طالبان وایي چې په کندهار کې یې له نشه‌يي توکو سره د مبارزې عالي کمېسیون جوړ کړی دی

د روسیې د دفاع وزارت د خبرپاڼې له‌مخې، دغه لیدنه چهارشنبه د (سلواغې ۸مه)‌ په مسکو کې شوې ده.

د روسیې د دفاع وزارت د معلوماتو له‌مخې، دواړو لوریو په دې ناسته کې د اوسني وضعیت ترڅنګ د هغو پوځي همکاریو پر راتلونکو فرصتونو بحث کړی، چې د دواړو لوریو لپاره ګډ ارزښت لري.

په همدې حال کې، د روسیې دولتي خبري اژانسونو «ټاس» او «انترفاکس» هم د دې لیدنې خبر خپور کړی او لیکلي یې دي، چې د غونډې اساسي تمرکز د پوځي همکاریو د پیاوړتیا پر لارو چارو او د دوامدارو اړیکو لپاره د منظم چوکاټ پر جوړولو و.

د روسیې دفاع وزارت د چهارشنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ویلي: «په هغو برخو کې چې د دواړو لوریو لپاره مهمې دي، د پوځي همکاریو د پراختیا وضعیت او راتلونکی وڅېړل شو». په خبرپاڼه کې همداراز راغلي: «د دې لیدنې د پایلو پر بنسټ، دواړو لوریو هوکړه وکړه چې د منظمې او سیستماتیکې پوځي همکارۍ د ټینګښت لپاره ګډ عملي ګامونه پورته کړي».

روسیه هغه لومړنی هېواد بلل کېږي، چې د طالبانو اداره یې په رسمیت پېژندلې ده.

ځینې سرچینې وایي، طالبان غواړي چې مسکو ورسره د پوځي وسایطو او چورلکو د ترمیم او ساتنې په برخه کې همکاري وکړي. بلخوا، روسیه د افغانستان له خاورې څخه د راټوکېدونکو امنیتي ګواښونو په اړه اندېښنه لري، په ځانګړې توګه د خپلو متحدو هېوادونو د پولو پر وړاندې د بریدونو له امله چې د منځنۍ اسیا هېوادونه لکه تاجکستان او ازبکستان په‌کې شامل دي.

په وروستیو میاشتو کې، وسله‌والو څو ځله د افغانستان له خاورې د تاجکستان پر پولو بریدونه کړي او همداراز یې د بدخشان ولایت او د تاجکستان د ختلان په سیمه کې چینايي وګړي په نښه کړي دي. ازبکستان هم تر دې وړاندې د داعش ډلې د یو شمېر غړو د نیولو خبر ورکړی و.

روسیې په ځانګړي ډول په افغانستان کې د داعش د خراسان څانګې د فعالیتونو او د توندلارۍ د پراخېدو په اړه خپله اندېښنه څرګنده کړې ده. د روسیې په وینا، د منځنۍ اسیا یو شمېر ترهګر د منځني ختیځ له سیمو افغانستان ته ورغلي دي.

په دې وروستیو کې د ازبکستان د ولسمشر لوړپوړي سلاکار هم ویلي، چې هېواد یې افغانستان ته د منځني ختیځ څخه د ترهګرو د ورتګ له امله اندېښمن دی. هغه زیاته کړې، چې همدې اندېښنو ته په کتو سره ازبکستان د ټرمپ د سولې له تړون سره یوځای شوی دی.

روسیه لېواله ده، چې له طالبانو سره د امنیتي معالوماتو د تبادلې او د نشه‌يي توکو د قاچاق پر ضد د مبارزې په برخه کې همکاري پراخه کړي.

هغې پر خپلې اېکس‌پاڼې زیاته کړې، چې که څه هم طالبان باید د خپلو کړنو ځواب ووایي، خو دا چاره ډېره ځنډېدلې ده. د اروپايي پارلمان دغه غړې ټینګار کوي، چې له دغې واکمنې ډلې سره د «عادي‌سازۍ هڅې» په هېڅ ډول د منلو وړ نه دي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې د طالبانو مشر ملا هبت‌الله اخوندزاده د یوه فرمان په صادرولو سره د خپل حکومت د جزا قانون، د «محاکمو د جزایي اصول‌نامې» تر عنوان لاندې نافذ کړ. دا قانون په یوه سریزه، درېیو بابونو، لسو فصلونو او ۱۱۹ مادو کې ترتیب شوی، چې په‌کې تعزیري جرمونه او د هغوی جزاوې درج شوې دي.

له دې قانون سره، افغانستان په تېرو څه کم یوه نیمه پېړۍ کې شپږ جزایي قوانین تجربه کړي دي.

د افغانستان د حقوقي چارو مطرحو شخصیتونو او د پخواني جمهوري نظام لوړپوړو چارواکو د ملا هبت‌الله نوې جزایي کړنلاره ظالمانه بللې ده. د حقوقپوهانو په وینا، په دې قانون کې د ټولنې وګړي پر طبقو وېشل شوي او ملایان تر عامو وګړو برتر ګڼل شوي، چې ځانګړي جزایي معافیتونه هم ورته ورکړل شوي دي.

د دیني عالمانو په وینا، دې اصول‌نامه کې د اسلامي شریعت خلاف انسانان په طبقو وېشل شوي او ډېری برخې یې له شرعي مسایلو سره په ټکر کې دي.

په ایران کې د طالبانو سفارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د ترکیې او ایران پر پوله په واورو کې د ننګرهار د چپرهار ولسوالۍ د اوسېدونکي محمد عاصم په ګډون د لسو نورو افغانانو د ویډیوګانو له خپرېدو وروسته یې د هغوی د درملنې او مرستې لپاره بېړني اقدامات کړي دي.

د سفارت په خبرپاڼه کې راغلي دي، چې له یادو کسانو سره د درملنې د اقداماتو ترڅنګ نغدي مرسته هم شوې ده.

په ایران کې د طالبانو سفارت ویلي، یاد لس افغانان به ډېر ژر افغانستان ته ستانه کړای شي.

دا په داسې حال کې ده، چې څو ورځې وړاندې د ایران او ترکیې له سرحدي سیمو څخه د یو افغان ځوان ویډیو خپره شوه، چې د سختې سړې هوا له امله یې وړاندې تګ نه شوای کولای؛ خو یوې بلې ډلې ځوانانو د دغه تنکي ځوان په ګډون د یو شمېر نورو کسانو ژوند هم وژغوره.

د طالبانو د مالیې وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې په تېرو دوو اونیو کې یې په کندهار، نیمروز، فراه او هلمند ولایتونو کې یې څه کم ۱۰ زره ګیلوګرامه چاکلیټ، ۲۸۱۷۵ کیلو ګرامه وریجي، درمل، رُب، ملايي، پټوګان، مالګه، وچي شیدې، ټوکر، ګوړه، لیمو، سبزي، د مخ کریم، پیاز، د خامک تار، ککاو، د شیدو خام مواد، تار، د چلم مواد، حیواني درمل، پلاسټیکي کڅوړې، بوجۍ، د قلیون مواد، د چلم ښیښې، خولۍ، کرنیز درمل، یوناني درمل، د ماشومان پمپر او نور مواد نیولي دي.

طالبانو ویلي، چې قاچاق کوونکو غوښتل یاد توکي له ګمرکي محصول پرته په قاچاقي ډول افغانستان ته وارد کړي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د یادو قاچاقي توکو په تور یې یو شمېر کسان هم نیولي، خو د شمېر په اړه یې نور جزییات نه دي ورکړي.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ له بندښت وروسته اوس یو شمېر کسان هڅه کوي، چې پر غېرقانوني لارو په قاچاقي ډول توکي افغانستان ته وارد کړي او طالبانو ویلي، چې د دغه ډول کسانو پر وړاندې سخت قانوني چلند کوي.

د طالبانو د یادې ادارې په خبرپاڼه کې راغلي، چې د دې هوکړې پر بنسټ به د کونړ ولایت په نورګل او څوکۍ ولسوالیو کې د ماشومانو د زده‌کړو لپاره ۱۶ښوونیز مرکزونه جوړ شي چې په هر مرکز کې به نږدې ۳۰ماشومانو ته روزنه ورکول کېږي. خبرپاڼه زیاتوي، چې د دې پروژې بهیر کې به ۴۵۰ نجونو او ښځو ته روغتایي کڅوړې ورکړل شي او ۴۵۲ ماشومان به له ژمنیو جامو برخمن شي.

د دې ناستې پر مهال، د پېښو پر وړاندې د طالبانو د چمتووالي ادارې مشر ملا نورالدین ترابي ویلي، دغه پروژه باید په شفافه توګه پلي شي او همداراز دې مرسته کوونکې موسسې د ولس له غوښتنو سره سم اقدامات وکړي. په افغانستان کې د یادې کاناډایۍ موسسې د مشر په وینا، دغه پروژه کې به ۲زره ماشومانو ته د سالمې روغتیا په تړاو هم روزنه ورکړل شي.

افغانستان د نړۍ په کچه یو له هغو هېوادونو دی، چې ماشومان په‌کې د سخت فقر او لوږې سره مخ دي. د ملګرو ملتونو په ګډون د ماشومانو د ملاتړ نړۍوالو ادارو اندېښنه څرګنده کړې، چې د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته په افغانستان کې د اقتصادي ستونزو تر څنګ په طبیعي پېښو کې هم ماشومان تر بل هر چا ډېر زیانمن شوي دي.

د راپورونو له‌مخې، د کونړ او شمالي ولایتونو په ګډون د هېواد په وروستیو طبیعي پېښو کې هم ډېری قربانیان ماشوم وو.