په یاده ولسوالۍ کې طالب چارواکو پرېکړه کړې، چې هېڅ ښځې ته به د درنو کارونو ترسره کولو اجازه نهورکوي. د خبرپاڼې په یوې برخه کې لیکل شوي: «که چیرې کومه ښځه د پېټۍ یا کجاوې سره د وانټ ولسوالۍ پر عمومي سړک وګرځي او ولیدل شي، نو پېتۍ او کجاوه به یې لهمنځه یووړل شي».
همدا راز ځايي طالبانو د سیمې پر ځوانانو هم تازه محدودیتونه وضعه کړي او ظاهرا یې د دوی پر سینګار بندیز لګولی دی. طالبانو په دې تړاو هم ویلي، هر هغه ځوان چې «سیرت او صورت» یې له ټاکل شويو اصولو سره سم نه وي، نو له هغوی سره به اصولي او شرعي چلند تر سره شي.
ځايي طالبانو دا بندیزونه او محدودیتونه د ټولنې د اصلاح او د اسلامي ارزښتونو د ساتنې برخه ګڼلې ده. پر افغانستان واکمنې ډلې په تېرو نږدې پنځو کلونو کې پر ښځو او نارینهوو سخت بندیزونه لګولي، چې ان ځوانان یې د ږیرو خرېلو یا لنډولو له امله هم ځورولي او دا لړۍ لا دوام لري.
هممهاله راپورونه څرګندوي، چې د طالبانو مشر ملا هبتالله د خپل واک له پیل راهیسې تر اوسه د ښځو په تړاو د محدودیتونو او بندیزونو اړوند له ۱۰۰ څخه ډېر فرمانونه صادر کړي دي. ملګرو ملتونو او د بشري حقونو نړۍوالو سازمانونو افغانستان د ښځو لپاره د نړۍ یو له خطرناکو او له محدودیتونو ډک هېواد بللی دی.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
