سپینه ماڼۍ: له غزې د وروستي یرغمل شوي اسراییلي جسد ترلاسه کول د ټرمپ ډیپلوماټیکه بریا ده

د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۶مه) د یوه راپور په خپرولو سره ویلي، چې د فلسطین په ځینو سیمو کې میلیونونه کسان د سېلابونو، لوږې او سړې هوا له امله له سختو ستونزو سره مخ دي. د دوی په خبره هلته روغتیايي سیستم پاشل شوی او ډېری تاسیسات یې هم ویجاړ شوي دي.

د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق ویلي، چې د نویو زېږېدلو ماشومانو د پاملرنې مرکزونه له خپل ظرفیت څخه څو برابره زیات کار کوي.

یاد سازمان زیاته کړې: «امیندواره ښځې، نوي زېږېدلي ماشومان او تنکي ځوانان له جدي خطرونو سره مخ دي، چې په‌کې د خوارځواکۍ او د ولادت پر مهال د مخنیوي وړ اختلالونه شامل دي».

راپور زیاتوي، چې په لویدیځه غاړه کې د سختو پوځي عملیاتو، تاوتریخوالي او پر تګ راتګ د محدودیتونو له امله روغتیايي خدمتونو، زده کړو او د ملاتړ مرکزونو ته لاسرسی ستونزمن شوی دی.

د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق ویلي، چې له میداني ستونزو سربیره یې په غزه او لویدیځه غاړه کې خپل خدمات چټک کړي، خو د کړکېچ کچې او دوام ته په کتو کافي بودجه نه‌لري.

دوی د ۲۰۲۶ کال لپاره په غزه کې د بشري اړتیاوو د پوره کولو او د روغتیايي خدماتو د بیارغونې لپاره د ډیرې بودجې غوښتنه کړې ده.

د متحده عربي امارات د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ د (سلواغې ۶مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ټینګار کړی، چې هېچاته د ایران پر ضد پوځي اقداماتو لپاره د خپلې خاورې او فضا د کارولو اجازه نه‌ورکوي.

په اعلامیه کې راغلي:«خبرې اترې، د تاوتریخوالي کمول، نړۍوالو قوانینو ته غاړه اېښودل او د هېوادونو ملي حاکمیت ته درناوی د اوسنیو کړکېچونو د حل لپاره تر ټولو اغېزناکې چارې دي».

متحده عربي امارات له ډیپلوماټیکو لارو د شخړو پر هوارولو ټینګار کړی دی.

د متحده عربي امارات د بهرنیو چارو وزارت یادې څرګندونې پر داسې مهال کړي، چې په دې وروستیو کې د امریکا یوه لویه پوځې بیړۍ منځنۍ ختیځ ته رسیدلې او داسې انګیرل کېږي، چې یاده بیړۍ پر ایران د برید لپاره منځنۍ ختیځ ته لېږدول شوې ده، خو لا تر اوسه امریکا په دې تړاو څه سپیناوی نه‌دی کړی.

نوموړې چې د وژل شویو عسکرو پر قبرونو یې ګلونه اېښودل خبریالانو ته وویل: «موږ دا نه‌منو چې د هغوی قربانیو او خاطرو ته څوک سپکاوی وکړي».

د ۲۰۰۱ کال په اکتوبر میاشت کې، د سپټمبر د ۱۱مې له بریدونو شاوخوا یوه میاشت وروسته، متحده ایالاتو په افغانستان کې د نړۍوال اېتلاف مشري پر غاړه واخیسته. د دې پوځي عملیاتو موخه دا وه، چې د القاعده شبکه له‌منځه یوسي؛ هغه ډله چې له افغانستانه یې د خپل فعالیت د مرکز په توګه کار اخیست او همدارنګه طالبان، چې د دغې شبکې کوربه وو، نسکور کړي.

د امریکا تر څنګ، د لسګونو نورو هېوادونو ځواکونه، په ځانګړي ډول د ناټو غړي هېوادونه په افغانستان کې ځای پر ځای شول. ناټو هغه پوځي تړون دی، چې د ګډې دفاع ماموریت یې د نیویارک او واشنګټن له بریدونو وروسته د خپل تاریخ په اوږدو کې د لومړي ځل لپاره فعال شو. خو ډونالډ ټرمپ د پنجشنبې په ورځ، د سویس په داووس ښار کې له فاکس نیوز شبکې سره په مرکه کې ادعا وکړه، چې په افغانستان کې د ناټو غیرامریکايي ځواکونه «دجګړې له لومړۍ کرښې لږ څه لرې او شاته پراته وو».

د رسمي شمېرو پر بنسټ، په افغانستان کې د دې جګړې پر مهال، ټولټال ۹۰ فرانسوي عسکر ووژل شول.

آلیس روفو وویل: «په داسې شېبو کې، دا له سمبولیک پلوه ډېر مهمه ده، چې د هغوی د کورنیو لپاره، د هغوی د یاد لپاره دلته حاضر شو او ټولو ته یادونه وکړو، چې هغوی په لومړۍ کرښه کې څومره سترې قربانۍ ورکړې دي».

وروسته له هغې چې د ټرمپ څرګندونو پراخ غبرګونونه او اعتراضونه راوپارول، هغه له خپلې ادعا شاته شو او د هغو برېتانوي عسکرو ستاینه یې وکړه، چې په افغانستان کې یې جګړه کړې وه، خو د نورو هېوادونو د ځواکونو په اړه یې څه ونه ویل.

روفو وویل: «ما دا غبرګونونه لیدلي دي، په ځانګړي ډول د پخوانیو عسکرو د ټولنو له لوري، چې پهکې غوسه، قهر او ژور خپګان څرګند شوی دی».هغې زیاته کړه، چې د ناټو غړو هېوادونو ترمنځ یووالی باید پر داسې لانجو برلاسی شي.

هغې زیاته کړه: «تاسو پوهېږئ، کله چې جګړې ته ځو، د امریکايي، برېتانوي او فرانسوي عسکرو ترمنځ یوه پوځي ورورولي موجوده وي».

د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۶مه) پر خپلې اېکس‌پانې لیکلي، چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا د سولې او امنیت په مسایلو کې د ټولو غړو هېوادونو په استازیتوب د عمل کولو په برخه کې ځانګړی صلاحیت لري.

نوموړي زیاته کړې: «دا یوازنۍ اداره ده، چې پرېکړې یې پر ټولو غړو هېوادونو لازمي دي».

نوموړي خبرداری ورکړی، چې د ملګرو ملتونو له امنیت شورا پرته بله هېڅ اداره یا ځانګړی اېتلاف نه‌شي کولای چې په قانوني ډول ټول هېوادونه د سولې او امنیت په اړه د خپلو پرېکړو منلو ته اړ کړي.

ګوترېش ویلي، چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا مسوولیت بې سارې دی او مکلفیت یې نړۍوال دی.

ګوترېش زیاته کړې:«له همدې امله موږ باید پرته له ځنډه د امنیت شورا د استازولۍ پر اغېزناکتوب لا ډېر کار وکړو».

نوموړي دا څرکندونې پر داسې مهال کړي، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ څو ورځې وړاندې د اقتصاد نړۍوال فورم د غونډې پر مهال «د سولې نړۍوال بورډ» اعلان کړ او ګڼو هېوادونو ته یې په‌کې د غړیتوب بلنه ورکړه.

د محکمې د رسمي معلوماتو له‌مخې، دا قضیه تر ماسپښین ۲ بجو پورې د محکمې د اورېدنو په نوملړ کې شامله نه‌شوه او د هغې رسمي پیل هم تر ۴ بجو لږ مخکې وځنډېد. د دې ځنډ لامل دا ښودل شوی چې په همدې محکمه کې د یوې بلې، خو له دې قضیې سره بې‌اړیکې دوسیې اورېدنه اوږده شوې وه.

د برېتانیا رسنۍ وایي، چې څېړونکي پلاوي د وخت پای ته رسېدو له امله لوړه ونه‌کړه او له همدې کبله د احمد ملاخېل او محمد کبیر پر وړاندې د قضیې رسمي څېړنه هم پیل نه‌شوه. محکمې اعلان کړی، چې د دې قضیې دوام سې‌شنبې ورځې ته ځنډول شوی او په هماغه ورځ به منصفه پلاوی هم ورته وټاکل شي.

دغه دواړه تورن کسان د تېر کال د جولای میاشت کې په نونیتون ښار کې پر یوې ۱۲ کلنې نجلۍ د جنسي تیري په تور نیول شوي دي. رسنۍ وایي، د قانوني محدودیتونو له‌مخې، د دغې نجلۍ هویت نه‌شي افشا کېدای.

په محکمه کې د ثبت شوې قضیې پر بنسټ، ۲۳ کلن احمد ملاخېل د جولای په ۲۲مه د نونیتون ښار د «چِوِرِل سټریټ» په سیمه کې یوه ماشومه تښتولې وه. پر نوموړي له ۱۳ کلونو څخه د کم عمره ماشوم پر وړاندې د جنسي تعرض دوه تورونه او همدارنګه د جنسي تېري درې تورونه لګېدلي دي. هغه د تېر کال د ډسمبر په میاشت کې د محکمې په ناسته کې د جنسي تېري له یوې مادې سره سم اعتراف کړی، خو نور ټول ورپورې لګېدلي تورونه یې رد کړي وو.

بل تورن کس محمد کبیر نومېږي، چې ۲۴ کاله عمر لري او پر هغه تور دی، چې له۱۳ کلونو څخه د کم عمرې نجلۍ پر وړاندې د تښتونې او جنسي تېري کې مرسته کړې ده.

د برېتانیاپولیسو تر دې وړاندې تایید کړې وه، چې دواړه تورن کسان افغانان دي.