سهیل اپریدي: که د تیراه عملیات په ۲ یا ۳ ورځو کې ونه‌درول شي نو نوې ستراتیژي به جوړه کړو

منظور پشتین د یکشنبې په ورځ، د سلواغې پر پنځمه، پر خپلو ټولنیزو شبکو ولیکل، چې حکومت او پوځ د «تش په نوم عملیاتو» تر عنوان لاندې له کورونو د خلکو له ایستلو انکار کوي، حال دا چې د هغه په وینا، پښتانه پر ځان تېر شوي ظلمونه نه هېروي او نه یې بښي.

نوموړي زیاته کړې، چې په تېرو شلو کلونو کې د پوځي عملیاتو ملاتړي دریځونه د پښتنو په حافظه کې خوندي پاتې دي.

پشتین ویلي، چې د پوځ د ویاند خبري غونډې او د فدرالي چارواکو، په ځانګړي ډول د دفاع وزیر خواجه اصف څرګندونې، به هېڅکله هېرې نه شي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر، چې د پاکستان د پوځ او امنیتي ادارو ستر منتقد دی، ویلي، چې د حکومت او پوځ د کړنو له امله د هر پښتون په ذهن کې پاکستان د یوه ځانګړي قوم تر واک لاندې دولت او پوځ د پښتنو پر وړاندې د ظلم سمبول ګرځېدلی دی. هغه ټینګار کړی، چې د دریځونو بدلول اوس ګټه نه لري.

نوموړي زیاته کړې، « ستاسې د ښکاره کړنو او تګلارو له امله، د هر پښتون په ذهن کې پاکستان د یوه پنجابي دولت په توګه او پاکستاني پوځ د پښتنو د قاتل، د پښتنو د شتمنیو د غله او یوې ترهګرې ډلې په توګه انځور شوی دی».

د پي ټي اېم مشر همداراز ویلي، چې د واورې په سختو شرایطو کې د ښځو، ماشومانو او زړو خلکو جبري بې‌ځایه کول او د سیاسي او پوځي مشرانو سخت او متکبرانه چلند به د پښتنو په ذهنونو کې پاتې وي او د ده په وینا، «ددې به یو وخت حساب ترې غوښتل کیږي».

د راپورونو له مخې، د هغو افغان کډوالو نوملړونه چې پخوا د پاکستان د نادرا ادارې کې ثبت شوي وو، د پاکستان د کورنیو چارو وزارت ته لېږل شوي اوډېر ژر به دغه ثبت شوي کارتونه لغوه شي.

پاکستاني چارواکي وایي، دا اقدام د غیرقانوني فعالیتونو د مخنیوي لپاره شوی، ځکه د هغوی په وینا یو شمېر افغان کډوالو له دغو اسنادو ناوړه ګټه اخیستې، ان تر دې چې ځینو کسانو د همدې اسنادو پر بنسټ سوداګریز فعالیتونه کړي او له چین سره یې هم تجارتي معاملې ترسره کړې دي.

دا پرېکړه په داسې حال کې کېږي چې پاکستان په وروستیو میاشتو کې د افغان کډوالو اړوند خپلې پالیسۍ سختې کړې دي. د راپورونو له مخې، له تېرو څو میاشتو راهیسې د ویزو د ورکړې او تمدید بهیر هم درول شوی او هره ورځ زرګونه افغان کډوال په جبري ډول افغانستان ته ستنول کېږي.

یوازې پرون شاوخوا یو نیم زر افغان کډوال په جبري توګه له پاکستان څخه بېرته افغانستان ته لېږل شوي دي.

د یادې ادارې د خبر له مخې دغه مرګ ژوبله د ورښتونو له امله د واورې ښویدنې، ځمک ښویدنې،او د کورونو د چت پریوتو له امله رامنځ ته شوې ده.

دغې پیښې په چترال، ملاکنډ، شانګله، او خیبر پښتونخوا سیمو کې ثبت شوي.په مړو کې ۷ماشومان،یو سړی او یوه ښځه شامل دي.

سیمه ایز چارواکي وایي، د سختې واورې ورېدو له امله تړل شوې ډېری لویې لارې د عام تګ راتګ پر مخ بیرته پرانیستل شوې، خو په ځینو لوړو سیمو کې د پاتې تړلو لارو د خلاصولو لپاره هڅې روانې دي، او له زیانمنو خلکو سره د ژمني توکو مرستته هم شوې ده.

چارواکو همداراز خبرداری ورکړی چې د ایالت په ځينې ولسوالیو کې به د بارانونو او واورې ورېدو نوې لړۍ تر سه‌شنبې پورې په وقفه یې توګه دوام ولري. له خلکو غوښتل شوي چې بې‌ځایه سفر ونه کړي، حساسو سیاحتي سیمو ته له تګه ډډه وکړي او د حکومتي ادارو خبرتیاوو ته پوره پاملرنه وکړي.

د پښتونخوا له تیرا درې څخه د پوځ په امر د سلګونو کورنیو د جبري اېستلو د راپورونو وروسته د پاکستان د اطلاعاتو وزارت نن د شنبې په ورځ د یوې اعلامیې په خپرولو سره د پوځ له خوا د تیرا د خلکو د جبري اېستلو په اړه ادعاوي بې‌بنسټه بللي او وايي، دا ډول اوازې یې د امنیتي بنسټونو د بدنامولو په موخه سیاسي کمپاین بللی دی.

په اعلامیه کې ویل شوي، چې د پاکستان پوځ له تیرا څخه د ملکي وګړو د اېستلو په اړه هېڅ ډول لارښورد نه دی صادر کړی. د دوی په خبره، پاکستاني پوځ د تیرا په دره کې د ترهګرو پر ضد پراخ عملیات پیل کړي دي او د ملکي خلکو ژوند ته په‌کې پوره پاملرنه کېږي.

په اعلامیه کې ادعا شوې ده، چې د تیرا اوسېدونکي په خپله خوښه له سیمې څخه وځي او د خېبرپښتونخوا صوبايي حکومت د یادو کسانو لپاره د ۲۰۲۵ کال په ډسمبر میاشت کې د ۴ میلیارده کالدارو بودیجه هم ځاکړې ده.

د پاکستان د اطلاعاتو وزارت ویلي، چې د تیرا اوسېدونکي په سیمه کې د «خوارجو» او «وسله‌والو توندلارو» له شتون څخه په تنګ راغلي او په خپله سیمه کې د امن او ثبات غوښتونکي دي.

په اعلامیه کې د تیرا د اوسېدونکو د جبري بې‌ځایه کېدو په اړه د صوبايي حکومت د چارواکو څرګندونې پارونکې او د سیاسي امتیاز ترلاسه کولو نامه هڅه بلل شوې دي.

د پاکستان مرکزي حکومت دا غبرګون پر داسې مهال ښودلی، چې په پښتونخوا کې د سختو واورو او اورښتونو پرمهال د بې‌سرپناه بې‌ځایه شویو کسانو سخت وضعیت ته پر ټولنیزو رسنیو ګڼو کسانو سخت غبرګونونه ښودلي او د یادو کسانو په جبري بې‌ځایه کولو کې یې د پاکستان پوځ ګرم بللی دی.

دا په داسې حال کې ده، چې د څه باندې یوې میاشتې راهیسې د تیرا سلګونه کورنۍ په سیمه کې د پراخو پوځي عملیاتو له امله په جبري توګه له خپلو سیمو څخه اېستل شوي دي او د پښتونخوا صوبايي حکومت هم په وار وار پر مرکزي حکومت په نیوکه کولو سره ویلي، چې د تیرا خلک د پاکستان د پوځ په امر په زور له خپلې سیمې څخه بې‌ځایه کولو ته مجبوره کړای شوي دي.

ایمل ولي خان، نن د شنبې په ورځ یوې غونډې ته د وینا پر مهال وویل، چې له افغانستان سره ټولې لارې تړل شوي دي، خو په پاکستان کې د هرې پېښې مسوولیت پر افغانستان ور اچول کېږي.

هغه زیاته کړه، ټول پوهېږي چې دا لارې یوازې د عامو خلکو او سوداګرۍ پر مخ تړل شوي دي، نه د نورو ګټو د مخنیوي لپاره.

د عوامي نشنل ګوند مشر د پاکستان له حکومت څخه وغوښتل چې له باجوړه تر چمن پورې ټولې سوداګریزې لارې دې سملاسي پرانیستل شي، څو د سیمې خلک له اقتصادي ستونزو وژغورل شي.

ایمل ولي خان ټینګار وکړ چې د کرښې تړل د پښتنو پر ژوند، اقتصاد او روزګار ناوړه اغېز کړی او حکومت باید په دې برخه کې خپلې تګلارې بیا وارزوي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان کورنیو چارو پخواني وزیر افتاب احمد خان شیرپاو ویلي، چې پاکستان ته د ترهګرۍ ګواښ له افغانستان څخه سرچینه اخلي. نوموړي همدا راز ویلي چې طالبان د دوحې تړون ته ژمن ندي پاتې شوي.

شیرپاو دغه څرګندونې یوه پاکستاني خبریال طاهر خان ته کړي، نوموړي په خپلو څرګندونو کې ویلي، وروسته له هغه چې په ۲۰۱۴ کال کې په تیراه او د خیبر پښتونخوا په یو شمېر نورو سیمو کې پوځي عملیات ترسره شول، د تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) غړي د ډيورنډ هغې غاړې ته واوښتل. د هغه په وینا، دغه ډلې اوس له افغانستان څخه د امریکا او ناټو پاتې وسلې د پاکستان پر وړاندې کاروي.