برېټ سټیونز د نیویارک ټایمز په یوه یادښت کې د هغو جنایتونو ابعادو ته په اشارې چې ایران په ځانګړي ډول د مرغومي په ۱۸مه او ۱۹مه ترسره کړي، دا پوښتنه راپورته کړې ده چې ایا هغه قاتلان چې په زرګونو یا ان په لسګونو زره ایرانیان یې وژلي، باید بېمجازاته پاتې شي؟
هغه په داسې یوه یادښت کې چې د سېشنبې په ورځ (د سلواغې ۷مه) خپور شو، لیکلي دي: «د همدې میاشتې په ترڅ کې د حکومت په لاس د ایران د خلکو د وژنې د ابعادو د درک لپاره، بده نه ده چې هغه ته په یوه تاریخي چوکاټ کې وګورو. په هغه برید کې چې حماس د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر په اوومه ترسره کړ، له ۱۲۰۰ څخه ډېر اسراییلیان او بهرني وګړي ووژل شول. د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر د ۱۱مې په بریدونو کې هم لږ تر لږه درې زره کسانو ژوند له لاسه ورکړ. د انټیټام جګړې چې د متحده ایالاتو په پوځي تاریخ کې تر ټولو خونړۍ ورځ وه، شاوخوا ۳۶۰۰ تنه مړه پر ځای پرېښودل».
سټیونز زیاته کړې ده: «تر دې دمه، په متحده ایالاتو کې میشتې د ایرانیانو د بشري حقونو یوې ډلې د ۵۵۰۰ څخه د ډېرو اعتراض کوونکو وژل کېدل تایید کړي او لا هم د ۱۷ زرو نورو دوسیو په څېړلو بوخته ده. په زرګونو نور کسان ټپیان شوي او خپلواک راپورونه ښيي، چې په لسګونو زره ایرانیان نیول شوي یا په خپلسري ډول زنداني شوي دي».
هغه بیا د اصفهان په ښار کې له نیویارک ټایمز سره په خبرو کې د یوه ایراني ډاکټر څرګندونې راخیستي چې ویلي یې وو: «له داسې ځوانانو سره مخ شوی چې ماغزه یې په مرمیو اېستل شوي وو او داسې یوه مور چې په غاړه ویشتل شوې وه، په داسې حال کې چې دوه واړه ماشومان یې په موټر کې ژړل او داسې یو ماشوم چې مثانه، لګن او د ښي خوا کولمه یې د مرمۍ له امله راوتلې وه».
سټیونز په دې باندې په ټینګار سره چې دا یوازې له لسګونو عیني روایتونو څخه یو دی او هغه د اسلامي جمهوري دولت د قضایه قوې د مشر غلام حسین محسني اژهیي څرګندونې رایادې کړې دي چې ویلي یې وو، مجازات به «بې له یوې ذرې تېرېدنې» ترسره شي او بیا یې پوښتنه کړې: «ایا نړۍ به هغه ته اجازه ورکړي چې خپلې موخې ته ورسېږي؟»
د هغه په وینا: «دا هغه پوښتنه ده چې د دغو کرښو د لیکلو پر مهال د ټرمپ د حکومت پر وړاندې پرته ده؛ نه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا پر وړاندې چې هلته جمهوري اسلامي په مسکو او بېجینګ کې د خپلو نږدې دوستانو پر ډیپلوماټیک ملاتړ حساب کولی شي؛ نه د اروپایي ټولنې پروړاندې چې جمهوري اسلامي یې غندلې او پرې یې بندیزونه لګولي، خو د هغې د مجازات لپاره کومه اغېزناکه وسیله په اختیار کې نهلري؛ نه د عربي مشرانو پروړاندې چې یو کمزوری ایران غوره ګڼي چې خپل خلک وځپي، نه یو پاشل شوی ایران چې بېثباتي صادروي او یا یو ازاد شوی ایران چې نورو ته الهام بښونکی شي او نه هم د پوهنتونونو د فعالانو او نړۍوالو خیر غوښتونکو پروړاندې چې هغوی د فلسطینیانو د ژوند په اړه دومره بوخت دي چې د ایرانیانو ژوند ته نور هېڅ ارزښت نه ورکوي.»
سټیونز دې پایلې ته رسېدلی، چې په دغو شرایطو کې یوازې متحده ایالات دی چې کولی شي پر ایراني حکومت واقعي او معنا لرونکي لګښتونه تحمیل کړي؛ هغه حکومت چې د دې پېړۍ یو له بدترینه جنایتونو څخه یې ترسره کړی دی.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د دوشنبې په ورځ اکسیوس ته وویل، د ایران اسلامي جمهوري غواړي معامله وکړي، ترڅو د امریکا د پوځي برید مخه ونیسي، خو د نیویارک ټایمز د یادښت لیکونکي په وینا، تهران تر دې دمه د امریکا د اصلي غوښتنو د منلو هېڅ نښه نه ده ښودلې چې په هغو کې د یورانیمو پر خپلواکې غني کولو بشپړ بندیز، له حزبالله او نورو نیابتي ډلو څخه د ملاتړ پای ته رسول او د لرې واټن ویشتونکو او بالسټیک توغندیو پر پروګرام د محدودیتونو لګول شامل دي.
