طالبانو په خوست کې تر اتو میاشتو پلټنو وروسته د یوه پخواني سرتېري جسد موندلی

د چک ولسمشر پیټر پاول ویلي، د ناټو د غړو هېوادونو قربانۍ باید هېرې نه‌شي او د افغانستان جګړه کې د ګډې دفاع ارزښت ته درناوی حتمي دی. نوموړي زیاته کړې، چې د چک جمهوریت له ناټو سره په ماموریتونو کې فعاله برخه اخیستې او له ۱۱زرو ډېر سرتېري یې د نږدې ۱۹ کلونو لپاره په سختو شرایطو کې هلته ځای پرځای وو.

پاول ټرمپ ته په خطاب کې وویل، په افغانستان کې د چک ۱۴ سرتېري وژل شوي او لسګونه نور ټپیان شوي دي چې دا د دغه هېواد لپاره سترې قربانۍ دي.

د چک لومړي وزیر اندري بابیش هم د ټرمپ څرګندونې «بې‌معنا» او د نه منلو وړ وبللې او ویلي یې دي، دغه څرګندونې د هغو سرتېرو میراث ته سپکاوی دی چې د ناټو ماموریتونو پر مهال وژل شوي او یا هم ټپیان شوي دي. هغه ټینګار کړی، چې دغه ډول څرګندونې د منلو وړ نه‌دي او د چک پوځیانو قربانۍ بې‌ارزښته ښيي.

د طالبانو د والي‌ دفتر د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۶مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دوی والي شیخ اسلام جار د افغانستان لپاره د دغه پروژې مسوول بګنج عبدالله یوف او په هرات کې د ترکمنستان جنرال کونسل د ټاپي پروژې له کارونو لیدنه کړې.

په هرات کې د طالبانو د والي ویاند محمد یوسف سعیدي ویلي، د یادې پروژې کارونه په چټکۍ روان دي: «تر اوسه ۹۱ کیلومتره مسیر د پايپ لاین لپاره چمتو شوی او د یاد مسیر په اوږدو کې څو کاري کمپونه هم جوړ شوي دي؛ ترڅو د عملیاتي چارو اسانتیاوې برابرې شي».

طالبانو د ترکمنستان د جنرال کونسل په حواله زیاته کړې:«ډاډ ورکوو، چې د شته پلانونو پر بنسټ دغه پروژه به د روان زېږدیز کال تر پایه په هرات ولایت کې بشپړه شي».

یادې ادارې په خپل تازه بیان کې څرګنده کړې، چې ژمی د بې‌ځایه شویو کورنیو لپاره د شته ستونزو د لا پراخېدو لامل شوی او د ژمي سړه هوا کولای شي د ماشومانو، ښځو او نورو وګړو ژوند ته جدي ګواښونه پېښ کړي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو ادارې پر اېکس پاڼه لیکلي: «موږ په سیمه کې د مرستو په وېش بوخت یو؛ څو د زلزله ځپلو کورنیو لپاره د ژمي د سړې هوا پر وړاندې د مقاومت امکانات برابر شي».

د کډوالو چارو دغه ادرې ټینګار کړی، چې د مرستو رسولو چارې به دوام وکړي او د بې‌ځایه شویو کورنیو لپاره به د سرپناه، تودوخې، خوراکي توکو او نورو اړتیاوو زمینه برابره کړي.

یونېسف د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۶مه) پر اېکس پاڼه کاږلي، پر زده‌کړو د طالبانو بندیزونو له امله د هلکانو د نوم لیکنې لړۍ هم په ټپه درېدلې ده. دغه ادارې ټينګار کړی، چې زده‌کړې د هر ماشوم حق دی.

په ۲۰۲۱کال کې واک ته د طالبانو له رسېدو راهیسې دغه ډلې له شپږم ټولګي پورته نجونو پر مخ د ښوونځیو او پوهنځیو دروازې وتړلې. یونېسف وړاندې هم ویلي و، که پر زده‌کړو دغه بندیز تر ۲۰۳۰کال پورې دوام وکړي؛ نو تر ۴ مېلیونه ډېرې له شپږم ټولګي پورته نجونې به له زده‌کړو بې‌برخې شي.

افغانستان دامهال د نړۍ یوازینی هېواد دی، چې د نجونو لپاره یې منځنۍ او لوړې زده‌کړې بندې کړې دي.

په کندهار کې د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو چارو ادارې مرستیال نعمت الله الفت ویلي، چې د روان زېږدیز کال له پيل راهیسې تر دامهاله ۱۸۰۰ بندیان او ۱۷۲۵ کډوالې کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۸۶۲۵ ته رسېږي؛ له پاکستان نه د سپين بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

نوموړي ویلي، چې د یوې ورځې په لړ کې د کراچۍ له زندانونو تازه ۳۰۰ خوشې شوي بندیان له همدې لارې دوی ته سپارل شوي دي. یادې ادارې زیاته کړې، چې د ستانه شویو کډوالو سره یې په بېلابېلو برخو کې مرستې کړې دي.

افغانستان ته تازه ستانه شوي کډوال په پاکستان کې د پولیسو له ظلم، وهلو، زنداني کولو او له دوی څخه د پیسو اخیستلو اړوند شکایتونه کوي. تېره اونۍ یوشمېر ستانه شویو افغان کډوالو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي و، چې د کورنۍ ځینې غړي یې د پاکستاني پولیسو له لوري نیول شوي او لاتراوسه لادرکه دي.

دغه کورنیو ویلي‌ و، له یوې خوا یې په پاکستان کې شتمنۍ، کارونه او له کلونو راهیسې تېر کړی ژوند شاته پرېښی او له بلې خوا یې د کورنۍ غړي هلته په زندانونو کې پاتې دي. ملګرو ملتونو په خپل وروستي راپور کې ویلي، چې یوازې د ۲۰۲۵کال په جنورۍ میاشت کې له پاکستان نه ۱۸زره او ۳۰۰ افغانان پولیسو نیولي او په زور یې افغانستان ته ستانه کړي دي.

د ملګرو ملتونو راپور کاږي، چې پاکستان د ۲۰۲۳کال له سپټمبر راهیسې له دغه هېواده تر ۸۲۵زره او ۶۰۰ ډېر افغان وګړي افغانستان ته ستانه کړي دي. د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ له پاکستاني چارواکو غوښتي، چې د افغان کډوالو خپلسرې نیونې او جبري اېستل دې ودروي.

په پاکستان کې ډېری دغه افغانان درېیمو هېوادونو ته د تګ تکل لري او د ویزو ترلاسه کولو په تمه دي.