طالبان وايي په زابل کې د راستنو شویو کډوالو لپاره د نمرو د وېش دویم پړاو پیل شوی

په زابل کې د طالباتو د اطلاعاتو او کلتور ریاست ویلي، چې په یاد ولایت کې یې له ګاونډیو هېوادونو څخه د راستنو شویو کډوالو لپاره یې د نمرو وېش دویم پړاو پیل کړی.

په زابل کې د طالباتو د اطلاعاتو او کلتور ریاست ویلي، چې په یاد ولایت کې یې له ګاونډیو هېوادونو څخه د راستنو شویو کډوالو لپاره یې د نمرو وېش دویم پړاو پیل کړی.
په زابل کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې له ګاونډیو هېوادونو څخه راستنو شویو کډوالو ته د استوګنې نمرو د وېش دویم پړاو پیل کړی.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې د زابل په شېخ متي بابا ښارګوټي کې یې ۴۳۲۱ جریبه ځمکه ځانګړې کړې او شاوخوا ۵ زره کورنیو ته به د دایمي استوګنځایونو او اړینې عامه اسانتیاوې برابرې شي.
طالبانو ویلي، چې په یاد ښارګوټې کې به شل جوماتونه، دوه لیسې، اته لومړني ښوونځي، ۱۶ مدرسي، ۳ روغتونونه، ۲۵ تفریحي پارکونه او یو لوی عیدګاه جومات به ولري.
په زابل کې د طالبانو د ولایت د دفتر رییس قدرتالله بدري وايي: «ګاونډیو هېوادونو له موږ سره داسې چلند وکړ، چې زموږ هغه مظلوم وروڼه چې هلته یې په ۱۰ یا ۱۵ روپیو کې ژوند کاوه او ځان ته یې یو کار برابر کړی و، په زور واېستل شول. زموږ مشرانو خپله حوصله له لاسه ورنه کړه او لاس په کار شول. دلته د کډوالو ښه هرکلی وشو».
د یادولو ده، چې کډوال د استوګنې لپاره د ځمکو ترلاسه کولو ته خوښ دي، خو له طالبانو غوښتنه کوي چې د کورونو په جوړولو کې هم ورسره همکاري وکړي.


د اسلامي وحدت ګوند مشر محمد محقق افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې ویلي، په افغانستان کې د طالبانو اوسنی نظام د امریکا او د هغوی د متحدینو «لاسته راوړنه او ډالۍ ده». هغه زیاته کړې، چې د طالبانو خلاف د اېلان ماسک په څېر خلکو څرګندونې چندان اغېزمنې نه دي.
نوموړي د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې ۸مه) په دې مرکه کې وویل، چې امریکا طالبان په مالي توګه تمویلوي او د دغې ډلې پر خلاف د یاد هېواد د سیاستوالو او شخصیتونو څرګندونې غولونکې دي. د محقق په خبره: «باور مې دا دی چې پر طالبانو هېڅ ډول فشار نشته او نه و. هره میاشت چې پنځه سوه مېلیونه ډالر یا ۴۸۰مېلیونه ډالر پیسې یې طالبانو ته ورکړي دي، که دا فشار بلل کېږي دا بیا بېل بحث دی».
دا سیاستوال وایي، دی باور لري چې امریکا اوس مهال پر طالبانو هېڅ ډول فشار نه دی وارد کړی. د اسلامي وحدت ګوند د مشر په وینا، امریکا ته د افغانانو هېڅ ډول خیر نه رسېږي او لویه ښېګڼه به یې دا وي، چې د طالبانو ملاتړ ونهکړي او نه هم دا ډله تجهیز کړي. د محقق په باور، امریکا دې طالبانو سره تعامل نه کوي او افغانان باید خپله پر طالبانو فشارونه ډېر کړي.
نوموړي وویل: «له نورې نړۍ څخه زموږ هیلې پرې شوي دي. پر طالبانو باید سیمهییز فشارونه ډېر شي، څو مذاکراتو ته حاضر شي او یا هم د طالبانو رژیم نسکور شي، څو د خلکو په رایو افغانستان کې نظام رامنځته شي». دې پخواني چارواکي ټینګار کړی، چې د افغانستان دننه د طالبانو خلاف د افکارو بسیج لپاره یې هڅې پیل کړي او پر کابل د واکمن رژیم د نسکورېدو لپاره یې خپل فرهنګي او ډول ډول فعالیتونه پیل کړي دي.
تر دې دې دمخه هم یو شمېر افغان چارواکو د طالبانو د رژیم نسکورولو لپاره پر نړۍوالو او سیمهییزو فشارونو ټینګار کړی دی. همدا راز پر کابل د واکمنو خلاف یو شمېر وسلهوالې جبهې هم فعالې شوي چې له دغه ډلې سره د «ازادۍ» تر نومونو لاندې جنګېږي.

د طالبانو تر ادارې لاندې د افغانستان برېښنا شرکت ویلي، چې یو ترکي شرکت غواړي د افغانستان د اوبو د برېښنا د تولید، د تجهیزاتو د ترمیم، بیارغونې او په دې برخه کې د عصري ټېکنالوژۍ د کارولو په برخو کې پانګونه وکړي.
د طالبانو تر ادارې لاندې د برېښنا شرکت په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د دغې ادارې مشر د یوه ترکي شرکت له مسوول سره په لیدنه کې د اوبو د برېښنا (هایډرو پاور) په برخه کې د پانګونې، د تجهیزاتو د ترمیم او نوي کولو او د عصري ټېکنالوژۍ پر مټ د نوې کېدونکې برېښنا د سیسټمونو پر نصبولو خبرې کړې دي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې د ترکیې د یوې کمپنۍ مسوول غواړي په افغانستان کې د اوبو له سرچینو څخه د برېښنا د تولید، د شته تولیدي سرچینو د ټوربینونو د رغونې، د نویو عصري او لوړ ظرفیت لرونکو ټوربینونو د نصب او همداراز د تخنیکي کارکوونکو د ظرفیت لوړولو په برخو کې پانګونه وکړي.
طالبانو ویلي، چې یادې ترکي کمپنۍ ته یې د برېښنا او برېښنايي تجهیزاتو د تولید برخو کې د پانګونې لپاره د همکارۍ او اسانتیاوو رامنځته کولو برخو کې د همکارۍ ډاډ ورکړی دی.
که څه هم افغانستان د اوبو برېښنا د تولید ګڼ فرصتونه لري، خو لا هم د افغانستان د برېښنا ډېره تکیه پر وارداتي برېښنا ده او طالبان نه دي توانیدلي، چې د تولیدي برېښنا له فرصتونو په سمه توګه استفاده وکړي.

په ملګرو ملتونو کې د ایران استازي د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ګواښوونکو څرګندونو په غبرګون ویلي، چې امریکا په افغانستان او عراق کې په جګړو کې له اوو ټرېلیونو ډالرو څخه زیات لګښت کړی او تر اوو زرو ډېر پوځیان یې له لاسه ورکړي دي.
نوموړي ټینګار وکړ، چې ایران د متقابل درناوي پر بنسټ د خبرو اترو لپاره چمتو دی، خو که پرې فشار واچول شي، نو داسې بېساری غبرګون به وښيي چې ساری به ونه لري. ډونالډ ټرمپ د سېشنبې په ورځ ایوا ایالت کې د وینا پر مهال وویل، یو «ستر پوځي سمندري ځواک» د «قدرت، چټکتیا او روښانه موخې» سره د ایران پر لور روان دی.
هغه وایي، دا سمندري ځواک چې د «ابراهام لینکن» هوايي بېړۍ یې مشري کوي، له هغه ځواک څخه هم لوی دی، چې پخوا ونزوېلا ته استول شوی و.
ټرمپ زیاته کړه، لکه څنګه چې په ونزوېلا کې عمل وشو، دا ځواک «چمتو، لېوال او وړ» دی چې که اړتیا پېښه شي، خپله دنده به په «چټکۍ او زور» سره ترسره کړي. د امریکا ولسمشر هیله وښوده چې تهران به «ژر تر ژره» خبرو ته کېني او د یوه «منصفانه او عادلانه» تړون پر سر به سلا ته ورسره ورسېږي؛ هغه تړون چې د ده په وینا، موخه یې دا ده چې ایران اټومي وسلو ته لاسرسی پیدا نه کړي او دا تړون به «د ټولو لورو په ګټه» وي.
ټرمپ خبرداری ورکړ، چې وخت په ختمېدو دی او وضعیت بېړنی شوی دی.
په همدې حال کې د ایران د اسلامي جمهوریت د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د چهارشنبې په ورځ وویل، چې په وروستیو ورځو کې د تهران او واشنګټن ترمنځ هېڅ اړیکه نه ده نیول شوې او د خبرو کوم رسمي وړاندیز هم نه دی شوی.
هغه وویل: «ځینې هېوادونه د منځګړو په توګه هڅې کوي او زموږ اړیکې ورسره روانې دي».
له بلې خوا، امریکايي رسنۍ اکسیوس د دې هېواد د چارواکو له قوله لیکلي چې دا مهال د امریکا او ایران ترمنځ هېڅ جدي مذاکرات نه تر سترګو کېږي. د سعودي عربستان، ترکیې او قطر په ګډون ځینو هېوادونو له دواړو لورو سره اړیکې نیولې او پیغامونه یې تبادله کړي دي.
اکسیوس همداراز لیکلي، ډونالډ ټرمپ د سېشنبې په ورځ د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان سره د ایران په اړه خبرې کړې دي او عباس عراقچي بیا د چهارشنبې په ورځ د ترکیې، قطر او سعودي عربستان د بهرنیو چارو له وزیرانو سره ټلیفوني خبرې کړې دي.

د افغان-امریکايي وګړي محمودشاه حبیبي د وروستي وضعیت په اړه، د هغه ورور احمدشاه حبیبي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې امریکا د حبیبي له خوشې کېدو پرته د طالبانو د ګوانتانامو زنداني نه خوشې کوي. نوموړی وايي، ورور یې په کندهار کې ساتل کیږي.
احمدشاه حبیبي د چارشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چېمعلومه نه ده چې طالبان ولې د هغه له نیولو انکار کوي، خو له دوی او د امریکا له حکومت سره شواهد او ثبوتونه شته، چې نوموړی د طالبان په زندان کې دی.
د احمدشاه حبیبي په وینا، امکان لري چې طالبان په راتلونکي کې د وخت په تېرېدو د هغه قضیه تایید کړي، خو اوس یې ساتنه د یوې احتمالي معاملې لپاره روانه ده.
نوموړي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې«امریکايي چارواکو موږ ته ویلي، چې موږ د ټولو بندیانو په اړه له طالبانو سره غږیږو، دوی موږ ته ډاډ ورکړی، چې د رحیم خلاصون زما د ورور له خلاصون پرته ناشونی دی».
هغه وویل، چې محمودشاه حبیبي په کندهار کې ساتل کیږي.
د روان کال د د وري پر درېیمه، افغانستان انټرنشنل ته دوو سرچینو وویل وویل، چې محمود شاه حبیبي د کندهار ښار په عینو مېنه کې د کندهار د پخواني امنیه قوماندان جنرال رازق په میلمستون کې چې ملا هبت الله اخوندزاده غصب کړی، ساتل کیږي.
دغه میلمستون د عینو مېني په «ډبیلیو» سړک پروت دی.
د سرچینو د معلوماتو له مخې، ملا هبت الله اخوندزاده پخوا دغه میلمستون د خپلو ځینو لیدنو په موخه کاراوه، خو له ډیرې مودې راهیسې بیا دلته نه دی تللی.
طالبانو د کندهار په دغه مجلل ښار ګوټي کې د میلمستون شاوخوا له څلور تر پنځه سړکونه د عامو خلکو د تګ راتګ پر مخ له ډیر پخوا راهیسې بند کړي.
دغو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې یاد میلمستون ته د ملا هبت الله اخوندزاده د ساتونکو له لوري ډاکټران راوستل کیږي، خو دا نه شي تایید ولای چې یاد ډاکټران د چا د تداوي لپاره میلمستون ته ځي.
له دې وړاندې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې محمود شاه حبیبي په کندهار ښار کې د عینو مېني د دروازې مخامخ د تېر جمهوري نظام پر مهال د کندهار ولایت د ملي امنیت د تحقیقاتو مرکز کې، چې اوس ملا هبت الله ورڅخه د شخصي زندان په توګه استفاده کوي، ساتل کیږي.
هغه مهال د محمود شاه حبیبي کورنۍ کندهار ته د هغه انتقال تایید کړی و.
ځینې سرچینې وايي، چې یو بل امریکایی زنداني هم دغه زندان ته انتقال شوی، خو تر اوسه طالبانو ددې دواړو زندانیانو د ځای ځایکي په اړه څه نه دي ویلي او نه هم د حبیبي نیول کېدل تاییدوي.
محمود شاه حبیبي د ۲۰۲۲ کال د اګسټ په لسمه، د خپل کور له مخې له خپل موټر چلونکي سره یوځای د طالبانو له خوا ونیول شو. په کوم شرکت کې چې حبیبي کار کاوه، ۲۹ نور کارکوونکې یې هم طالبانو ونیول، خو د حبیبي همکاران ځینې دوه ورځې، ځینې اونۍ او ځینې څلور میاشتې وروسته د ده د موټر چلونکي په ګډون خوشې شول، خو نوموړیڅه باندې دوه کاله کیږي چې لاهم د طالبانو په بند کې دی.
د محمود شاه حبیبي ورور وویل: «موږ له ډېرو طالب چارواکو سره لیدلي، استخباراتو کې مو له طالب چارواکو سره ملاقاتونه کړي دي. دوی موږ ته تایید کړې وه، چې حبیبي له دوی سره دی او موږ ته یې دا ډاډ هم راکړی و، چې ډېر ژر به هغه خوشې کړي».
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد په خپلو وروستیو څرګندونو کې یوځل بیا د حبیبي د نیول کېدو په تړاو ناخبري ښودلې ده.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق ویلي، چې په افغانستان کې تعلیمي نظام له جدي ننګونو سره مخ دی، خو جوړېدل یې شونی دی.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونېسف) له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده کړو د بندیز دوام په غبرګون پر خپلې اېکسپاڼې لیلکي، چې په افغانستان کې تعلیمي نظام له جدي خنډونو سره مخ دی، خو جوړېدل یې شونی دی.
یونېسف زیاته کړې:« د نجونو پر ثانوي زده کړو بندیز لرې کولو به نجونو ته اجازه ورکړي، چې مهارتونه ترلاسه کړي، د روغتیا په څېر حیاتي مسلکونو ته داخل شي او د خپلو کورنیو، ټولنو او د هېواد راتلونکی پیاوړی کړي».
د یونېسف ادارې دا څرګندونې پرداسې مهال کړي، چې په دې وروستیو ورځو کې د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر یو پخوانۍ ویډیو کلیپ پر ټولنیزو رسنیو ډېر لاس پر لاس کېږي. نوموړي ویلي، چې د نجونو د زده کړو په اړه پوښتنې کولو لاندې هم د امرثاني پورې بندیز لګول شوی دی.