د اندونیزیا په لوېدیځ باندونګ سیمه کې د ځمکې ښویېدو له امله لږترلږه ۱۷ کسان مړه او ۸۰ نور چې ۱۹ یې د ځانګړو سمندري ځواکونو غړي دي، تري تم دي. دغه پېښه تر سختو ورښتونو وروسته شوې او سیمهییزو چارواکو د ژغورنې عملیات هم پیل کړي دي.
د اندونیزیا د بېړنیو پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې په وینا، د ژغورنې ډلې هڅه کوي چې تر خاورو لاندې شوي کسان وژغوري؛ خو د پېښې ځای له سختو چاپېریالي شرایطو او د ځمکې ښویېدو له ګواښ سره مخ دی.
د فلسطین روغتیا وزارت خبر ورکړی، چې د اکټوبر له لسمې نېټې د اوربند له پیل راهیسې تر اوسه پر غزې د اسراییل په بریدونو کې لږترلږه ۴۸۶ فلسطینیان وژل شوي او ۱۳۴۱ نور بیا ټپیان شوي دي. د راپور له مخې؛ یوازې د اکټوبر په ۱۹مې او ۲۹مې نېټې بریدونو کې ټولټال ۱۵۴ کسان وژل شوي دي.
د اسراییل او حماس ترمنځ د اوربند تړون د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د وړاندیز شوې طرحې پر بنسټ ټینګ شو. د یادې طرحې په لومړي پړاو کې یوشمېر اسراییلي او فلسطیني بندیان هم خوشې شوي وو.
الجزیرې ټلوېزیوني شبکې راپور ورکړی، چې د جګړې له پیل راهیسې تراوسه پورې پر غزې د اسراییل په بریدونو کې ۷۱زره او ۶۶۰ فلسطینیان وژل شوي دي. په راپور کې راغلي، چې د اسراییل په هوایي او ځمکنیو بریدونو کې بیا د فلسطین ۱۷۱زره او ۴۱۹ وګړي ټپیان شوي هم دي.
په دې مرګ ژوبله کې ډېری یې ښځې او ماشومان دي.
امریکایي میلیاردر اېلان ماسک پر اېکس پاڼه د یوه کاروونکي د یادښت په بیا خپرولو سره د طالبانو لهخوا د «غلامۍ» په رسمیت پېژندلو په اړه د نړۍ پر چوپتیا نیوکه کړې ده. هغه د دغه پوسټ د بیا شریکولو سره لیکلي: «ښه پوښتنه ده».
د اېکس یوه کاروونکي په یوه یادښت کې لیکلي، «د غلامۍ» زوړ سیسټم چې ماشومان پهکې د جنسي غلامانو او نوکرانو په توګه نیول کېدل اوس په رسمي ډول افغانستان ته راغلی دی. هغه زیاته کړې: «کېڼ اړخي چېرته دي، چې د دغه کار پر وړاندې اعتراض وکړي؟ لاریونونه چېرته دي؟ ویناوې چېرته دي؟…چوپتیا».
اېلان ماسک د دغه پوسټ په بیا شریکولو سره لیکلي: «ښه پوښتنه ده».
نوموړي تر څو ساعتونو وروسته خپل دغه پوسټ بېرته لرې کړی دی.
طالبانو په خپلو جزايي محاکمو کې د اصولنامې په هغه نوې نسخه کې چې تازه خپره شوې، د «غلام» کلمه په څو ځایونو کې یاده کړې او په دې توګه یې په خپلې واکمنۍ کې د غلامۍ نظام رسمي کړی دی. طالبانو د یادې اصولنامې په څلورمه او ۱۵مه ماده کې د غلامۍ موضوع او اړوند حقونو ته اشاره کړې. غلامي په نړۍوالو قوانینو کې په ټولو بڼو کې په بشپړ ډول منعه ده.
د امریکا د کډوالۍ ادارې افسرانو لهخوا د مینیاپولیس په ښار کې د یو بل کس تر وژنې وروسته ډونالډ ټرمپ اعلان وکړ، چې دغه افسران به له یاد ښاره واېستل شي. هغه کره نېټه اعلان نهکړه؛ خو زیاته یې کړه: «دوی لوی کار کړی او (اوس) له دې ښاره وځي».
په مینیاپولیس کې تر پراخو لاریونونو وروسته دا پرېکړه شوې. د شنبې په ورځ د امریکا د کډوالۍ او ګمرکونو ادارې افسرانو په مینیسوټا ښار کې یو سړی په ډزو وواژه، هغه پېښه چې د سلګونه لاریون کوونکو د راټولېدو لامل شوه.
د اسوشیټېټډپرېس خبري اژانس راپور ورکړی، چې وژل شوی کس د ۵۱ کالو و. تر دې مخکې هم (د جنورۍ په ۷مه نېټه) یوه ۳۷کلنه ښځه په مینیاپولیس کې د کډوالۍ ادارې د یوه افسر په ډزو کې وژل شوې وه.
تر یادو پېښو وروسته د مېنسوټا ایالت والي ټیم والز پر اېکس پاڼه ولیکل: «د مېنسوټا حوصله نوره ختمه شوې ده. دغه وضعیت کرکجن دی». هغه د امریکا له ولسمشر غوښتي و، چې «زرګونه ظالم او ناپوه افسران» دې له دغه ایالت وباسي.
ځايي چارواکو د فدرالي حکومت د کډوالۍ سختې تګلارې په کلکه غندلې او وايي، چې دغه چلند د تاوتریخوالي زیاتېدو او مرګونو پېښو ته لاره هواره کړې ده. هغوی همدارنګه د فدرالي چارواکو هغه ادعاوې رد کړې، چې د دغه ډزو لامل یې د «ځان دفاع» بللې او د عیني شاهدانو د ثبت شوو ویډیوګانو په استناد وايي چې دغه تصویرونه په ښکاره ډول د حکومت رسمي روایت تر پوښتنې لاندې راولي.
د فرانسې ولسمشر امانوېل مکرون اعلان وکړ، چې د دې هېواد له ۱۵ کلونو څخه کمعمره ماشومانو او تنکیو ځوانانو ته به نور د خواله رسنیو کارولو اجازه نهوي. هغه دا بندیز یو بنسټیز ګام یاد کړ، چې موخه یې د ماشومانو او ځوانانو ساتنه ده.
د هغه په وینا، دا پرېکړه نه یوازې د ساینسپوهانو له ټینګار سره برابره ده، بلکې د فرانسې د اکثریت خلکو غوښتنه هم منعکس کوي.
د فرانسې ولسمشر امانوېل مکرون د دوشنبې ورځې ناوخته (د سلواغې ۶مه) په خپله اېکس پاڼه وویل، له حکومت سره له رغنده همکاریو وروسته، د دغه هېواد پارلمان له دې طرحې سره موافقه کړې او دا یې «یو ستر پرمختګ» بللی دی.
هغه زیاته کړه، اوس د فرانسې د سنا وار دی، څو دې بهیر ته دوام ورکړي او د قانون جوړونې د پړاوونو په بشپړېدو سره د دې پرېکړې عملي کېدل ممکن کړي. مکرون ټینګار وکړ، چې هغه له حکومته غوښتي، څو د چټک قانون جوړونې بهیر فعال کړي، څو دا بندیز د راتلونکي ښوونیز کال له پیل سره سم عملي شي.
هغه د دې پرېکړې د اړتیا په اړه وویل: «زموږ د ماشومانو مغزونه د پلور توکي نهدي، نه د امریکايي پلټفارمونو لپاره او نه هم د چینایي شبکو لپاره. د هغوی هیلې او خوبونه باید د الګوریتمونو له خوا مغشوش نهشي».
د فرانسې ولسمشر همدارنګه خبرداری ورکړ، چې دا هېواد د اندېښمن او وارخطا نسل غوښتونکی نهدی، بلکې داسې نسل غواړي چې پر فرانسه، پر جمهوریت او د دوی پر ارزښتونو باور ولري.
مکرون یادونه وکړه، چې فرانسه له ۲۰۱۸ کال راهیسې د ډیجیټلي پلټفارمونو د تنظیم او څارنې په برخه کې مخکښه پاتې شوې او اوس هم د دې پرېکړې له لارې لومړنی اروپایي هېواد ګرځي، چې په جدي ډول د ماشومانو لپاره د ټولنیزو شبکو د بندولو پر لور ګام اخلي.
هغه په پای کې وویل: «د سپټمبر له لومړۍ نېټې څخه به زموږ ماشومان او تنکي ځوانان بالاخره خوندي شي. زه به په خپله د دې پرېکړې د پلي کېدو څارنه کوم».
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۶مه)اعلان وکړ، چې د سویلي کوریا پر هغو موټرو او درملو به چې امریکا ته واردیږي ګمرکي تعرفي له ۱۵ سلنې څخه ۲۵ سلنې ته لوړې کړي.
ټرمپ پر خپله سوشیال ټروت پاڼه لیکلي، چې یاده پرېکړه یې د سویلي کوریا د پارلمان لهخوا له واشګنټن سره پر شوې تاریخي سوداګریزې هوکړې د عمل کولو په غبرګون کې کړې ده.
ټرمپ لیکلي: «د سویلي کوریا پارلمان له امریکا سره پر خپلې هوکړې ولاړ نهدی. ځکه چې هغوی زموږ تاریخي سوداګریزه هوکړه لا نهده تصویب کړې، زه له همدې امله پر کوريايي موټرو، درملو او نورو متقابلو وارداتو تعرفې له ۱۵ سلنې څخه ۲۵ سلنې ته لوړوم».
دواړو هېوادونو تېرکال هوکړه کړې وه، چې امریکا به پر کوریايي صادراتو تعرفې ۱۵ سلنې ته راټیټوي، خو د روانې میاشتې په پیل کې د سویلي کوریا د مالیې وزیر ویلي وو، چې په امریکا کې د ۳۵۰ میلیارده ډالرو د پانګونې پلان ښايي د ۲۰۲۶ کال په لومړۍ نیمايي کې پیل نهشي.
سویلي کوریا ویلي وو، چې د یاد هېواد د کرنسۍ ارزښت خورا راټیټ شوی او امریکا ته د دومره لویې کچې پیسو وتل به د سویلي کوریا اقتصاد ته سخت زیان ورسوي.
تر اوسه لا څرګنده نهده، چې پر کوریايي توکو به د امریکا نوې لګول شوې تعرفې له کومې نیټې پلې شي.