ملګرو ملتونو او د اسیا پراختیایي بانک په افغانستان کې د ۱۰۰ میلیون ډالرو پروژه پیل کړه
د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان (ایف ای او) او د اسیا پراختیایي بانک په ګډه په افغانستان کې د ۱۰۰میلیون ډالرو په ارزښت د خوړو خوندیتوب او د کرنیزو معیشتونو د بیا رغونې د پروژې د پیل خبر ورکړی.
ویل کېږي چې د یادې پروژې موخه د ټولنې زیانمنو قشرونو لپاره د خوړو خوندیتوب پیاوړی کول او د څه باندې یو میلیون کسانو د ژوند او عاید سرچینو ملاتړ دی.
دغه پروګرام به په راتلونکو دوو کلونو کې له ۱۵۱زره کورنیو سره مرسته وکړي، چې پکې له پاکستان او ایران څخه راستنه شوي کډوال، کوربه ټولنې او هغه کورنۍ شاملې دي چې د وروستیو زلزلو او سېلابونو له امله زیانمنې شوې دي.
د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان ویلي چې پرلهپسې طبیعي پېښو کرنیز حاصلات، مالداري شتمنۍ او د اوبو لګولو زیربناوې زیانمنې کړې دي. د ګاونډیو هېوادونو څخه د کډوالو پراخه راستنېدنه هم پر مخکې له مخکې زیانمنو ټولنو اضافي فشار راوړی دی.
یاده پروژه به د کلیوالي معیشتونو بیارغونه، د څارویو ساتنه او د کرنیزو تولیدي سیستمونو په ښه کولو تمرکز وکړي، څو د اقلیمي بدلونونو او پرلهپسې بحرانونو منفي اغېزې کمې کړي. ایف ای او زیاتوي چې کرنه لا هم د افغانستان د کلیوالي اقتصاد بنسټیزه برخه ده، خو ټیټه تولیدي کچه، محدود وسایل، د طبیعي پېښو له امله د اوبو د سیستمونو تخریب او د کډوالو پراخ راستنېدل پر دې سکټور فشار زیات کړی دی.
سره له دې چې بېړنۍ مرستې د خوړو د ناامنۍ مخه تر یوه حده نیولې، وړاندوینې ښيي چې تر ۲۰۲۶کال کې به په افغانستان کې له ۱۷میلیونو څخه ډېر کسان د خوړو له شدید کمښت سره مخ شي، چې له دې ډلې ۴.۷میلیونه به په بېړني حالت کې وي.
دغه سازمان ویلي چې دغه نوښت به د اقلیممحورو حل لارو پر بنسټ د کرنیزو تولیداتو زیاتوالي، د خوړو او تغذیې د خوندیتوب ښه والي او د کلیوالو د عاید سرچینو د تنوع لپاره کار وکړي. د پروژې په لومړیتوب کې به ښځې، د اقلیمي او اقتصادي پیښو له امله زیانمن ولایتونه او هغه کورنۍ وي چې تر ټولو ډېر اړتیا لري.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
