دغه محدودیتونه پای ته ورسوي.

ددغه بلجیمي رسنۍد راپور له مخې، اروپا غواړي افغانستان ته د هغو پناه‌غوښتونکو د شړلوبهیر بېرته پیل کړي، چې د پناه غوښتنې یې رد شوي، د استوګنې قانوني اسناد نه لري یا په جرمونو کې ښکېل دي.

یادې رسنۍ زیاته کړې، چې د بلجیم د بهرنیو وګړود چارو ادارې مشر، فیردي روزمونت هم د دې پلاوي غړی و او د نورو اروپایي هېوادونو د استازو ترڅنګ یې کابل ته سفرکړې و.

راپور کې راغلي، چې اروپایي ټولنې افغانستان ته د پناه‌غوښتونکو د اخراج د زمینه برابرولو لپاره له طالبانو سره خبرې پیل کړې دي. اروپا هڅه کوي له طالبانو سره اړیکه ټینګه کړي، څو د دې ډلې اداره تایید کړي، هغه کسان چې له اروپا شړل کېږي، د افغانستان وګړي دي.

د بلجیم د پناه‌غوښتنې او کډوالۍ وزارت ویلي، طالبانو اروپایي پلاوي ته ډاډ ورکړی، چې د دغو کسانو د هویت د تثبیت په برخه کې همکارۍ ته چمتو دي.

تر دې وړاندې د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند، سټیفن دوجاریک ویلي وو، چې رزماري ډي‌کارلو د دوحې د بهیر د تعقیب په موخه افغانستان ته سفر کوي.

د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیاله په داسې حال کې کابل ته سفر کوي، چې د زده‌کړې له نړیوالې ورځې سره هممهاله ده. نږدې څلور نیم کاله کېږي، چې طالبانو د نجونو پر مخ د منځنیو او لوړو زده‌کړو دروازې تړلې دي او افغان نجونې لا هم پوهنتونونو ته د تګ اجازه نه لري.

د دوحې بهیر د ملګرو ملتونو تر مشرۍ لاندې د دې لپاره رامنځته شوی، چې د افغانستان د سیاسي، امنیتي او بشري کړکېچ د حل لپاره د نړیوالې ټولنې، د سیمې د هېوادونو او طالبانو ترمنځ یو سیاسي چوکاټ او د خبرو اترو زمینه برابره کړي.

د دوحې بهیر تر دې دمه درې پړاوونه تېر کړي، چې وروستی پړاو یې د رزماري ډي‌کارلو په مشرۍ ترسره شوی و. په دغه وروستي پړاو کې د طالبانو استازو هم ګډون کړی و.

رزماري ډي‌کارلو تر دې وړاندې هم، د ۱۴۰۰کال په ترڅ کې د طالبانو له بیا واکمنېدو څو میاشتې وروسته کابل ته سفر کړی و. هغې د خپل درې ورځني سفر په پای کې ویلي وو، چې ملګري ملتونه د افغانستان له خلکو سره ژمن پاتې کېږي او د یوه ټولشموله، عادلانه او سوله‌ییزې ټولنې د رامنځته کولو لپاره د هغوی د هڅو ملاتړ ته به دوام ورکړي.