په دایکنډي کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست خبر ورکړی، چې د دغه ولایت په درېیو ولسوالیو کې د پیازو د ساتنې ۵۵ سړې خونې جوړې شوې دي. د یاد ریاست په وینا؛ د دغه پروژې لګښت ۷۰۶زره او ۹۵ ډالرو ته رسېږي، چې موخه یې د پیازو له ضایعاتو مخنیوی بلل شوی دی.
دغه ریاست زیاتوي، یادې سړې خونې په نیلي، پاتو او شهرستان ولسوالیو کې جوړې شوې او ګټې اخیستنې ته سپارل شوې دي.
د طالبانو د عامې روغتیا وزیر نور جلال جلالي وایي، چې هند له افغانستان سره تر دا مهاله د سرطاني ناروغیو په برخه کې یو مېلیون ډالر مرسته کړې ده. نوموړي دغه څرګندونې په کابل کې د سرطاني ناروغیو لپاره د یوه ځانګړي روغتون د پرانیستې په مراسمو کې کړې دي.
هغه ویلي، په یاد روغتون کې به د هند په مالي او تخنیکي مرسته د راډیوتراپۍ څانګه فعاله شي. نوموړي زیاته کړې، چې هند به د مسلکي او تخصصي ډاکټرانو د روزنې په برخه کې هم همکاري وکړي.
د جلالي په وینا؛ هند له افغانستان سره لس ټنه د سرطاني ناروغیو د درملو مرسته کړې، چې ارزښت یې په تخمیني ډول شاوخوا یو مېلیون امریکایي ډالرو ته رسېږي. نوموړي له شتمنو کسانو او پانګهوالو هم غوښتي، چې د دغه روغتون د دوام او پراختیا لپاره دې مالي ملاتړ وکړي.
په همدې حال کې د روغتیا نړۍوال سازمان استازي ویلي، دغه روغتون به د ناروغانو د بستر څانګه، جراحي، لابراتوار او نورې اړینې برخې ولري او هڅه به وشي چې په راتلونکې کې یې ظرفیت تر ۲۰۰ بسترو پورې لوړ شي.
امریکا ته د افغان کډوالو پر سفر بندیز او د تهران او واشنګټن ترمنځ د جګړې ګواښ له امله په دوحه کې د امریکا په السایلیه پوځي اډه کې سلګونه بندپاتې افغان پناهغوښتونکي له وېرې سره مخ دي. د ایران، اسراییل او امریکا د جکړې پرمهال هم د توغندیو ځینې پرزې په دغه پنډغالي لګېدلې وې.
د ۲۰۲۱کال په اګسټ میاشت کې د کابل له سقوط او له افغانستان نه د بهرنیو ځواکونو له وتلو وروسته، په سلګونه افغان پناهغوښتونکي د امریکا لهخوا د دوحې پې یوه پوځي اډه کې مېشت شول.
دغه افغان کډوال امریکا ته د تګ په تمه بېبرخلیکه پاتې دي. د ډراپ سېټ ورځپاڼې د معلوماتو له مخې؛ اوسمهال په دغه پنډغالي کې شاوخوا ۸۰۰ افغان پناهغوښتونکي مېشت دي.
په راپور کې راغلي، السایلیه پنډغالی یوه پوځي اډه ده،چې د منځنيختیځ د کړکېچ له امله له ګواښ سره مخ ده. د امریکا یو افغان قراردادي په دې اړه وايي: «تېر اوړی چې ایران برید وکړ، د توغندیو ځینې ټوټې په پنډغالي راپرېوتې. دا ځل بیا د ورته وضعیت وېره شته».
ډراپ سېټ ورځپاڼې په یوه راپور کې ویلي، دغه افغان کورنۍ د امریکا او د هغوی د ملاتړو لهخوا قطر ته په دې تمه لېږدول شوې چې امریکا ته به انتقال شي. په راپور کې ویل شوي، چې د پالیسو بدلون، د ویزو د ورکړې لړۍ ځنډول او دوی ته نه پاملرنه د دغه کورنیو د پناهغوښتنې قضیې په ټپه درولې دي.
په دغه پوځي اډه کې یو افغان پناهغوښتونکی وايي: «هرڅوک اندېښمن دي. د پي ۱ او پي۲ پروګرامونه له یوه کال راهیسې ځنډول شوي او د خلکو برخلیک نهدی روښانه». دغه کورنیو د امریکا د پخواني ولسمشر جوبایډن په اداره کې امریکا ته د تګ اسناد ترلاسه کړي وو؛ خو د امریکا اوسني ولسمشر ډونالډ ټرمپ دغه لړۍ ځنډولې ده.
په دغه پنډغالي کې مېشت افغان پناهغوښتونکي له کړاه ډک ژوند تېروي. دوی زیاتوي:« د اوسېدو مناسب ځای نهشته، رواني فشار تر حد زیات دی، ماشومان له زدهکړو بېبرخې دي او ستونزې خورا ډېرې دي».
راپور زیاتوي، چې د ټرمپ حکومت نه یوازې امریکا ته د کډوالو تګ بند کړی؛ بلکې هغوی ته یې د پیسو په بدل کې افغانستان ته په خپله خوښه د ستنېدو وړاندیز هم کړی دی. خو کډوال د طالبانو لهخوا له غچ اخیستنې وېره لري او دغه وړاندیز نه مني.
د طالبانو امربالمعروف، نهې عن المنکر او شکایتونو اورېدو وزارت وایي، چې د دوی محتسبانو په تېره یوه اونۍ کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې ۱۲ کوډګر نیولي دي. د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه کوډګر یې په کابل، بغلان، پروان، بلخ، زابل، غور او غزني ولایتونو کې نیولي دي.
د خبرپاڼې له مخې؛ نیول شوي کوډګر عدلي او قضایي ارګانونو ته ورپېژندل شوي دي. د طالبانو د امر بالمعروف وزارت هره پنجشنبه په خپل اوونیز راپور کې د کوډګرو د نیولو ادعا کوي. د طالبانو دغه وزارت تر دې پخوا هم په کابل او یوشمېر نورو ولایتونو کې د کوډګرو د نیولو خبر ورکړی و.
د طالبانو لهخوا د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۹مه) په خپور شوي اوونیز راپور کې راغلي، چې تېره اونۍ یې د مېرمنو د حقونو اړوند ۹۳ قضیې هم حل کړې دي. چې په دې کې ۳۷ د ظلم، ۸ د میراث، ۱۱ د جبري ودونو، ۱۳ د مهر او ۷ د طلاق قضیې شاملې دي.
دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا په وروستۍ ناسته کې د ښځو پر وړاندې د طالبانو ځپونکي اقدامات غندل شوي. بل خوا طالبانو په خپلې نوې جزايي اصولنامه کې د خلکو د ژوند شرایط د «شرعي چوکاټ» تر نوم لاندې لا سخت کړي دي.
دغه اصولنامه په کور دننه او بهر له پراخو غبرګونونو سره مخ شوې؛ خو طالبان ټینګار کوي چې د دوی کړنلارې سمې دي او ادعا کوي، چې د ښځو په ګډون د افغانستان د ټولو وګړو حقونه د «شرعي اصولو» له مخې خوندي دي.
په هرات کې د طالبانو ۲۰۷ الفاروق قول اردو خبر ورکړی، تېره اونۍ یې د یو لړ عملیاتو پرمهال ۷۸۰ کسان نیولي چې هڅه یې کوله په ناقانونه توګه د افغانستان له پولې ایران ته داخل شي. د یادې قول اردو په وینا؛ نیول شوي کسان یې اړونده ادارو ته سپارلي دي.
د طالبانو د یادې قول اردو په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د ناقانونه کډوالۍ د مخنیوي دغه بېلابېل عملیات د دوی پوله ساتو ځواکونو لهخوا ترسره شوي دي. دوی د نیول شویو کسانو د سیمو او هویت په اړه نور جزییات نهدي ورکړي.
د طالبانو امنیتي مسوولین دغه اقدام د پولو د کنټرول پياوړتیا، د انساني قاچاق مخنيوي او د ایران سره پر پوله د امنیت زياتوالی ګڼي. طالبانو د نیول شویو کډوالو په اړه ویلي: « نیول شوي کسان له لومړنیو څېړنو وروسته، د قانوني مراحلو د ترسره کولو لپاره اړونده مراجعو ته سپارل شوي دي».
طالبانو د ایران سره پر پوله د امنیتيڅار د زیاتوالي او د ګزمو د ډېرېدو خبر ورکړی دی.
د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، په روانه اونۍ کې ۲۵۵ افغان کډوال چې د پاکستان په زندانونو کې بندیان وو؛ له زندانه تر خوشې کېدو وروسته بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.
د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ دغه کسان چې د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې نیول شوي وو او د دغه هېواد په زندانونو کې له یوې ورځې تر دوو میاشتو پورې بندیان وو، تر خوشې کېدو وروسته د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.
په خبرپاڼه کې د دغه کسانو د جرمونو په اړه څه نهدي ویل شوي؛ خو په پاکستان کې افغانان تر ډېره په دغه هېواد کې د اوسېدو قانوني اسنادو نه لرلو له امله د پولیسو لهخوا نیول کېږي. په تېرو وروستیو کې دغه لړۍ د خیبرپښتونخوا ایالت ته هم غځېدلې ده.
په پېښور کې مېشت افغان کډوال وایي، چې د پولیسو له وېرې له کوره بهر نهشي وتلای او که پولیس یې ونیسي؛ نو بېرته یې په جبري توګه افغانستان ته ستنوي.
له هغه راهیسې چې له طالبانو سره د اسلاماباد اړیکې ترېنګلې شوې؛ پاکستان د پلازمېنې په ګډون په یوشمېر ښارونو کې د افغان کډوالو پرضد عملیاتو ته زور ورکړی. په تېرو وروستیو کې پاکستاني پولیسو د افغانانو د نیولو لپاره ان د دوی د کورونو دروازې هم ماتې کړې دي.
