د امریکا د سنا د بهرنیو چارو کمېټې مشر: له طالبانو سره مالي مرستې باید ودرول شي

یادې شورا په خپله تازه خبرپاڼه کې چې د سې شنبې په ورځ یې خپره کړې، ویلي، چې دغه قانون د یوه عصري، ټولشموله او باثباته افغانستان له بنسټیزو اړتیاوو سره سمون نه لري او پر ځای یې یو سخت، تبعیضي او شاتګپالی چوکاټ رامنځته کوي چې د برابر تابعیت، عدالت او انساني کرامت ارزښتونه تر پوښتنې لاندې راولي.

د خبرپاڼې له مخې، د طالبانو له خوا وړاندې شوی قانون د کلاسیکې فقهې پر محدودو تفسیرونو ولاړ دی او د معاصرو حقوقي معیارونو له پامه غورځولو سره یې د تبعیض، د بنسټیزو ازادیو د محدودولو او د ټولنیز جوړښت د کمزوري کولو زمینه برابره کړې ده.

یادې شورا ټینګار کړی، چې افغانستان د بشري حقونو د نړیوالو مهمو تړونونو لکه د مدني او سیاسي حقونو نړیوال میثاق، د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو میثاق، د ښځو پر وړاندې د تبعیض د له منځه وړلو کنوانسیون او د ماشومانو د حقونو کنوانسیون غړی دی، خو د طالبانو اصولنامه دغه ژمنې تر پښو لاندې کوي.

شورا زیاتوي، چې د افغانستان خلک د عادلانه حکومتولۍ، د قانون د حاکمیت او یو خپلواک قضایي سیستم حق لري، خو نوی قانون د دیني تفسیر تر نامه لاندې یو طبقاتي نظام رامنځته کوي، ټولنه په نابرابرو کټګوریو وېشي او د ښځو او نجونو پر تعلیم، د حرکت پر ازادۍ او ټولنیزو فرصتونو سخت بندیزونه لګوي.

د خبرپاڼې له مخې، د افغانستان قومي، ژبنۍ او مذهبي تنوع د هېواد ستر ځواک دی، خو د طالبانو نوی قانون د همدې تنوع د له منځه وړلو هڅه کوي او د مذهبي اقلیتونو د څنډې ته کولو له لارې د تاوتریخجنې ایډیولوژیکې واکمنۍ بنسټ ږدي.

د بښنې نړیوال سازمان د سې شنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د طالبانو دغه اقدام بې رحمانه کړنه یاده کړې او ویلي یې دي چې طالبان هڅه کوي چې په افغانستان کې د رسنیو د ازادۍ مخه ونیسي او د هغوی ازادي له منځه یوسي.

دغه سازمان له طالبانو غوښتي چې خپله پرېکړه بېرته واخلي او دغو بنسټونو ته بیرته د فعالیت اجازه ورکړي.

د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د رسنیو له دریو ملاتړو سازمانونو پرته د نورو ټولو بنسټونو جوازونه لغوه کړي او پر فعالیت یې بندیز لګولی. طالبانو ویلي، دغو بنسټونو په نړۍواله کچه د افغانستان د رسنیو ملاتړو سازمانونو باور ته زیان اړولی و.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۶مه) ویلي، چې د خبریالانو او رسنیو د ملاتړ یوازې د دریو بنسټونو جوازونه تمدید او د پاتې نورو یې لغوه کړي. د طالبانو دغه وزارت په یوه خبرپاڼه کې ویلي، د خبریالانو او رسنیو له پرله‌پسې شکایتونو وروسته یې د رسنیو او خبریالانو د ملاتړو بنسټونو هراړخیزه ارزونه کړې.

د بښنې نړیوال سازمان ټینګار کوي چې د رسنیو ملاتړي بنسټونه د افغانستان لپاره د معلوماتو د ازاد جریان، د حقایقو د خپرولو او د خبریالانو د خوندیتوب لپاره حیاتي ارزښت لري او د هغوی فعالیت محدودول د بیان د ازادۍ له اصولو سره په ټکر کې دي.

د طالبانو د لغمان ولایت امنیه قوماندانۍ د ترافیکو مدیریت نن سې شنبه، د سلواغې ۷مه په وویل، چې د چارشنبې ورځې له سهار ۷:۰۰ بجو وروسته ریکشا چلوونکو ته اجازه نه ورکول کیږی چې دښار دننه په عمومي سړکونو کې تګ راتګ وکړي.

د طالبانو د ترافیکو مدیریت له لوري د ریکشاوو لپاره ځانګړي خط‌ السیرونه او ساحې ټاکل شوې او ټول ریکشا چلوونکي مکلف ګڼل شوي، چې یوازې په همغو مشخصو سیمو کې فعالیت وکړي او له هغو لارو او ساحو څخه چې تګ راتګ پکې منعه شوی،ډډه وکړي.

طالبانو خبرداری ورکړی، هر هغه څوک چې له ټاکل شویو اصولو او مقرراتو سرغړونه وکړي، د نافذه قوانینو له مخې به ورسره چلند وشي.

تر دې وړاندې طالبانو د روانې میاشتې په لومړیو کې په هرات او ننګرهار ولایتونو کې هم د ښارونو په مرکزي سیمو کې د رېکشاوو پر تګ راتګ بندیز لګولی و.

د هرات او ننګرهار ولایتونو اوسیدونکو د رېکشاوو د بندیز په اړه نیوکه کړې او ویلي یې دي، چې د ګاڼو او ګران بیه توکو په پلورلو سره یې ځان ته د کار لپاره رېکشاوې پېرلې وې، خو طالبانو اوس پرې بندیز لګولی.

په قرغیزستان کې طالبانو سفارت ویلي، چې د هند جمهوریت نمانځغونډې کې د طالبانو سفیر له یوشمېر سفیرانو او ډیپلوماټانو سره پر دوه اړخیزو سیاسي، اقتصادي او سوداگريزو موضوعاتو خبرې کړې دي.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ د اړیکو له ترینګلتیا وروسته د طالبانو او هند اړیکې ښې شوې دي او په وروستیو څو میاشتو کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په ګډون دریو طالب وزیرانو نوي ډیلي ته سفرونه وکړل.

هند طالبانو ته په دغه هېواد کې د افغانستان سیاسي استازولۍ سپارلې دي.

لومونډ وايي، بیجینګ چې افغانستان د کانونو، زیربنایي او سیمه‌ییزو امنیتي موخو لپاره مهم ګڼي، هڅه کوي هلته اقتصادي حضور وساتي، په ځانګړي ډول د کانونو د استخراج په برخه کې، ځکه دا د چین د سنکیانګ ایالت د ثبات له سیاست سره مستقیم تړاو لري.

خو ورځپاڼه وايي، چې وروستيوچاودنو، په ځانګړي ډول په کابل کې پر چینايي اهدافو بریدونو، د دې ستراتیژۍ کمزورې نقطې بربنډې کړې دي.

کابل په همدې میاشت کې د یوې خونړۍ چاودنې شاهد و، چې د یوه چینايي وګړي په ګډون پکې اووه تنه ووژل شول او ۱۳ نور ټپیان شول. ددې چاودنې مسوولیت داعش وسله والې ډلې پرغاړه واخېست. د برید هدف یو چینایی رسټورانټ و، چې طالبانو یې څښتن د چین د سنکیانګ سیمې یو مسلمان وګړی وباله.

یوه چینايي بلاګ بینګچي شېجيه جیه‌شي، چې په دفاعي او امنیتي چارو کې تخصص او شهرت لري، ویلي، چې « که د پلازمېنې په زړه کې د یوه عادي رستورانت امنیت هم تضمین کېدای نه شي، نو بیا څنګه کېدای شي د لرې پرتو ولایتونو په سیمو کې د سترو کاني او زیربنایي پروژو امنیت ټینګ شي؟».

تر دې وړاندې، د چین د بهرنیو چارو وزارت یو ځل بیا خپلو اتباعو ته یادونه کړې وه چې «د افغانستان له سفر څخه دې په نږدې راتلونکي کې ډډه وکړي، ځکه هلته اوسنی امنیتي وضعیت د اندېښنې وړ دی».

دغه وزارت خپله دا غوښتنه د جمعې په ورځ، د جنورۍ پر۲۳مه، بیا هم تکرار کړه.

په دې وروستیو کې پر چینايي وګړو بریدونه، په ځانګړې توګه د افغانستان په شمال او تاجکستان کې، چې د افغانستان له وضعیت او دلته میشتو وسله والو سره تړل کیږي، د چینايي وګړو د خوندیتوب په اړه اندېښنې ډېرې کړې دي.

طالبانو له تاجکستان سره د پولې د امنیت لپاره د یوې ځانګړې قطعې د جوړولو خبر ورکړی و، چې د چین او منځنۍ اسیا د هېوادونو، په ځانګړې توګه تاجکستان اندېښنو ته ځواب ووايي.