ګارډین: پر ایران برید به د دغه هېواد مشرتابه په نښه کړي

نوموړي ویلي: «د ایران حکومت په تېرو څو لسیزو کې په قصدي ډول د دغه هېواد اقتصاد، کرنه، اوبه او برېښنا له پامه غورځولي او پر ځای یې د ایران د خلکو سترې شتمنۍ او راتلونکی د ترهګریزو نیابتي ډلو او د اټومي وسلو د څېړنو لپاره لګولې دي».

دغه څرګندونې د ایران دولتي رسنیو د یوه راپور په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې شوې دي. په هغه کې راپور کې ادعا شوې وه، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د تهران سره د جوړجاړي لپاره د «اسراییل په رسمیت پېژندلو» شرط زیات شوی دی.

ټرمپ مخکې «اکسیوس» وېب‌‌پاڼې ته ویلي و، د ایران وضعیت «په بدلېدو دی»، په ځانګړې توګه وروسته له هغه چې دوی سیمې ته یو «ستر سمندري ځواک» ولېږه؛ خو په ورته وخت کې باوري و، چې تهران د یوې هوکړې لپاره لېواله دی. هغه زیاته کړه: «هغوی غواړي هوکړې ته ورسېږي. زه په دې پوهېږم. څو، څو ځله یې اړیکه نیولې. غواړي خبرې وکړي».

د اسراییل او حماس ترمنځ د اوربند تړون د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د وړاندیز شوې طرحې پر بنسټ ټینګ شو. د یادې طرحې په لومړي پړاو کې یوشمېر اسراییلي او فلسطیني بندیان هم خوشې شوي وو.

الجزیرې ټلوېزیوني شبکې راپور ورکړی، چې د جګړې له پیل راهیسې تراوسه پورې پر غزې د اسراییل په بریدونو کې ۷۱زره او ۶۶۰ فلسطینیان وژل شوي دي. په راپور کې راغلي، چې د اسراییل په هوایي او ځمکنیو بریدونو کې بیا د فلسطین ۱۷۱زره او ۴۱۹ وګړي ټپیان شوي هم دي.

په دې مرګ ژوبله کې ډېری یې ښځې او ماشومان دي.

د اېکس یوه کاروونکي په یوه یادښت کې لیکلي، «د غلامۍ» زوړ سیسټم چې ماشومان په‌کې د جنسي غلامانو او نوکرانو په توګه نیول کېدل اوس په رسمي‌ ډول افغانستان ته راغلی دی. هغه زیاته کړې: «کېڼ اړخي چېرته دي، چې د دغه کار پر وړاندې اعتراض وکړي؟ لاریونونه چېرته دي؟ ویناوې چېرته دي؟…چوپتیا».

اېلان ماسک د دغه پوسټ په بیا شریکولو سره لیکلي: «ښه پوښتنه ده».

نوموړي تر څو ساعتونو وروسته خپل دغه پوسټ بېرته لرې کړی دی.
طالبانو په خپلو جزايي محاکمو کې د اصولنامې په هغه نوې نسخه کې چې تازه خپره شوې، د «غلام» کلمه په څو ځایونو کې یاده کړې او په دې توګه یې په خپلې واکمنۍ کې د غلامۍ نظام رسمي کړی دی. طالبانو د یادې اصولنامې په څلورمه او ۱۵مه ماده کې د غلامۍ موضوع او اړوند حقونو ته اشاره کړې. غلامي په نړۍوالو قوانینو کې په ټولو بڼو کې په بشپړ ډول منعه ده.

په مینیاپولیس کې تر پراخو لاریونونو وروسته دا پرېکړه شوې. د شنبې په ورځ د امریکا د کډوالۍ او ګمرکونو ادارې افسرانو په مینیسوټا ښار کې یو سړی په ډزو وواژه، هغه پېښه چې د سلګونه لاریون کوونکو د راټولېدو لامل شوه.

د اسوشیټېټډپرېس خبري اژانس راپور ورکړی، چې وژل شوی کس د ۵۱ کالو و. تر دې مخکې هم (د جنورۍ په ۷مه نېټه) یوه ۳۷کلنه ښځه په مینیاپولیس کې د کډوالۍ ادارې د یوه افسر په ډزو کې وژل شوې وه.

تر یادو پېښو وروسته د مېنسوټا ایالت والي ټیم والز پر اېکس پاڼه ولیکل: «د مېنسوټا حوصله نوره ختمه شوې ده. دغه وضعیت کرکجن دی». هغه د امریکا له ولسمشر غوښتي و، چې «زرګونه ظالم او ناپوه افسران» دې له دغه ایالت وباسي.

ځايي چارواکو د فدرالي حکومت د کډوالۍ سختې تګلارې په کلکه غندلې او وايي، چې دغه چلند د تاوتریخوالي زیاتېدو او مرګونو پېښو ته لاره هواره کړې ده. هغوی همدارنګه د فدرالي چارواکو هغه ادعاوې رد کړې، چې د دغه ډزو لامل یې د «ځان دفاع» بللې او د عیني شاهدانو د ثبت شوو ویډیوګانو په استناد وايي چې دغه تصویرونه په ښکاره ډول د حکومت رسمي روایت تر پوښتنې لاندې راولي.

د هغه په وینا، دا پرېکړه نه یوازې د ساینسپوهانو له ټینګار سره برابره ده، بلکې د فرانسې د اکثریت خلکو غوښتنه هم منعکس کوي.

د فرانسې ولسمشر امانوېل مکرون د دوشنبې ورځې ناوخته (د سلواغې ۶مه) په خپله اېکس پاڼه وویل، له حکومت سره له رغنده همکاریو وروسته، د دغه هېواد پارلمان له دې طرحې سره موافقه کړې او دا یې «یو ستر پرمختګ» بللی دی.

هغه زیاته کړه، اوس د فرانسې د سنا وار دی، څو دې بهیر ته دوام ورکړي او د قانون جوړونې د پړاوونو په بشپړېدو سره د دې پرېکړې عملي کېدل ممکن کړي. مکرون ټینګار وکړ، چې هغه له حکومته غوښتي، څو د چټک قانون جوړونې بهیر فعال کړي، څو دا بندیز د راتلونکي ښوونیز کال له پیل سره سم عملي شي.

هغه د دې پرېکړې د اړتیا په اړه وویل: «زموږ د ماشومانو مغزونه د پلور توکي نه‌دي، نه د امریکايي پلټفارمونو لپاره او نه هم د چینایي شبکو لپاره. د هغوی هیلې او خوبونه باید د الګوریتمونو له خوا مغشوش نه‌شي».

د فرانسې ولسمشر همدارنګه خبرداری ورکړ، چې دا هېواد د اندېښمن او وارخطا نسل غوښتونکی نه‌دی، بلکې داسې نسل غواړي چې پر فرانسه، پر جمهوریت او د دوی پر ارزښتونو باور ولري.

مکرون یادونه وکړه، چې فرانسه له ۲۰۱۸ کال راهیسې د ډیجیټلي پلټفارمونو د تنظیم او څارنې په برخه کې مخکښه پاتې شوې او اوس هم د دې پرېکړې له لارې لومړنی اروپایي هېواد ګرځي، چې په جدي ډول د ماشومانو لپاره د ټولنیزو شبکو د بندولو پر لور ګام اخلي.

هغه په پای کې وویل: «د سپټمبر له لومړۍ نېټې څخه به زموږ ماشومان او تنکي ځوانان بالاخره خوندي شي. زه به په خپله د دې پرېکړې د پلي کېدو څارنه کوم».