اتریش له طالبانو سره په همغږۍ یو افغان کابل ته شړلی

یاد سفارت د یکشنبې په ورځ وویل، چې دا لیدنه په کابل کې د ایران په سفارت کې شوې، خو تر دې دمه د دواړو لوریو ترمنځ د شویو خبرو اترو نور جزئیات نه دي خپاره شوي.

رزماري ډیکارلو د شنبې په ورځ، چې د زده‌کړې له نړیوالې ورځې سره یې سمون درلود، کابل ته رسېدلې وه. تر دې وړاندې د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند ویلي وو چې مېرمن ډیکارلو د دوحې بهیر د تعقیب په موخه افغانستان ته سفر کوي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) د روان کال د لیندي په میاشت کې د دوحې بهیر په چوکاټ کې د نشه‌يي توکو پر ضد د مبارزې لومړنی کاري ګروپ جوړ کړ. همداراز، د ملګرو ملتونو له لوري د روان کال په مرغومې میاشت کې د «اقتصاد» په نوم بل کاري ګروپ هم رامنځته شو، چې موخه یې د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان ته د اقتصادي مرستو همغږي ده.

ملګرو ملتونو ویلي وو، چې د دغو دوو کاري ګروپونو تر جوړېدو وروسته به د دوحې څلورمه ناسته وشي. طالبانو هم په دې وروستیو کې اعلان کړی، چې د دوحې بهیر د کاري ګروپونو راتلونکې ناسته به په کابل کې کېږي.

د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیالې تر دې مخکې د طالبانو د بهرنیو چارو له وزیر امیرخان متقي او د کورنیو چارو له وزیر سراج‌الدین حقاني سره هم لیدنې کړې دي.

ولسمشر الار کاریس د پنجشنبې په ورځ په اېکس کې ولیکل: «موږ به تل د جاکو کاروکس، کاله تورن، ایوار بروک، الاین ټیکو، ایریک سالموس، رایویس کانګ، کریستیان یالاکاس، هېردیس سیک، اګریس هوترف او د هغو ټولو استونیایي سرتېرو یاد ساتو، چې په افغانستان کې ټپیان شول».

هغه زیاته کړې، چې «استونیایان د جګړې په لومړۍ کرښه کې وو، له خپلو متحدینو سره یې اوږه په اوږه مبارزه کوله او د ناټو د پنځمې مادې دفاع یې کوله».

د استونیا پخواني ولسمشر توماس هېندریک ایلویس هم د ټرمپ دا څرګندونې په ټولنیزو رسنیو کې وغندلې.

تر دې وړاندې هم د نړۍ ګڼو مشرانو د ټرمپ پر خبرو نیوکه کړې وه او ویلي یې وو چې د دوی سرتېرو په افغانستان کې له متحدینو سره اوږه په اوږه جګړه کړې او د ټرمپ دا څرګندونې سپکوونکې دي.

ډونالډ ټرمپ دا څرګندونې د پنجشنبې په ورځ له فاکس نیوز سره په یوه مرکه کې کړې وې.

هغه پوښتنه راپورته کړه چې که امریکا کله له ناټو د مرستې غوښتنه وکړي، ایا متحدین به یې ملاتړ وکړي که نه. ټرمپ وویل، دی ډاډه نه دی چې دغه پوځي تړون به د اړتیا پر مهال د امریکا ملاتړ وکړي.

ټرمپ وویل: «موږ هېڅکله هغوی ته اړتیا نه ده لرلې. موږ هېڅکله له هغوی څه نه دي غوښتي».

هغه افغانستان ته د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر له ۱۱مې وروسته د استول شویو متحدو ځواکونو په اړه وویل: «دوی وایي چې افغانستان ته یې سرتېري لېږلي وو. دا سمه ده، خو هغوی لږ شاته پاتې شول او د جګړې له لومړۍ کرښې لرې وو».

خو په واقعیت کې، د ناټو متحدین د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر د۱۱مې له بریدونو وروسته سملاسي د امریکا ترڅنګ افغانستان ته داخل شول او فعاله ونډه یې درلوده.

د هغه په وینا، دا ډول وختي اقدام کولی شي د ماشومانو ژوند وژغوري. په دغو مرستو کې، د ژمي بوټان، کورتۍ او جاکټونه شامل دي.

د یونیسف مشر ټینګار کړی چې له دې سره سره چې ژمی لا سختېږي، اړتیا ده څو مرستې دوام ومومي، تر څو د افغانستان هر ماشوم ته لازم ژمني توکي ورسېږي او له سختې یخنۍ خوندي پاتې شي.

هغه زیاته کړې چې وختي او پر وخت مرستې د بشري ناورینونو د اغېزو په کمولو کې مهم رول لري.

د راپورونو له مخې، د هغو افغان کډوالو نوملړونه چې پخوا د پاکستان د نادرا ادارې کې ثبت شوي وو، د پاکستان د کورنیو چارو وزارت ته لېږل شوي اوډېر ژر به دغه ثبت شوي کارتونه لغوه شي.

پاکستاني چارواکي وایي، دا اقدام د غیرقانوني فعالیتونو د مخنیوي لپاره شوی، ځکه د هغوی په وینا یو شمېر افغان کډوالو له دغو اسنادو ناوړه ګټه اخیستې، ان تر دې چې ځینو کسانو د همدې اسنادو پر بنسټ سوداګریز فعالیتونه کړي او له چین سره یې هم تجارتي معاملې ترسره کړې دي.

دا پرېکړه په داسې حال کې کېږي چې پاکستان په وروستیو میاشتو کې د افغان کډوالو اړوند خپلې پالیسۍ سختې کړې دي. د راپورونو له مخې، له تېرو څو میاشتو راهیسې د ویزو د ورکړې او تمدید بهیر هم درول شوی او هره ورځ زرګونه افغان کډوال په جبري ډول افغانستان ته ستنول کېږي.

یوازې پرون شاوخوا یو نیم زر افغان کډوال په جبري توګه له پاکستان څخه بېرته افغانستان ته لېږل شوي دي.

د کورنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې ویلي، چې په جوزجان ولایت د آقچې ولسوالۍ کې نهه تنه د قمار کولو پر مهال نیول شوي دي. دغه راز، درې تنه د غلا په تور په هرات ولایت، دوه تنه په نیمروز ولایت د دلارام ولسوالۍ کې او یو بل تن په ننګرهار ولایت کې د د دوی له لوري نیول شوی دی.

د خبرپاڼې له مخې، د دایکندي ولایت په پاټو ولسوالۍ کې هم یو کس د تاریخي اثارو د غیرقانوني کیندنو په تړاو د جنايي جرمونو پر ضد د مبارزې ځواکونو نیولی دی.

بل لور ته، د بلخ ولایت د امنیه قوماندانۍ اړوند د جنايي جرمونو پر وړاندې د مبارزې ځواکونو په تېره یوه میاشت کې لس غلا شوي موبایلونه کشف کړي او بېرته یې خپلو اصلي مالکانو ته سپارلي دي.

وزارت وایي، د جنايي فعالیتونو پر ضد مبارزه به دوام لري او د قانون ماتونکو پر وړاندې به جدي چلند کېږي.