د استرالیا بهرینو چارو وزیره: هېواد به یې د طالبانو پر ضد حقوقي اقداماتو ته دوام ورکړي

باخبره سرچینې وايي چې طالبانو تر اوسه د دې دیني عالم ته د کورنۍ له غړو او نږدې کسانو سره د لیدو اجازه نه‌ ده ورکړې، چې د مرغومې په ۲۸ نیول شوی دی. تر اوسه د هغه د وضعیت او برخلیک په اړه نور معلومات نه‌ دي ترلاسه شوي.

نوموړي ته نږدې کسانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې جان علي اکبري لومړی د یوه پخواني محلي قوماندان د پوځي تجهیزاتو د ساتلو په تور نیول شوی و، خو د څېړنو وروسته دغه تورونه ثابت نه‌ شول.

اکبري ته یو نږدې سرچینه وايي، طالبانو دغه روحاني شخصیت د «مکتب په اسنادو کې د جعل» په تور نیولی دی، هغه مکتب چې په کې د مدیر په توګه فعالیت کوي.

د چینايي چارواکو په وینا، پر دغو کسانو د قتل، انسان‌تښتونې، په ناقانونه ډول د خلکو ساتلو او د شاوخوا ۱.۴میلیارد ډالرو په ارزښت د مالي درغلیو تورونه ثابت شوي وو.

د فرانس پرېس د راپور له مخې، د یادو جنايي ډلو د فعالیتونو له امله لږ تر لږه ۱۴چینايي وګړي وژل شوي او ګڼ نور ټپیان شوي دي.

دا پېښه په داسې حال کې رامنځته شوې چې په وروستیو کلونو کې د میانمار په سرحدي سیمو کې د انټرنیټي درغلیو مرکزونه جوړ شوي، چېرې چې زرګونه کسان په جبري توګه کار ته اړ ایستل کېږي، څو د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو د خلکو څخه د انټرنیټ له لارې پیسې غلا کړي.

چارواکي وايي، چین د دغو نړیوالو جنايي شبکو پر وړاندې د سختو اقداماتو لړۍ چټکه کړې ده.

د یاد ریاست په وینا، د لومړي ځل لپاره ۲۰ټنه انار قطر ته هم لېږدول شوي وو.

د چارواکو د معلوماتو له مخې، د کندهار انار پاکستان، هند، سعودي عربستان، مالیزیا، ازبکستان، روسیې، قزاقستان، متحده عربي اماراتو او قطر ته صادر شوي دي.

همداراز سږ کال په کندهار کې پر نږدې ۱۵زره هکټاره ځمکه د انارو بڼونه جوړ شوي وو، چې له دغو بڼونو څخه شاوخوا ۲۷۴زره ټنه حاصل ترلاسه شوی دی.

ویل کېږي چې د یادې پروژې موخه د ټولنې زیانمنو قشرونو لپاره د خوړو خوندیتوب پیاوړی کول او د څه باندې یو میلیون کسانو د ژوند او عاید سرچینو ملاتړ دی.

دغه پروګرام به په راتلونکو دوو کلونو کې له ۱۵۱زره کورنیو سره مرسته وکړي، چې پکې له پاکستان او ایران څخه راستنه شوي کډوال، کوربه ټولنې او هغه کورنۍ شاملې دي چې د وروستیو زلزلو او سېلابونو له امله زیانمنې شوې دي.

د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان ویلي چې پرله‌پسې طبیعي پېښو کرنیز حاصلات، مالداري شتمنۍ او د اوبو لګولو زیربناوې زیانمنې کړې دي. د ګاونډیو هېوادونو څخه د کډوالو پراخه راستنېدنه هم پر مخکې له مخکې زیانمنو ټولنو اضافي فشار راوړی دی.

یاده پروژه به د کلیوالي معیشتونو بیارغونه، د څارویو ساتنه او د کرنیزو تولیدي سیستمونو په ښه کولو تمرکز وکړي، څو د اقلیمي بدلونونو او پرله‌پسې بحرانونو منفي اغېزې کمې کړي. ایف ای او زیاتوي چې کرنه لا هم د افغانستان د کلیوالي اقتصاد بنسټیزه برخه ده، خو ټیټه تولیدي کچه، محدود وسایل، د طبیعي پېښو له امله د اوبو د سیستمونو تخریب او د کډوالو پراخ راستنېدل پر دې سکټور فشار زیات کړی دی.

سره له دې چې بېړنۍ مرستې د خوړو د ناامنۍ مخه تر یوه حده نیولې، وړاندوینې ښيي چې تر ۲۰۲۶کال کې به په افغانستان کې له ۱۷میلیونو څخه ډېر کسان د خوړو له شدید کمښت سره مخ شي، چې له دې ډلې ۴.۷میلیونه به په بېړني حالت کې وي.

دغه سازمان ویلي چې دغه نوښت به د اقلیم‌محورو حل لارو پر بنسټ د کرنیزو تولیداتو زیاتوالي، د خوړو او تغذیې د خوندیتوب ښه والي او د کلیوالو د عاید سرچینو د تنوع لپاره کار وکړي. د پروژې په لومړیتوب کې به ښځې، د اقلیمي او اقتصادي پیښو له امله زیانمن ولایتونه او هغه کورنۍ وي چې تر ټولو ډېر اړتیا لري.

د اروپایي ټولنې په خبرپاڼه کې ویل شوي چې دا پروګرام د اقتصادي مقاومت د پیاوړتیا او د پایداره معیشت د ملاتړ لپاره عملي کېږي. دغه نوې مرحله د افغانستان د اعتبار تضمین بنسټ (ای‌سی‌جی‌اف) سره په همکارۍ پیل شوې او د کاروبارونو مالکینو ته د مالي منابعو لاسرسی اسانوي.

دوی زیاتوي چې دا د کاروبارونو د ملاتړ دویمه مرحله ده، لومړۍ مرحله یې په ۲۰۲۵کال کې پلې شوې وه او د ۶۸میلیونه یورو په مرسته یې شاوخوا ۵۵زره نوې دندې رامنځته کړې وې.

دا پروګرام به د کوچنیو پورونو د ورکړې د بانک له لارې د کاروبارونو لپاره مالي لاسرسی برابر کړي په ځانګړي ډول د کرنې، راستنېدونکو ته د خدمتونو او د ښځو تر مشرۍ لاندې کاروبارونو ملاتړ کوي.

په افغانستان کې د اروپایي ټولنې د همکارۍ مشر اریک بوم وویل، «دا سازمان د اقتصادي ودې او دندو برابرولو لپاره ژمن دی. نوې مرحله به په ځانګړي ډول نوښت، اقتصادي مقاومت، د ښځو او بزګرانو ګډون ته وده ورکړي.»

همدارنګه، اروپا ټولنې د ښځو د اقتصادي توانمندسازۍ د برنامې دویمه مرحله هم د ۱۰میلیونه یورو په لګښت پیل کړې ده، چې د ښځو د معیشت پیاوړتیا او د هغوی رول ساتلو لپاره د ملګرو ملتونو د پراختیا دفتر او محلي بنسټونو په همکارۍ پر مخ وړل کېږي.