طالبانو له جلال اباد وروسته د مهترلام مرکزي ساحو کې هم پر رېکشاوو بندیز لګولی

په قرغیزستان کې طالبانو سفارت ویلي، چې د هند جمهوریت نمانځغونډې کې د طالبانو سفیر له یوشمېر سفیرانو او ډیپلوماټانو سره پر دوه اړخیزو سیاسي، اقتصادي او سوداگريزو موضوعاتو خبرې کړې دي.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ د اړیکو له ترینګلتیا وروسته د طالبانو او هند اړیکې ښې شوې دي او په وروستیو څو میاشتو کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په ګډون دریو طالب وزیرانو نوي ډیلي ته سفرونه وکړل.

هند طالبانو ته په دغه هېواد کې د افغانستان سیاسي استازولۍ سپارلې دي.

لومونډ وايي، بیجینګ چې افغانستان د کانونو، زیربنایي او سیمه‌ییزو امنیتي موخو لپاره مهم ګڼي، هڅه کوي هلته اقتصادي حضور وساتي، په ځانګړي ډول د کانونو د استخراج په برخه کې، ځکه دا د چین د سنکیانګ ایالت د ثبات له سیاست سره مستقیم تړاو لري.

خو ورځپاڼه وايي، چې وروستيوچاودنو، په ځانګړي ډول په کابل کې پر چینايي اهدافو بریدونو، د دې ستراتیژۍ کمزورې نقطې بربنډې کړې دي.

کابل په همدې میاشت کې د یوې خونړۍ چاودنې شاهد و، چې د یوه چینايي وګړي په ګډون پکې اووه تنه ووژل شول او ۱۳ نور ټپیان شول. ددې چاودنې مسوولیت داعش وسله والې ډلې پرغاړه واخېست. د برید هدف یو چینایی رسټورانټ و، چې طالبانو یې څښتن د چین د سنکیانګ سیمې یو مسلمان وګړی وباله.

یوه چینايي بلاګ بینګچي شېجيه جیه‌شي، چې په دفاعي او امنیتي چارو کې تخصص او شهرت لري، ویلي، چې « که د پلازمېنې په زړه کې د یوه عادي رستورانت امنیت هم تضمین کېدای نه شي، نو بیا څنګه کېدای شي د لرې پرتو ولایتونو په سیمو کې د سترو کاني او زیربنایي پروژو امنیت ټینګ شي؟».

تر دې وړاندې، د چین د بهرنیو چارو وزارت یو ځل بیا خپلو اتباعو ته یادونه کړې وه چې «د افغانستان له سفر څخه دې په نږدې راتلونکي کې ډډه وکړي، ځکه هلته اوسنی امنیتي وضعیت د اندېښنې وړ دی».

دغه وزارت خپله دا غوښتنه د جمعې په ورځ، د جنورۍ پر۲۳مه، بیا هم تکرار کړه.

په دې وروستیو کې پر چینايي وګړو بریدونه، په ځانګړې توګه د افغانستان په شمال او تاجکستان کې، چې د افغانستان له وضعیت او دلته میشتو وسله والو سره تړل کیږي، د چینايي وګړو د خوندیتوب په اړه اندېښنې ډېرې کړې دي.

طالبانو له تاجکستان سره د پولې د امنیت لپاره د یوې ځانګړې قطعې د جوړولو خبر ورکړی و، چې د چین او منځنۍ اسیا د هېوادونو، په ځانګړې توګه تاجکستان اندېښنو ته ځواب ووايي.

مقصود الرحمان، چې د بنګله‌دېش د لکشمي پور ولسوالۍ اوسېدونکی دی، ویلي چې د کار څښتن یې دې ته وهڅاوه چې د صفاکار دندې لپاره روسیې ته ولاړ شي. د نوموړي په وینا، د میاشتې له ۱۰۰۰تر ۱۵۰۰ډالرو معاش او دایمي استوګنې ژمنه ورکړل شوې وه، خو مسکو ته له رسېدو څو اونۍ وروسته هغه ځان د جګړې په لومړیو کرښو کې وموند.

رحمان وايي، دی او نور بنګله‌دېشي کارګران اړ کړل شول چې په روسي ژبه لیکل شوي اسناد لاسلیک کړي، چې وروسته معلومه شوه دا د پوځ قراردادونه وو. هغوی پوځي کمپونو ته ولېږدول شول او هلته یې د ډرون جګړې، د ټپیانو د انتقال، او د درنو وسلو کارولو لنډه خو سخته روزنه واخیسته.

اسوشیېټډ پرېس له درې بنګله‌دېشي وګړو سره مرکې کړې چې له روسي پوځ څخه تښتېدلي دي. هغوی ویلي چې د خپلې خوښې خلاف د جګړې لومړۍ کرښې ته استول شوي وو او د اکمالاتو لېږد، د ټپیانو اېستل او د وژل شویو سرتېرو د جسدونو راټولول ورسپارل شوي وو.

رحمان وايي، که به چا د جګړې له ترسره کولو انکار کاوه، نو د لس کلن بند، وهلو ټکولو او حتا مرګ له ګواښونو سره مخ کېده.

هغه زیاتوي: «موږ به ژړل، خو هغوی به ویل: ولې کار نه کوئ؟ او بیا به یې موږ وهلو».

د اسوشیېټډ پرېس د راپور له مخې، د کارګرو دا ادعاوې د اسنادو له لارې تایید شوې دي، چې پکې د سفر اسناد، د روسي پوځ قراردادونه، طبي راپورونه، د ټپونو انځورونه او نور شواهد شامل دي. د دغو اسنادو له مخې، یاد کارګران په مستقیم ډول د جګړې په عملیاتو کې ښکېل وو.

که څه هم دقیق شمېر نه دی معلوم، خو دغو بنګله‌دېشي وګړو ویلي چې هغوی په اوکراین کې د روسي ځواکونو ترڅنګ سلګونه نور بنګله‌دېشي کارګران هم لیدلي دي.

تر اوسه د روسیې د دفاع وزارت، د روسیې د بهرنیو چارو وزارت او د بنګله‌دېش حکومت د دې راپور په اړه داسوشیېټډ پرېس پوښتنو ته ځواب نه دی ویلی.

چارواکي او د بشري حقونو فعالان وایي چې روسیې نه یوازې د بنګله‌دېش، بلکې د هند، نیپال او ځینو افریقایي هېوادونو وګړي هم له ورته لارو د جګړې لپاره جذب کړي دي.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت نن سې شنبه، د سلواغې پر ۷مه وویل چې په دې پروژو کې له ګردیز څخه تر خوست پورې د عمومي سړک ترمیم، د غزني او فراه ولایتونو د امنیه قوماندانیو د ودانیو جوړول، د سرپل ولایت د سلطان ابراهیم بند د اوبو لګولو د تفصیلي ډیزاین او امکان سنجۍ مطالعات، د سرپل ولایت د سانچارک، سوزما کلا او ګوسفندي ولسوالیو ته د برېښنا رسونې پروژې او د کندوز ولایت په قلعه ذال، د هلمند ولایت په ګرشک، د پروان ولایت په شینوارو، د فراه ولایت په پرچمن، د خوست ولایت په لکڼ، د تخار ولایت په ورسج، د کاپیسا ولایت په اله سای، د کابل ولایت په شکردرې او د بدخشان ولایت په درایم ولسوالیو کې د عمومي روغتونونو جوړول شامل دي.

د طالبانو په خبرپاڼه کې راغلي، چې په ۷ پروژو کې بیا یولړ تعدیلونه راغلل او همداراز یوه پروژه بیاځلې پرانیستل شوې او بله پروژه د ګټونکي شرکت د مخکنیو کاري نیمګړتیاوو له امله معطل شوې ده.

د یاد معاونیت په وینا، د دغه شرکت د ټولو شته قراردادونو د هراړخیزې څېړنې لپاره کمېټه وټاکل شوه، څو له څېړنې وروسته خپل راپور د ملي تدارکاتو کمېسیون مشرتابه ته وړاندې کړي.

همدارنګه یوه پروژه بېرته اړوند وزارت ته د تدارکاتي ستونزو له امله راجع شوې او د دوو پروژو د قیمتونو په اړه ټاکل شویو کمېټو ته دنده وسپارل شوه، چې په دې اړه له ګټونکو شرکتونو سره خبرې وکړی او راپور یې د تدارکاتو کمېسیون ته وړاندې کړي.

د طالبانو ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت ویلي، چې منظورې شوې پروژې ددې ډلې د داخلي بودجې له لوري تمویلېږي.

په دوحه کې د طالبانو سفارت نن سې شنبه، د سلواغې پر ۷مه په اېکس کې لیکلي، چې په دې کتنه کې په افغانستان کې د دیني عالمانو او د اتحاد علماء المسلمین ترمینځ د اړیکو او همکارۍ په هکله خبرې وشوې.

د طالبانو د قطر سفارت ددې ناستې په اړه نور جزییات نه دي خپاره کړي.

په داسې حال کې چې په ټوله اسلامي نړۍ کې نجونې او ښځې د زده کړو او کار اجازه لري، خو په افغانستان کې نجونې له شپږم ټولګي پورته د زده کړو او همداراز ښځې د کار اجازه نه لري.

د اسلامي هېوادونو کنفرانس او د ګڼو هېوادونو د دیني عالمانو ټولنو له طالبانو نه په مکرر ډول نجونو ته د زده کړو د اجازې ورکولو غوښتنې کړې دي، خو دې ډلې تراوسه دغو غوښتنو ته ځواب نه دی ویلی.