حلیم فدایي: طالبان نړۍ د شرقي او غربي وېش پر اساس قضاوت کوي حال دا چې قران دا منطق ردوي
د خوست پخواني والي حلیم فدایي وايي طالبان نه یوازې د افغانستان په دننه کې په طبقاتي نظام باور لري، بلکې ټوله نړۍ هم د شرقي او غربي تفکر پر بنسټ وېشي او همدا وېش د حق، شریعت او باطل د معیار په توګه کاروي.
فدایي په خپلو څرګندونو کې ویلي، قران کریم دا ډول جغرافیایي وېش ردوي، ځکه چې “مشرق او مغرب دواړه د الله دي” او حق او باطل د ځای او موقعیت له مخې نه ټاکل کېږي.
د هغه په وینا، د قران له مخې د تاریخ هېڅ داسې لوی کافر، مشرک یا طاغوت نشته چې په لوېدیځ (اروپا یا امریکا) کې تېر شوی وي او په صراحت سره یې یادونه شوې وي. نوموړي زیاته کړه چې فرعون، هامان، قارون، نمرود، د لوط قوم، عاد، ثمود او ابوجهل ټول په اسیا او افریقا کې وو، نه په لوېدیځ کې.
حلیم فدایي وایي د شرق او غرب پر بنسټ د نړۍ وېشل د عقل، علم او قانون پر ضد عمل دی، خو طالبان همدا وېش د دې لامل ګرځوي چې د نړۍ د نورو فلاسفهوو، عقلاوو او علماوو منطق کفري وبولي او د عصري علومو مخالفت وکړي.
نوموړي ټینګار کړی چې د جنس، مذهب، رنګ، نژاد، قوم او حتی د لباس پر اساس وېش یو غیرقراني او غیرانساني چلند دی او همدا تفکر د دې لامل شوی چې ښځې له سیاسي مشارکته او نجونې له زدهکړو محرومې شي.
فدایي خبرداری ورکړی چې دا ډول طبقاتي او جغرافیایي تفکر نه یوازې د اسلام له اصلي پیغام سره په ټکر کې دی، بلکې افغانستان لا ډېر له نړۍ څخه منزوي کوي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
